Luật hóa cấm kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng: Cấm cả sản phẩm, linh kiện

Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà trình bày tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: VPQH

Bổ sung quy định cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Sáng ngày 21/9, tiếp tục chương trình phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Trình bày nội dung cơ bản của dự thảo Luật, Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, dự thảo giữ nguyên đối tượng áp dụng của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định để bao quát các sản phẩm thuốc lá mới.

Một trong những nội dung đáng chú ý là bổ sung quy định cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác.

Dự thảo cũng đề xuất cấm sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác; đồng thời bổ sung quy định cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá.

Về giải thích từ ngữ, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khái niệm thuốc lá và bổ sung các khái niệm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thiết bị điện tử, thuốc lá đặc chế và thuốc lá khác. Theo cơ quan soạn thảo, việc này nhằm luật hóa các khái niệm liên quan đến những sản phẩm có chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người và đã được quy định cấm tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 năm 2024 của Quốc hội.

Dự thảo Luật cũng bổ sung khái niệm “trưng bày thuốc lá” nhằm thống nhất cách hiểu và tạo cơ sở thực hiện quy định cấm trưng bày; bổ sung khái niệm “tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng” để tránh vướng mắc trong việc xác định, chứng minh hành vi vi phạm.

Các hành vi bị nghiêm cấm cũng được đề xuất sửa đổi, bổ sung theo hướng bao quát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác, thuốc lá đặc chế, dung dịch thuốc lá điện tử, thiết bị điện tử, linh kiện, cụm linh kiện rời dùng để lắp ráp, sản xuất các sản phẩm này.

Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung nhằm phù hợp với thực tiễn xuất hiện các sản phẩm mới có chứa nicotine, đồng thời hạn chế tình trạng lách luật, kinh doanh các bộ phận và nguyên liệu rời để lắp ráp thuốc lá điện tử.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật sửa đổi một số quy định về địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, cai nghiện thuốc lá và quản lý kinh doanh thuốc lá. Đáng chú ý, nội dung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với lĩnh vực cai nghiện thuốc lá.

Theo dự thảo, luật có hiệu lực từ ngày 1/7/2027; riêng các quy định về cai nghiện thuốc lá có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Rà soát kỹ để không tạo khoảng trống quản lý

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất việc sửa đổi, bổ sung tên gọi của luật; nội dung dự thảo cơ bản phù hợp với chủ trương, quy định của Hiến pháp, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo ở nhiều nội dung. Trong đó, đối với các quy định về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá đặc chế, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục chỉnh lý các khái niệm theo hướng khoa học, rõ ràng, thống nhất về cách hiểu, bao quát các sản phẩm hiện có và những sản phẩm có thể phát sinh, đồng thời thuận lợi cho việc nhận diện và tổ chức thực hiện.

Đối với các hành vi bị nghiêm cấm và những quy định nhằm giảm tiếp cận thuốc lá, Thường trực Ủy ban đề nghị rà soát, chỉnh lý để thể chế hóa đầy đủ, chặt chẽ chủ trương cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội; đồng thời tiếp tục đánh giá tính khả thi và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh báo cáo thẩm tra. Ảnh: VPQH

Một nội dung được cơ quan thẩm tra lưu ý là quy định về bán thuốc lá. Dự thảo Luật bổ sung quy định cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá kiểm tra trong trường hợp nghi ngờ người dưới 18 tuổi mua thuốc lá. Thường trực Ủy ban đề nghị nghiên cứu việc quy định cụ thể biện pháp, hình thức kiểm soát độ tuổi tại luật và cho rằng có thể quy định chi tiết ở các văn bản dưới luật.

Về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ cơ sở của việc bãi bỏ một số quy định liên quan đến tổ chức hoạt động hoặc thành lập các loại hình cơ sở tư vấn cai nghiện thuốc lá, do việc bãi bỏ có thể ảnh hưởng đến quyền tham gia cung cấp dịch vụ và tạo khoảng trống trong tổ chức, quản lý dịch vụ tư vấn cai nghiện thuốc lá.

Đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh thuốc lá, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục quản lý chặt chẽ thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lào, thuốc lá sợi và các loại thuốc lá truyền thống. Thường trực Ủy ban cũng chưa tán thành việc bãi bỏ quy định về đầu tư sản xuất, gia công thuốc lá để xuất khẩu vượt quá sản lượng được sản xuất theo quy định hiện hành, bởi cho rằng quy định này không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là công cụ kiểm soát quy mô, sản lượng sản xuất thuốc lá.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra để tiếp tục hoàn thiện dự án luật.

Trong đó, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý tiếp tục rà soát phạm vi điều chỉnh, hoàn thiện các khái niệm để bảo đảm rõ ràng, bao quát dựa trên công dụng, phương thức sản xuất và sử dụng; đồng thời hoàn thiện quy định đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá khác, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ, chặt chẽ chủ trương cấm tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhất là những quy định hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá của người dưới 18 tuổi; nghiên cứu, chỉnh lý quy định về cấm trưng bày, địa điểm cấm hút thuốc, phương thức và địa điểm cấm bán thuốc lá, trong đó có bán thuốc lá trên môi trường điện tử và xác minh độ tuổi người mua, bảo đảm khả thi trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Đồng thời, cần đánh giá kỹ việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và các công cụ quản lý thay thế, bảo đảm yêu cầu cải cách nhưng không làm suy giảm hiệu quả quản lý nhà nước, nhất là khả năng kiểm soát sản lượng, nguồn cung và hoạt động kinh doanh thuốc lá.

Theo kết luận phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất dự án luật sau khi được tiếp thu, giải trình và hoàn thiện hồ sơ sẽ đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.