Giảm 50% dự trữ bắt buộc, hơn 54.500 tỷ đồng được “giải phóng”

Thông tin từ Công ty Chứng khoán MB (MBS) cho biết, ngày 11/02/2026, một số nguồn tin thị trường đề cập việc Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng dự kiến kiến nghị giảm 50% tỷ lệ dự trữ bắt buộc đối với 4 ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc gồm Vietcombank (VCB), MB (MBB), VPBank (VPB) và HDBank (HDB). Nội dung này được cho là đang được xem xét trong khuôn khổ quy định của Thông tư 23/2025, có hiệu lực từ ngày 01/10/2025.

Theo phân tích của MBS, nếu đề xuất được thông qua, tỷ lệ dự trữ bắt buộc áp dụng với tiền gửi dưới 12 tháng có thể giảm từ 3% xuống còn 1,5%, còn tiền gửi kỳ hạn trên 12 tháng giảm từ 1% xuống 0,5%. Với tổng tiền gửi khách hàng đến cuối năm 2025 của 4 ngân hàng nói trên đạt khoảng 3,78 triệu tỷ đồng, việc điều chỉnh này có thể giải phóng khoảng 54.500 tỷ đồng khỏi nghĩa vụ dự trữ bắt buộc, qua đó tạo thêm nguồn lực cho vay mới với quy mô tương ứng.

Số liệu cho thấy, riêng Vietcombank có tổng tiền gửi hơn 1,67 triệu tỷ đồng, trong đó tiền gửi dưới 12 tháng chiếm khoảng 1,62 triệu tỷ đồng. MB và VPBank lần lượt ghi nhận tổng tiền gửi xấp xỉ 921.000 tỷ đồng và 628.000 tỷ đồng, còn HDBank đạt hơn 560.000 tỷ đồng. Đây đều là những tổ chức tín dụng có quy mô lớn, giữ vai trò quan trọng trong hệ thống, đặc biệt sau khi tham gia nhận chuyển giao bắt buộc các ngân hàng yếu kém theo chủ trương tái cơ cấu của Ngân hàng Nhà nước.

Bảng 1: Quy mô tiền gửi khách hàng (Đơn vị: tỷ đồng)

Trong bối cảnh thanh khoản hệ thống có thời điểm chịu áp lực, nhất là giai đoạn cận Tết khi nhu cầu tiền mặt và giải ngân tăng cao, động thái giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc được đánh giá mang ý nghĩa hỗ trợ kịp thời. MBS cho rằng, lượng vốn được “giải phóng” sẽ giúp các ngân hàng cải thiện khả năng đáp ứng nhu cầu tín dụng của nền kinh tế, đồng thời giảm bớt áp lực lên mặt bằng lãi suất liên ngân hàng.

Bảng 2: Dự trữ bắt buộc (đơn vị tỷ đồng)

Thực tế, thời gian qua, thị trường tiền tệ ghi nhận những biến động đáng chú ý khi thanh khoản có lúc căng thẳng do yếu tố mùa vụ và áp lực cân đối nguồn vốn. Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh công cụ dự trữ bắt buộc – vốn được xem là một trong những “van điều tiết” quan trọng của chính sách tiền tệ – cho thấy định hướng điều hành linh hoạt, chủ động hỗ trợ hệ thống ngân hàng nhưng vẫn nằm trong khung khổ kiểm soát rủi ro.

Một điểm đáng lưu ý là chính sách này chỉ áp dụng đối với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc. Đây là nhóm đã tham gia vào quá trình tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém, qua đó gánh thêm trách nhiệm về quản trị, nguồn lực và chi phí. Việc được giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc có thể xem như cơ chế hỗ trợ mang tính mục tiêu, góp phần bù đắp phần nào chi phí cơ hội và tạo động lực để các ngân hàng tiếp tục tham gia sâu hơn vào tiến trình tái cấu trúc hệ thống.

Ở góc độ vĩ mô, việc bổ sung hơn 54.000 tỷ đồng khả năng cho vay tiềm năng không chỉ có ý nghĩa với riêng 4 ngân hàng mà còn tác động lan tỏa tới toàn hệ thống. Trong điều kiện tăng trưởng tín dụng năm 2026 được định hướng gắn với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát, dư địa vốn bổ sung này có thể được phân bổ vào các lĩnh vực ưu tiên, sản xuất – kinh doanh, qua đó hỗ trợ tăng trưởng nhưng không tạo áp lực quá lớn lên cung tiền.

Tuy nhiên, hiệu ứng thực tế còn phụ thuộc vào khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế và chiến lược phân bổ tín dụng của từng ngân hàng. Dù nguồn lực được mở rộng, các tổ chức tín dụng vẫn phải tuân thủ chặt chẽ các giới hạn an toàn như hệ số an toàn vốn (CAR), tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) và các chuẩn mực quản trị rủi ro khác. Do đó, mức tăng trưởng cho vay thực tế có thể không hoàn toàn tương ứng với quy mô vốn được giải phóng.

Nếu được chính thức triển khai, động thái này sẽ là một bước đi đáng chú ý trong điều hành chính sách tiền tệ năm 2026, góp phần củng cố thanh khoản hệ thống, tạo thêm dư địa tín dụng và hỗ trợ tiến trình tái cấu trúc ngành ngân hàng theo hướng an toàn, bền vững hơn.