Đề nghị kiểm soát thực chất cam kết để hưởng ưu đãi đầu tư

Sáng 2/11, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Góp ý về điều kiện hưởng ưu đãi, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) cho rằng, dự thảo vẫn lấy quy mô vốn và thời hạn giải ngân làm điều kiện đầu vào.

Tuy nhiên, quy mô vốn chưa phản ánh đầy đủ chất lượng dự án. Một dự án vốn lớn nhưng chủ yếu dựa vào đất đai, năng lượng, lao động giá rẻ chưa chắc đóng góp nhiều hơn dự án quy mô vừa phải nhưng sở hữu công nghệ lõi và hình thành được hệ sinh thái doanh nghiệp.

Đặc biệt, với các dự án thiết kế chip, phần mềm, trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu và phát triển, tài sản chủ yếu là tri thức nên khó đạt ngưỡng vốn nếu chỉ tính theo tài sản cố định.

Đại biểu Sơn đề nghị xác định ngưỡng vốn riêng theo từng nhóm lĩnh vực, tính cả chi phí nghiên cứu và phát triển, chi phí nhân lực trình độ cao vào quy mô đầu tư. Đồng thời, cần kết hợp tiêu chí vốn với trình độ công nghệ, giá trị gia tăng trong nước, hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng và mức độ liên kết.

Cùng quan tâm đến chất lượng thực hiện cam kết, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cho rằng cần xác định rõ kết quả đầu ra, thời điểm kiểm chứng và trách nhiệm xác nhận đối với từng nhóm cam kết khi nhà đầu tư hưởng ưu đãi.

Theo đại biểu, chi phí đào tạo có đầy đủ chứng từ chưa đồng nghĩa người lao động đã đạt kỹ năng như cam kết. Chi phí tư vấn, cải tiến kỹ thuật đã phát sinh hợp lệ cũng chưa đủ chứng minh doanh nghiệp trong nước đã nâng cao năng lực sản xuất. Đối với chuyển giao công nghệ, kết quả cần được đánh giá thông qua khả năng tiếp nhận, khai thác và sử dụng công nghệ của bên nhận.

Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ phương pháp, thời điểm kiểm chứng và chủ thể xác nhận theo từng loại hình hỗ trợ. Những yêu cầu này cần được xác định ngay trong hồ sơ làm căn cứ quyết định hỗ trợ, giúp doanh nghiệp biết rõ nghĩa vụ và cơ quan thực hiện có căn cứ đánh giá thống nhất.

Thu hồi ưu đãi phải tương xứng với mức độ vi phạm

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đồng tình với nguyên tắc bắt buộc thu hồi ưu đãi tại điểm c khoản 4 Điều 17, nhưng cho rằng cần thiết kế cơ chế xử lý tương xứng. Trường hợp nhà đầu tư cố ý kê khai không trung thực hoặc không thực hiện cam kết thì phải thu hồi toàn bộ. Trong khi đó, nếu chậm thực hiện do nguyên nhân khách quan, biến động lớn của thị trường và công nghệ, cần xem xét điều chỉnh mức ưu đãi, thu hồi phần tương ứng với nghĩa vụ chưa thực hiện.

Cũng đề cập vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng cần phân biệt điều kiện bắt buộc để hưởng chính sách với các chỉ tiêu cam kết có thể thực hiện theo từng giai đoạn, hạng mục.

Nếu nhà đầu tư không đáp ứng điều kiện bắt buộc để hưởng chính sách thì phải thu hồi khoản hỗ trợ đã nhận không đúng quy định. Tuy nhiên, với những chỉ tiêu có thể tách riêng theo giai đoạn, hạng mục, cần xác định khoản hỗ trợ tương ứng bị điều chỉnh, thu hồi, tránh việc không hoàn thành một chỉ tiêu dẫn đến thu hồi cả khoản hỗ trợ dành cho những hạng mục độc lập đã thực hiện đúng.

Đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc phân biệt này và giao Chính phủ quy định cách xác định cụ thể. Theo đại biểu, việc quy định rõ phạm vi thu hồi vừa bảo vệ ngân sách, vừa hạn chế cách áp dụng tùy nghi, tạo sự yên tâm cho nhà đầu tư thực hiện đúng cam kết.