Hoàn thiện khung pháp lý bảo hiểm nông nghiệp để mở rộng độ bao phủ rủi ro

Còn nhiều khó khăn, vướng mắc để phát triển sản phẩm

Ngày 09/3/2026, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam (UNDP) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2018/NĐ-CP của Chính phủ về bảo hiểm nông nghiệp, nhằm tiếp thu ý kiến từ các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp bảo hiểm, qua đó, hoàn thiện khung pháp lý, góp phần nâng cao hiệu quả triển khai chính sách bảo hiểm nông nghiệp trong thời gian tới. Ông Phạm Văn Đức - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm chủ trì Hội thảo.

Hội thảo có sự tham dự của ông Lê Đức Thịnh - Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Đại diện Tổ chức Hợp tác quốc tế Đức (GIZ); cùng đại diện các doanh nghiệp bảo hiểm, Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và môi trường các địa phương và các đơn vị liên quan.

Ông Phạm Văn Đức- Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm phát biểu khai mạc Hội thảo.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Phạm Văn Đức cho biết, sau nhiều năm triển khai, bảo hiểm nông nghiệp tại Việt Nam đã từng bước hình thành khung chính sách tương đối đầy đủ. Trước đó, giai đoạn 2011-2013, Chính phủ đã triển khai thí điểm bảo hiểm nông nghiệp theo Quyết định số 315/QĐ-TTg. Trên cơ sở tổng kết thí điểm, Nghị định số 58/2018/NĐ-CP được ban hành nhằm tạo cơ sở pháp lý ổn định, lâu dài cho hoạt động bảo hiểm nông nghiệp.

Thực tế triển khai cho thấy chính sách này bước đầu phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ người sản xuất nông nghiệp giảm thiểu rủi ro tài chính trước các yếu tố thiên tai, dịch bệnh. Một số sản phẩm bảo hiểm đã được phát triển cho các nhóm cây trồng, vật nuôi và thủy sản chủ lực. Tuy nhiên, kết quả thực hiện vẫn còn các khó khăn, vướng mắc xuất phát từ nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan.

Theo ông Đức, bảo hiểm nông nghiệp là nghiệp vụ có tính đặc thù, mức độ rủi ro cao và phụ thuộc nhiều vào yếu tố thiên nhiên. Điều này khiến doanh nghiệp bảo hiểm phải đối mặt với nhiều thách thức về tài chính, quản trị rủi ro cũng như chi phí triển khai.

Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận nông dân về bảo hiểm nông nghiệp vẫn còn hạn chế; sản phẩm bảo hiểm chưa thật sự đa dạng và phù hợp với điều kiện sản xuất tại từng vùng; cơ chế hỗ trợ hiện hành chủ yếu hướng đến nhóm hộ nghèo, cận nghèo nên chưa tạo động lực đủ mạnh để mở rộng thị trường.

Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi Nghị định số 58/2018/NĐ-CP được xem là cần thiết nhằm hoàn thiện khung pháp lý và thúc đẩy sự tham gia của cả người sản xuất và doanh nghiệp bảo hiểm.

Số liệu được chia sẻ tại hội thảo cho thấy, trong giai đoạn triển khai theo Quyết định số 22/2019/QĐ-TTg, đã có 16.731 hộ nông dân và tổ chức sản xuất tham gia bảo hiểm nông nghiệp, với tổng giá trị bảo hiểm đạt khoảng 146,33 tỷ đồng. Tổng phí bảo hiểm đạt 6,87 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 5,72 tỷ đồng. Số tiền bồi thường đã chi trả cho các trường hợp xảy ra rủi ro là hơn 197 triệu đồng.

Trong giai đoạn tiếp theo theo Quyết định số 13/2022/QĐ-TTg, có 3.280 hộ, tổ chức tham gia bảo hiểm nông nghiệp với tổng giá trị bảo hiểm khoảng 65 tỷ đồng. Tổng phí bảo hiểm đạt 2,38 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ khoảng 2,14 tỷ đồng. Phạm vi đối tượng được hỗ trợ cũng từng bước được mở rộng sang nhiều loại cây trồng, vật nuôi và thủy sản hơn.

Các đại biểu tại hội thảo cũng cho rằng quy mô bảo hiểm nông nghiệp hiện nay vẫn còn khiêm tốn so với tiềm năng. Số lượng người tham gia còn hạn chế, trong khi rủi ro trong sản xuất nông nghiệp ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu và dịch bệnh.

Hoàn thiện chính sách để tăng khả năng tiếp cận bảo hiểm

Dự thảo nghị định cho thấy, một số nội dung mới được đề xuất nhằm tăng tính linh hoạt của chính sách. Trong đó, đáng chú ý là việc bổ sung cơ sở pháp lý cho các sản phẩm bảo hiểm theo chỉ số thời tiết hoặc chỉ số viễn thám. Với mô hình này, việc bồi thường sẽ dựa trên dữ liệu khách quan về thời tiết, giúp rút ngắn thời gian chi trả và giảm tranh chấp trong xác định thiệt hại.

Dự thảo cũng mở rộng đối tượng bảo hiểm được hỗ trợ, ngoài các loại cây trồng, vật nuôi và thủy sản cụ thể còn bổ sung nhóm sản phẩm nông nghiệp chủ lực của địa phương. Điều này nhằm tạo điều kiện để các địa phương chủ động hơn trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp với điều kiện thực tế.

Toàn cảnh Hội thảo.

Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo đề xuất nâng trần hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp. Theo đó, mức hỗ trợ tối đa có thể lên tới 95% đối với hộ nghèo, 90% đối với hộ cận nghèo, 50% đối với cá nhân sản xuất nông nghiệp không thuộc diện nghèo và 30% đối với tổ chức sản xuất nông nghiệp đáp ứng điều kiện.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng giao UBND cấp tỉnh chủ động quyết định địa bàn được hỗ trợ, đối tượng được hỗ trợ, loại rủi ro được hỗ trợ và mức hỗ trợ cụ thể trong từng giai đoạn, trên cơ sở cân đối ngân sách và nhu cầu thực tế của địa phương.

Tại hội thảo, đại diện các doanh nghiệp bảo hiểm và địa phương cũng đã chia sẻ nhiều ý kiến, đề xuất liên quan đến cơ chế triển khai, dữ liệu phục vụ bảo hiểm, cơ chế hỗ trợ phí và việc đơn giản hóa thủ tục tham gia bảo hiểm.

Đại diện các doanh nghiệp bảo hiểm cho biết, quá trình triển khai bảo hiểm nông nghiệp vẫn gặp một số khó khăn, đặc biệt trong việc tiếp cận và thu thập dữ liệu phục vụ đánh giá rủi ro và bồi thường. Do đó, các doanh nghiệp đề xuất các cơ quan chức năng đang quản lý nguồn dữ liệu như Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn, Cục Thống kê… cần tăng cường chia sẻ, cập nhật thông tin kịp thời nhằm hỗ trợ doanh nghiệp bảo hiểm và tái bảo hiểm xác định thiệt hại chính xác, đẩy nhanh quá trình chi trả bồi thường.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh tỷ lệ hộ nghèo đã giảm đáng kể, các doanh nghiệp kiến nghị xem xét mở rộng đối tượng được hỗ trợ phí bảo hiểm, thay vì chỉ tập trung vào nhóm hộ nghèo, để tăng khả năng tiếp cận của người sản xuất nông nghiệp. Đồng thời, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục bồi thường nhằm tạo thuận lợi cho cả người tham gia bảo hiểm và doanh nghiệp triển khai sản phẩm.

Cũng có nhiều ý kiến cho rằng, để bảo hiểm nông nghiệp phát triển bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp bảo hiểm và chính quyền địa phương. Đồng thời, việc tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức cho người dân về vai trò của bảo hiểm trong quản lý rủi ro sản xuất nông nghiệp cũng là yếu tố quan trọng.

Thông qua hội thảo, cơ quan soạn thảo tiếp tục lắng nghe, tổng hợp các ý kiến góp ý từ doanh nghiệp, địa phương và các tổ chức liên quan để hoàn thiện dự thảo nghị định. Việc sửa đổi, bổ sung Nghị định số 58/2018/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy thị trường bảo hiểm nông nghiệp phát triển, hỗ trợ người sản xuất chủ động ứng phó với rủi ro, qua đó nâng cao tính bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.