Chi ngân sách quý I: Bảo đảm nguồn lực cho đầu tư, an sinh, ổn định vĩ mô

Đầu tư phát triển tiếp tục là trọng tâm chi ngân sách

Trong bối cảnh ngân sách nhà nước tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội, chi ngân sách trong những tháng đầu năm 2026 được triển khai theo dự toán và tăng khá mạnh so với cùng kỳ. Nhiều khoản chi được ưu tiên cho đầu tư phát triển, chi trả nợ và các nhiệm vụ an sinh, đồng thời Chính phủ cũng kịp thời sử dụng nguồn lực ngân sách để ứng phó thiên tai, ổn định thị trường năng lượng và hỗ trợ người dân.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính trên cơ sở tình hình thực hiện đến hết ngày 25/3/2026, tổng chi ngân sách nhà nước tháng 3 ước đạt khoảng 207,2 nghìn tỷ đồng. Lũy kế chi quý I/2026 đạt khoảng 529,8 nghìn tỷ đồng, tương đương 16,8% dự toán năm và tăng 23,1% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này cho thấy việc triển khai các nhiệm vụ chi ngân sách ngay từ đầu năm được thực hiện khá tích cực, tạo nguồn lực hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế.

Trong cơ cấu chi ngân sách, chi đầu tư phát triển tiếp tục được ưu tiên nhằm tạo dư địa cho tăng trưởng trung và dài hạn. Số chi đầu tư phát triển quý I ước đạt khoảng 116,1 nghìn tỷ đồng, tương đương 10,4% dự toán Quốc hội quyết định; tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 11,5% kế hoạch vốn đầu tư công Thủ tướng Chính phủ giao.

Bên cạnh đó, chi trả nợ lãi ước đạt 30,4% dự toán, trong khi chi thường xuyên đạt khoảng 20,8% dự toán. Cơ cấu này cho thấy ngân sách nhà nước vẫn phải bảo đảm đồng thời nhiều nhiệm vụ, từ chi đầu tư, chi hoạt động bộ máy đến nghĩa vụ trả nợ, qua đó đặt ra yêu cầu điều hành ngân sách chặt chẽ và hiệu quả.

Theo Nghị quyết số 245/2025/QH15 của Quốc hội, dự toán chi đầu tư phát triển ngân sách nhà nước năm 2026 được quyết định ở mức 1.120,2 nghìn tỷ đồng. Trong đó, kế hoạch vốn đầu tư công phân bổ cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương là 1.080,2 nghìn tỷ đồng.

Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách nhà nước năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương khoảng 1.013,4 nghìn tỷ đồng. Ngoài ra, một số địa phương đã chủ động bố trí thêm khoảng 13,1 nghìn tỷ đồng từ các nguồn tăng thu, kết dư ngân sách địa phương, nâng tổng kế hoạch vốn đã giao trong năm lên khoảng 1.026,5 nghìn tỷ đồng.

Tổng số kế hoạch vốn đã được các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phân bổ chi tiết đạt khoảng 978,2 nghìn tỷ đồng. Nếu không tính phần vốn địa phương giao tăng thêm, tổng vốn đã phân bổ đạt khoảng 965,1 nghìn tỷ đồng, tương đương 95,2% kế hoạch vốn do Thủ tướng Chính phủ giao.

Tuy nhiên, vẫn còn gần 48,3 nghìn tỷ đồng kế hoạch vốn của 15 bộ, cơ quan trung ương và 24 địa phương chưa được phân bổ chi tiết, chủ yếu do các đơn vị đang hoàn thiện thủ tục đầu tư để giao vốn cho các dự án. Nếu loại trừ phần vốn 18,1 nghìn tỷ đồng mới được bổ sung trong tháng 3, số vốn giao đầu năm chưa phân bổ chi tiết còn khoảng 30,2 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 3% kế hoạch vốn được giao. Điều này cho thấy vẫn còn dư địa để tiếp tục đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thủ tục và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công trong các quý tiếp theo.

Chủ động nguồn lực cho an sinh xã hội, ổn định kinh tế vĩ mô

Bên cạnh nhiệm vụ chi đầu tư và chi thường xuyên, ngân sách nhà nước trong quý I/2026 cũng được sử dụng để xử lý các nhiệm vụ phát sinh, đặc biệt trong lĩnh vực an sinh xã hội và hỗ trợ người dân. Ngân sách trung ương đã chi từ nguồn dự phòng khoảng 834,3 tỷ đồng để bổ sung cho các địa phương khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh theo quy định.

Đồng thời, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, khoảng 15.527 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia đã được xuất cấp để cứu trợ, hỗ trợ người dân trong dịp Tết Nguyên đán và thời kỳ giáp hạt đầu năm. Những khoản chi này góp phần bảo đảm đời sống cho người dân, đặc biệt tại các khu vực gặp khó khăn.

Đáng chú ý, trước biến động của thị trường năng lượng quốc tế, Chính phủ cũng đã triển khai các giải pháp tài khóa nhằm ổn định giá xăng dầu trong nước. Trên cơ sở chỉ đạo của Bộ Chính trị và kết luận của Thường trực Chính phủ, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị quyết số 69/NQ-CP ngày 27/3/2026 về việc chi tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025.

Theo đó, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định bổ sung 8.000 tỷ đồng dự toán chi ngân sách nhà nước năm 2026 cho Bộ Công Thương để tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Khoản chi này nhằm góp phần bình ổn giá xăng dầu trong nước, hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo đời sống người dân.

Theo Bộ Tài chính, cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương trong quý I cơ bản được đảm bảo. Công tác huy động vốn cho ngân sách tiếp tục được triển khai ổn định thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ.

Tính đến ngày 25/3/2026, tổng khối lượng trái phiếu Chính phủ đã phát hành đạt khoảng 80,1 nghìn tỷ đồng, với kỳ hạn bình quân 10,02 năm và lãi suất bình quân khoảng 4,06%/năm. Điều này góp phần bảo đảm nguồn vốn cho cân đối ngân sách và phục vụ nhu cầu chi đầu tư phát triển trong năm.

Có thể thấy, chi ngân sách nhà nước trong quý I/2026 không chỉ bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chi theo dự toán mà còn thể hiện vai trò chủ động của chính sách tài khóa trong điều hành kinh tế vĩ mô. Việc duy trì nguồn lực cho đầu tư phát triển, đồng thời kịp thời bố trí ngân sách cho các nhiệm vụ an sinh xã hội, bình ổn thị trường và ứng phó với các tình huống phát sinh đã góp phần củng cố nền tảng ổn định kinh tế và hỗ trợ đời sống người dân ngay từ những tháng đầu năm.