Ngân hàng Trung ương Nga kiện EU về quyết định phong tỏa tài sản

Ngân hàng Trung ương Nga đã nộp đơn kiện lên Tòa án Công lý của Liên minh Châu Âu tại Luxembourg, nhằm phản đối quy định được ban hành vào tháng mười hai năm 2025 về việc phong tỏa vô thời hạn các tài sản thuộc sở hữu nhà nước Nga trong phạm vi Liên minh Châu Âu.

Đây là lần đầu tiên Nga gửi đơn kiện ở cấp độ quốc tế liên quan đến tài sản có chủ quyền tại một cơ quan tài phán của Châu Âu.

Trong thông cáo phát đi ngày ba tháng ba, Ngân hàng Trung ương Nga cho biết đơn kiện được nộp vào ngày hai mươi bảy tháng hai theo Điều 263 của Hiệp ước về hoạt động của Liên minh Châu Âu.

Mục tiêu của đơn kiện là yêu cầu hủy bỏ Quy định số 2025/2600 được Hội đồng Liên minh Châu Âu thông qua ngày mười hai tháng mười hai năm 2025.

Quy định này cấm mọi hình thức chuyển giao trực tiếp hoặc gián tiếp tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga trong Liên minh Châu Âu mà không xác định thời hạn, đồng thời dừng việc thi hành các phán quyết tòa án hoặc quyết định trọng tài liên quan đến các biện pháp phong tỏa.

Ngân hàng Trung ương Nga cho rằng quy định trên vi phạm quyền tiếp cận công lý, nguyên tắc bất khả xâm phạm tài sản và nguyên tắc miễn trừ chủ quyền của quốc gia cũng như của ngân hàng trung ương theo luật pháp quốc tế và luật pháp Liên minh Châu Âu.

Cơ quan này cũng lập luận rằng Hội đồng Liên minh Châu Âu đã phạm lỗi về thủ tục khi thông qua quy định bằng hình thức biểu quyết theo đa số đủ điều kiện thay vì yêu cầu đồng thuận tuyệt đối, điều mà phía Nga cho rằng chưa phù hợp với quy định của Điều 215 trong hiệp ước.

Ngân hàng Trung ương Nga cho biết họ bảo lưu toàn bộ quyền, yêu cầu, phản đối và biện pháp pháp lý liên quan đến quy định này cũng như các hành động liên quan của Liên minh Châu Âu và các quốc gia thành viên.

Vị trí của số tài sản đang bị phong tỏa

Động thái pháp lý được đưa ra trong bối cảnh khoảng 290 tỷ euro tương đương 336 tỷ USD tài sản có chủ quyền của Nga đang bị đóng băng trên toàn cầu theo ước tính của Ngân hàng Quốc gia Ukraine dựa trên dữ liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Nghị viện Châu Âu.

Bỉ là nơi nắm giữ lượng tài sản lớn nhất với khoảng 180 tỷ euro tương đương 209 tỷ USD, chủ yếu thông qua Euroclear tại Brussels vốn là tổ chức giữ hộ một phần lớn dự trữ ngoại hối của Ngân hàng Trung ương Nga.

Nhật Bản và Vương quốc Anh đứng sau với lần lượt 28,1 tỷ euro tương đương 32,4 tỷ USD và 26,6 tỷ euro tương đương 30,1 tỷ USD. Pháp đang giữ 19 tỷ euro tương đương 22 tỷ USD.

Canada đang giữ 15,1 tỷ euro tương đương 17,4 tỷ USD. Luxembourg nắm giữ 10 tỷ euro với giá trị gần 12 tỷ USD. Thụy Sĩ quản lý 6,2 tỷ euro tương đương 7,2 tỷ USD và Mỹ đang giữ 4,3 tỷ euro tương đương 5 tỷ USD.

Ngân hàng Quốc gia Ukraine và Bộ Tài chính Ukraine tiếp tục giữ quan điểm rằng các tài sản bị phong tỏa nên được tịch thu hoàn toàn để phục vụ cho nhu cầu quốc phòng và tái thiết trong bối cảnh Nga mở rộng chiến dịch quân sự.

Bỉ và một số quốc gia phản đối đề xuất dùng tài sản Nga cho cơ chế vay bồi thường

Brussels vẫn chưa đồng ý phương án tịch thu hoàn toàn vì lo ngại rủi ro pháp lý và rủi ro tài chính.

Cơ chế vay bồi thường được đề xuất với nguồn bảo đảm trực tiếp từ tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga đang bị đóng băng đã vấp phải phản đối từ nhiều quốc gia thành viên như Bỉ, Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc, cùng với lo ngại về trách nhiệm pháp lý và ổn định tài chính.

Thủ tướng Bỉ Bart De Wever cho rằng việc chuyển đổi tài sản bị phong tỏa thành nguồn tài chính dài hạn có thể khiến các tổ chức trung gian như Euroclear phải đối mặt với kiện tụng và có thể gây rủi ro cho thị trường.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế cũng bày tỏ sự thận trọng và cảnh báo về những tác động tiềm ẩn đối với hệ thống tiền tệ quốc tế, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải có cơ sở pháp lý rõ ràng cho bất kỳ cơ chế nào như vậy. Đây là phản hồi trong cuộc họp báo tại Hội nghị thường niên năm 2025 khi tổ chức này nhận câu hỏi từ Kyiv Post.

Trong khi đó, các nhà lãnh đạo Liên minh Châu Âu đã thông qua gói cho vay trị giá 90 tỷ euro tương đương 105 tỷ USD được xem như giải pháp tạm thời trong lúc tiếp tục hoàn thiện cơ chế bồi thường dài hạn.

Chủ tịch Hội đồng Châu Âu António Costa cho biết vào tháng mười hai rằng các nhà lãnh đạo đã giao nhiệm vụ cho Ủy ban Châu Âu tiếp tục xây dựng đề xuất dựa trên cơ chế bồi thường song song với phương án tài chính tạm thời.

Ngân hàng Quốc gia Ukraine khẳng định việc tịch thu hoàn toàn các tài sản bị phong tỏa sẽ không ảnh hưởng đến vai trò của đồng euro trong hệ thống dự trữ toàn cầu.

Các chuyên gia của Trường Kinh tế Kyiv cũng nhận định rằng Nga có rất ít khả năng sử dụng các kênh pháp lý để ngăn chặn các biện pháp này.