Nguy cơ lạm phát toàn cầu tăng cao khi xung đột Trung Đông nóng trở lại
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo nền kinh tế thế giới đang đối mặt với một rủi ro mới khi căng thẳng tại Trung Đông có dấu hiệu leo thang trở lại, đẩy giá năng lượng tăng cao và làm đảo chiều quá trình hạ nhiệt của lạm phát toàn cầu.
Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới mới nhất, được hoàn tất trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã chấm dứt, IMF cho rằng kinh tế toàn cầu đã chống chịu tốt hơn dự kiến trước các cú sốc địa chính trị trong thời gian qua. Tuy nhiên, khả năng xung đột tái bùng phát vẫn là mối đe dọa lớn nhất đối với tăng trưởng và ổn định giá cả.
Theo IMF, lạm phát toàn cầu dự kiến tăng từ 4,1% năm 2025 lên 4,7% trong năm 2026, cao hơn đáng kể so với dự báo công bố hồi tháng 4, trước khi giảm về 3,9% vào năm 2027. Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế thế giới được dự báo chậm lại từ 3,5% xuống còn 3% trong năm nay trước khi phục hồi lên 3,4% vào năm 2027.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết lạm phát khu vực đồng euro sẽ duy trì ở mức trên mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu cho đến năm 2028. Ảnh: Theo Wionews.
Điểm đáng lo ngại nhất, theo IMF, là nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng nếu xung đột ở Trung Đông leo thang. Các cuộc tấn công quân sự mới giữa Mỹ và Iran đã ngay lập tức tác động đến thị trường khi giá dầu Brent tăng hơn 5%, lên khoảng 78 USD/thùng, kéo theo đà giảm của nhiều chỉ số chứng khoán lớn.
IMF nhận định những tháng qua, thị trường dầu mỏ vẫn duy trì được sự ổn định chủ yếu nhờ việc các quốc gia giải phóng nguồn dự trữ chiến lược. Tuy nhiên, lượng dự trữ hiện đã xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn hoặc các nước gia tăng tích trữ, giá năng lượng có thể tăng mạnh trở lại và tạo thêm áp lực lên lạm phát toàn cầu.
Không chỉ thị trường dầu mỏ, IMF cũng cảnh báo chuỗi cung ứng hàng hóa, phân bón và lương thực có nguy cơ chịu thêm cú sốc mới. Điều này đặc biệt bất lợi đối với các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng, trong đó châu Âu được đánh giá là khu vực dễ bị tổn thương nhất.
Bà Petya Koeva Brooks, Phó Giám đốc Vụ Nghiên cứu của IMF, cho biết xu hướng giảm lạm phát kéo dài từ đầu năm 2024 đã gần như chững lại.
"Nền kinh tế toàn cầu hoạt động tốt hơn kỳ vọng, nhưng tin tức về lạm phát thì không mấy tích cực", bà nhận định.
Triển vọng lạm phát cao hơn cũng làm thay đổi kỳ vọng về chính sách tiền tệ. IMF dự báo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục nâng lãi suất trong năm nay trước khi bắt đầu chu kỳ cắt giảm vào năm 2027. Tại châu Âu, lạm phát được dự báo duy trì trên mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đến tận năm 2028, làm gia tăng khả năng cơ quan này sẽ tiếp tục thắt chặt chính sách.
Diễn biến trên thị trường tài chính cũng phản ánh kỳ vọng đó. Nhà đầu tư hiện dự báo Fed có thể nâng lãi suất ngay trong tháng 10, trong khi ECB được kỳ vọng hành động sớm hơn, vào tháng 9. Ngân hàng Anh cũng được thị trường định giá khả năng tăng thêm 0,25 điểm phần trăm trước cuối năm.
Dù vậy, IMF cho rằng bức tranh kinh tế toàn cầu chưa hoàn toàn u ám. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực quan trọng, giúp bù đắp một phần tác động tiêu cực từ bất ổn địa chính trị. Các nền kinh tế giữ vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng thiết bị AI như Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Thái Lan và Malaysia đều ghi nhận tăng trưởng vượt xa dự báo trước đó.
Tuy nhiên, IMF lưu ý động lực này mới chỉ tập trung ở một số ít nền kinh tế, trong khi phần lớn thế giới vẫn phải đối mặt với sức ép từ giá năng lượng, lạm phát dai dẳng và những bất ổn địa chính trị ngày càng khó lường. Nếu xung đột tại Trung Đông tiếp tục kéo dài, nguy cơ lạm phát quay trở lại có thể trở thành thách thức lớn nhất đối với kinh tế toàn cầu trong giai đoạn tới.
