Giữ đà tăng trưởng công nghiệp: 5 nhóm giải pháp trọng tâm

Công nghiệp chủ lực ghi điểm

Báo cáo của Cục thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, 2 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 10,4% so với cùng kỳ năm 2025, cao hơn đáng kể so với mức tăng 7,5% của cùng kỳ năm 2025. Số liệu này cho thấy nền sản xuất công nghiệp đang duy trì đà phục hồi góp phần tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế tổng thể.

Đáng chú ý, chỉ số sản xuất công nghiệp 2 tháng đầu năm 2026 của một số ngành chủ lực trọng điểm cấp II tăng so với cùng kỳ năm trước: Sản xuất sản phẩm từ khoáng phi kim loại khác tăng 33,1%; sản xuất kim loại tăng 27,9%; sản xuất đồ uống tăng 20,9%; sản xuất giấy và sản phẩm từ giấy tăng 20,4%; sản xuất xe có động cơ tăng 20,3%; sản xuất hoá chất và sản phẩm hoá chất tăng 20,1%; chế biến gỗ và sản xuất sản phẩm từ gỗ, tre, nứa... tăng 13,4%; sản xuất chế biến thực phẩm tăng 13,2%; sản xuất trang phục tăng 11,6%; dệt tăng 10,5%; sản xuất giường, tủ, bàn, ghế tăng 10,2%; sản xuất sản phẩm từ cao su và plastic tăng 9,3%; sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 8%.

Kết quả đó không chỉ phản ánh sự phục hồi của hoạt động sản xuất, mà còn cho thấy hiệu quả của các chính sách ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ sản xuất - kinh doanh, cùng với quá trình tái cơ cấu, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực quản trị của cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp trong nước.

Đánh giá về sản xuất công nghiệp giữ nhịp tăng trưởng, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Việt Hoà - Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, các ngành công nghiệp chủ lực của Việt Nam như: Sản xuất điện, điện tử; luyện kim, sắt thép; dệt may, da giày; cơ khí chế biến chế tạo, ô tô, xe máy; khai thác, chế biến khoáng sản… tiếp tục phát triển. Đặc biệt, một số ngành công nghiệp xuất khẩu (điện tử, dệt may, da giày…) đã có vị trí vững chắc trên thị trường quốc tế, với thứ hạng xuất khẩu cao trong khu vực và thế giới.

"Có thể khẳng định rằng, vai trò dẫn dắt của ngành công nghiệp, trong đó có công nghiệp chế biến chế tạo, công nghiệp chủ lực không chỉ nằm ở các con số tăng trưởng, mà quan trọng hơn ở sự chuyển biến về cấu trúc, chất lượng và mô hình phát triển. Sự phát triển ấn tượng của ngành công nghiệp đã tạo dư địa và động lực cho tăng trưởng bền vững của nền kinh tế trong trung và dài hạn"- ông Trần Việt Hoà nói.

Tập trung vào 5 nhóm giải pháp trọng tâm

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, tăng trưởng của sản xuất công nghiệp trong 2 tháng đầu năm là sự nỗ lực của các bộ, ngành, cộng đồng doanh nghiệp đã cụ thể hoá được các giải pháp giảm tồn kho, đẩy mạnh tiêu thụ hàng hoá.

Đạt được kết quả này, một số chuyên gia kinh tế nhìn nhận, hiệp hội, ngành hàng đã tích cực tăng cường hoạt động kết nối doanh nghiệp, đẩy mạnh việc tiêu thụ sản phẩm. Doanh nghiệp tái cấu trúc, giảm chi phí và giá thành sản xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm, qua đó cải thiện hiệu quả và thích ứng linh hoạt với tình hình mới.

Trong thời gian tới, theo ông Trần Việt Hoà, Cục Công nghiệp sẽ triển khai một số nhóm giải pháp sau:

Thứ nhất, xây dựng nền tảng công nghiệp hiện đại theo hướng số hóa, xanh hóa, và nâng cấp chuỗi giá trị: Hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số toàn bộ hệ thống sản xuất, tự động hóa, IoT, AI, nhất là thúc đẩy nhà máy thông minh đối với dệt may, điện tử, cơ khí, tăng năng suất và chất lượng để thoát khỏi mô hình gia công truyền thống.

Phát triển bền vững ngành chế biến sâu khoáng sản, hiện đại hóa ngành công nghiệp luyện kim đồng thời gắn kết phát triển chuỗi giá trị đất hiếm. Điều này có ý nghĩa chiến lược không chỉ về kinh tế mà còn về an ninh năng lượng, an ninh công nghiệp và vị thế quốc gia. Mặt khác, hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu (GVC), từ lắp ráp sang thiết kế linh kiện, công nghệ lõi, tham gia các mảng giá trị cao như R&D, kiểm thử, logistics thông minh, kết nối sâu với các tập đoàn đa quốc gia thông qua “thu hút FDI có điều kiện”.

Thứ hai, thu hút đầu tư chất lượng cao gắn với chuyển giao công nghệ: Tiếp tục tham mưu lãnh đạo Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính để cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh nhằm đón làn sóng FDI mới vào các ngành công nghiệp mục tiêu. Ưu tiên thu hút các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ nguồn (sản xuất chip, vật liệu mới, năng lượng sạch, công nghiệp đất hiếm...) và các dự án sản xuất sản phẩm đầu cuối có giá trị (ô tô điện, thiết bị viễn thông, máy công cụ chính xác...).

Thứ ba, hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao sức cạnh tranh. Ngoài hỗ trợ doanh nghiệp tiếp tục tận dụng cơ hội từ các dự án đầu tư công lớn, Cục sẽ tham mưu các cơ chế, chính sách khuyến khích việc tăng cường mua sắm hàng hóa sản xuất trong nước với tinh thần “Chính phủ là khách hàng đầu tiên”, hạn chế tối đa việc sử dụng sản phẩm và nguyên liệu nhập khẩu mà trong nước đã sản xuất được; phối hợp với hệ thống đại diện Thương vụ và các cơ quan liên quan đẩy mạnh tìm kiếm các thị trường mới cho các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như dệt may, da giày, điện tử, thực phẩm…

Thứ tư, giữ vững và mở rộng thị trường xuất khẩu, tận dụng toàn cầu hóa có chọn lọc, mở cửa sâu: Đa dạng hóa thị trường và nguồn cung, tối đa hóa lợi ích từ FTA (EVFTA, CPTPP, RCEP, UKVFTA). Đồng thời, từng bước đưa Việt Nam trở thành trung tâm sản xuất và đổi mới của khu vực; thu hút dòng vốn FDI công nghệ cao từ Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), kết hợp hợp tác quốc tế với nâng cao năng lực nội sinh.

Thứ năm, thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp chung trên phạm vi toàn quốc: Tiếp tục thực hiện có hiệu quả các chương trình làm việc với các địa phương nhằm phát huy đà tăng trưởng của các ngành công nghiệp tại các vùng kinh tế trọng điểm, từ đó thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp chung trên phạm vi toàn quốc.

Bên cạnh đó, nhằm cụ thể hóa mục tiêu sản xuất công nghiệp tăng trưởng 2 con số, Bộ Công Thương tiếp tục thực hiện hiệu quả các chương trình làm việc với các địa phương và các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp hiện có nhằm phát huy đà tăng trưởng của các ngành công nghiệp tại các vùng kinh tế trọng điểm, tạo động lực tiếp tục thúc đẩy đà tăng trưởng công nghiệp trên phạm vi toàn quốc.

Theo Bộ Công Thương, thời gian tới Bộ tiếp tục hoàn thiện hoạch định phát triển đối với từng ngành công nghiệp như năng lượng, hóa chất, vật liệu và các ngành công nghiệp nền tảng, hỗ trợ. Việc xây dựng định hướng cần được thực hiện đồng bộ với quá trình hình thành Chiến lược phát triển ngành Công Thương, bảo đảm sự kết nối trong chuỗi giá trị giữa các ngành.