Nâng tầm giá trị cà phê Robusta Gia Lai

Tại Gia Lai, ngày càng nhiều nông hộ không còn đi theo lối sản xuất cà phê truyền thống mà chủ động chuyển sang mô hình cà phê chất lượng cao. Sự thay đổi này bắt đầu từ những khâu căn bản nhất như thu hái trái chín, kiểm soát quy trình sơ chế, nhằm tạo ra nguồn nguyên liệu đạt chuẩn cho phân khúc cà phê đặc sản, thị trường đang tăng trưởng mạnh trên toàn cầu.

Khẳng định vị thế Robusta Gia Lai

Cà phê Robusta chất lượng cao (Fine Robusta) của Gia Lai đang dần ghi dấu ấn nhờ hương vị riêng biệt và chất lượng ổn định. Năm 2025, một lô cà phê Robusta của địa phương đạt 87,5 điểm theo thang đánh giá quốc tế của CQI, lọt vào nhóm những mẫu cà phê tốt nhất thế giới, một cột mốc quan trọng cho ngành cà phê tỉnh.

Theo bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang, sản phẩm Robusta chất lượng cao của địa phương được thị trường ưa chuộng nhờ hàm lượng caffeine cao, hậu vị ngọt và cấu trúc hương vị rõ ràng. Nhiều thành viên hợp tác xã đã liên kết xây dựng vùng nguyên liệu đặc sản, hướng đến cả thị trường nội địa và xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, sự chuyển dịch này không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu tất yếu khi thị trường cà phê đặc sản ngày càng khắt khe. Từ khâu canh tác đến chế biến, người trồng cà phê buộc phải thay đổi tư duy, chú trọng kiểm soát chất lượng đồng bộ để nâng giá trị hạt cà phê.

Ông Lê Trung Hưng, giảng viên Q Grader nhận định, Gia Lai có nhiều lợi thế để phát triển cà phê chất lượng cao nhờ điều kiện khí hậu với biên độ nhiệt ngày - đêm rõ rệt. Chính yếu tố này tạo nên sự khác biệt trong hương vị, giúp Robusta Gia Lai có thể phát triển các profile đa dạng mà nhiều vùng khác khó đạt được.

Trong bối cảnh Việt Nam là quốc gia xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới nhưng giá trị ở phân khúc cao cấp còn khiêm tốn, việc nâng chất lượng Robusta được xem là hướng đi chiến lược. Không chỉ dừng ở chất lượng, câu chuyện thương hiệu, từ vùng trồng đến hành trình sản xuất cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chinh phục thị trường quốc tế.

Xây dựng bản sắc, hướng đến thị trường cao cấp

Gia Lai hiện có hơn 106.000 ha cà phê, mục tiêu phát triển cà phê đặc sản đến năm 2030 khoảng hơn 2.300 ha. Dù diện tích không lớn, nhưng đây được xem là “mũi nhọn” để tạo ra phân khúc giá trị cao, mở đường xuất khẩu vào các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản.

Định hướng này không chỉ dừng ở nâng chất lượng nguyên liệu mà còn gắn với chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và phát triển sản xuất hữu cơ. Theo lãnh đạo ngành nông nghiệp tỉnh, việc kiểm soát dư lượng, hoàn thiện quy trình sơ chế, bảo quản và chế biến là yếu tố then chốt để gia tăng giá trị cho hạt cà phê.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Bích Thu, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại (Sở Công Thương Gia Lai), cho biết cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, công tác xúc tiến thương mại đang được đẩy mạnh nhằm đưa cà phê Robusta Gia Lai tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế. Trung tâm tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia các hội chợ, kết nối giao thương, quảng bá sản phẩm trên nền tảng số, qua đó từng bước xây dựng thương hiệu cà phê Gia Lai theo hướng chuyên nghiệp, bài bản.

“Việc phát triển cà phê chất lượng cao không chỉ dừng ở sản xuất mà cần gắn chặt với thị trường. Khi sản phẩm đạt chuẩn, có câu chuyện và được quảng bá đúng cách, giá trị hạt cà phê sẽ được nâng lên rõ rệt”, bà Thu nhấn mạnh.

Song song đó, các hoạt động chuyên môn tại địa phương cũng góp phần thúc đẩy nâng cao chất lượng. Chương trình “Best of Robusta Gia Lai 2026” do Stone Village Lab & Education phối hợp với Gia Lai Coffee Festival tổ chức ngày 22/3 mới đây đã trở thành sân chơi kỹ thuật thường niên cho cộng đồng cà phê.

Không chỉ dừng ở cuộc thi, đây còn là dịp để người sản xuất luyện tập kỹ năng thử nếm (cupping), cập nhật xu hướng mùa vụ và cùng nhau cải thiện chất lượng sản phẩm. Qua từng năm, chất lượng cà phê Gia Lai cho thấy sự tiến bộ rõ rệt: hương vị phong phú hơn, nhiều mẫu xuất hiện các nốt trái cây nổi bật, điểm số trung bình cũng được nâng lên.

Đáng chú ý, các dòng chế biến như Honey hay Natural đã có bước cải thiện đáng kể. Nếu như trước đây hương vị chủ yếu dừng ở nhóm nutty, caramel, thì nay đã mở rộng sang nhiều tầng hương phức hợp. Quy trình lên men cũng được kiểm soát tốt hơn, giúp cà phê đạt độ cân bằng cao, body sạch và phù hợp với yêu cầu của thị trường.

Một yếu tố quan trọng khác là tính ứng dụng. Cà phê Gia Lai hiện không chỉ ngon mà còn ổn định, dễ rang xay và có khả năng sản xuất quy mô lớn, điều mà các nhà nhập khẩu đặc biệt quan tâm.

Từ những chuyển biến đó, có thể thấy hành trình nâng tầm cà phê Gia Lai đang đi đúng hướng: từ khẳng định chất lượng đến hoàn thiện quy trình, xây dựng bản sắc và mở rộng thị trường. Đây không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là chiến lược dài hạn nhằm đưa hạt cà phê Robusta Gia Lai vươn xa trên bản đồ cà phê đặc sản thế giới.

CQI là một tổ chức phi lợi nhuận hoạt động trên phạm vi quốc tế nhằm cải thiện chất lượng cà phê và cuộc sống của những người sản xuất. CQI sở hữu hệ thống đánh giá chất lượng cà phê chuẩn quốc tế qua các kỳ thi và bảng điểm mà thế giới công nhận. Nhà sản xuất tham gia đánh giá CQI để xác lập giá trị và đẳng cấp quốc tế cho sản phẩm.