Nhu cầu vốn dài hạn 20-30 tỷ USD mỗi năm từ trái phiếu doanh nghiệp

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch Fiingroup.

Định hình thị trường trái phiếu theo chiều sâu

Ngày 2/4/2026 tại Hà Nội, Diễn đàn Thị trường Trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam 2026 do FiinGroup, FiinRatings phối hợp với S&P Global Ratings tổ chức đã thu hút sự tham gia của đông đảo cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp và hơn 300 nhà đầu tư. Sự kiện diễn ra trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc và nâng cấp, hướng tới vai trò kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ đạo cho nền kinh tế.

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch Fiingroup nhấn mạnh yêu cầu chuyển dịch từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Theo ông Thuân, trong bối cảnh nhu cầu vốn cho tăng trưởng kinh tế ngày càng lớn, đặc biệt là các dự án hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh, thị trường trái phiếu cần trở thành trụ cột quan trọng thay vì chỉ đóng vai trò bổ trợ cho tín dụng ngân hàng.

Ông Thuân cho rằng, nền kinh tế Việt Nam đang đối mặt với bài toán mất cân đối nguồn vốn khi phần lớn nguồn lực vẫn đến từ tín dụng ngân hàng, vốn chủ yếu mang tính ngắn hạn. Trong khi đó, nhu cầu vốn dài hạn lại gia tăng mạnh, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển thị trường vốn một cách đồng bộ, trong đó trái phiếu doanh nghiệp đóng vai trò then chốt.

Một điểm đáng chú ý được người đứng đầu FiinGroup đề cập là cơ cấu thị trường hiện chưa cân bằng, với khoảng 91% trái phiếu phát hành theo hình thức riêng lẻ và tỷ trọng lớn thuộc về khối ngân hàng. Điều này khiến thị trường chưa thực sự trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả cho khu vực doanh nghiệp sản xuất, hạ tầng và năng lượng – những lĩnh vực có nhu cầu vốn dài hạn lớn.

Từ đó, ông Thuân đề xuất cách tiếp cận tổng thể, nhấn mạnh việc đồng thời phát triển nguồn cung, mở rộng cơ sở nhà đầu tư, nâng cao vai trò trung gian tài chính và chuẩn hóa minh bạch thông tin trong toàn bộ vòng đời trái phiếu.

Hoàn thiện khung khổ, nâng cao chất lượng thị trường

Ở góc độ cơ quan quản lý, Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh Bộ Tài chính và UBCKNN đang triển khai nhiều giải pháp nhằm phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, trở thành kênh huy động vốn trung - dài hạn hiệu quả.

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Theo ông Dương, năm 2025 thị trường đã ghi nhận sự phục hồi rõ nét với tổng giá trị phát hành riêng lẻ đạt khoảng 576.000 tỷ đồng, tăng 31,6% so với năm trước; phát hành ra công chúng đạt gần 52.000 tỷ đồng, tăng 36%. Tỷ lệ chậm trả trái phiếu giảm, niềm tin nhà đầu tư từng bước được cải thiện.

Tuy nhiên, thị trường vẫn tồn tại nhiều thách thức mang tính cấu trúc như công bố thông tin chưa đầy đủ, sử dụng vốn chưa đúng mục đích, hay phân phối trái phiếu không đúng đối tượng. Điều này đặt ra yêu cầu phải tăng cường kỷ luật thị trường, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp phát hành và các tổ chức trung gian.

Đáng chú ý, áp lực đáo hạn trái phiếu trong giai đoạn 2024–2026 tiếp tục là phép thử lớn, riêng năm 2026 ước khoảng 190.400 tỷ đồng. Theo lãnh đạo UBCKNN, đây cũng là cơ hội để tái cấu trúc thị trường, sàng lọc doanh nghiệp yếu kém và củng cố nền tảng phát triển bền vững hơn.

Cơ quan quản lý khẳng định sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy xếp hạng tín nhiệm, phát triển nhà đầu tư tổ chức dài hạn và tăng cường giám sát nhằm nâng cao minh bạch và kỷ cương thị trường.

Nhu cầu vốn lớn và những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Trong phiên sáng, Diễn đàn tập trung vào triển vọng thị trường và các vấn đề mang tính nền tảng. Các chuyên gia quốc tế và trong nước đồng thuận rằng Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu vốn trung - dài hạn rất lớn.

Theo đại diện S&P Global Ratings, Việt Nam duy trì vị thế là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực, với dự báo tăng trưởng GDP trung bình khoảng 6,7%/năm giai đoạn 2026–2028. Tuy nhiên, việc mở rộng đầu tư hạ tầng có thể kéo theo áp lực tài khóa và yêu cầu huy động vốn lớn hơn.

Ở góc độ trong nước, ông Nguyễn Anh Quân, Giám đốc Xếp hạng Khối Định chế Tài chính, FiinRatings ước tính để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, tổng vốn đầu tư toàn xã hội có thể lên tới gần 40% GDP, tương đương nhu cầu bổ sung 20-30 tỷ USD mỗi năm cho nguồn vốn trung và dài hạn. Trong khi đó, hệ thống ngân hàng, với tỷ lệ tín dụng/GDP đã vượt 140%, khó có thể tiếp tục đóng vai trò cung ứng vốn chủ đạo như trước.

Một điểm nghẽn lớn của thị trường hiện nay là cơ chế định giá chưa phản ánh đúng rủi ro tín dụng. Phần lớn trái phiếu vẫn tham chiếu theo lãi suất tiền gửi ngắn hạn thay vì một đường cong lợi suất chuẩn, khiến thị trường thiếu minh bạch và khó thu hút nhà đầu tư tổ chức.

Bên cạnh đó, phát hành riêng lẻ chiếm trên 90% tổng giá trị phát hành, hạn chế thanh khoản thị trường thứ cấp và khả năng tham gia của các nhà đầu tư dài hạn như bảo hiểm, quỹ đầu tư.

Các chuyên gia nhấn mạnh, để thị trường trái phiếu doanh nghiệp thực sự trở thành trụ cột của hệ thống tài chính, cần đồng thời phát triển hạ tầng định giá, chuẩn hóa dữ liệu, đa dạng hóa nhà đầu tư và tăng cường minh bạch thông tin.

Trong phiên chiều, các chuyên gia tiếp tục thảo luận về hạ tâng và các điều kiện hỗ trợ phát triển thị trường, đồng thời, phân tích những yếu tố tác động đến thị trường vốn, giải pháp khắc phục, thúc đẩy thị trường trái phiếu doanh nghiệp minh bạch và bền vững.