IEA cảnh báo dư nguồn cung dầu mỏ lớn năm 2026

Thị trường dầu mỏ đối diện khả năng dư thừa

Theo báo cáo dầu mỏ hàng tháng mới nhất của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thị trường dầu toàn cầu đang bước vào giai đoạn tăng trưởng nhu cầu chậm lại. Đáng chú ý, nguồn cung tiếp tục duy trì ở mức cao. Cơ quan này nhận định, nhu cầu dầu thế giới trong năm nay sẽ tăng thấp hơn so với ước tính trước đó, đồng thời cảnh báo khả năng xuất hiện mức dư cung đáng kể trong năm 2026.

IEA dự báo, nhu cầu dầu toàn cầu năm nay sẽ tăng khoảng 850.000 thùng/ngày, thấp hơn 80.000 thùng/ngày so với dự báo đưa ra hồi tháng trước. Con số này cũng thấp hơn đáng kể so với mức dự báo được OPEC công bố gần đây. Theo IEA, triển vọng tiêu thụ chịu sức ép từ bất định kinh tế và mặt bằng giá dầu cao hơn, khiến đà phục hồi nhu cầu không mạnh như kỳ vọng.

Trên thị trường, dầu Brent chuẩn quốc tế đã giao dịch dưới mốc 70 USD/thùng sau khi báo cáo được công bố. Dù vậy, giá dầu vẫn cao hơn khoảng 14% so với đầu năm, nhờ tác động từ căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran cùng các sự cố gián đoạn nguồn cung tại một số quốc gia sản xuất. IEA cho biết các yếu tố như thời tiết cực đoan tại Bắc Mỹ, bão tuyết, và gián đoạn nguồn cung từ Kazakhstan đã góp phần tạo ra giai đoạn thị trường mang xu hướng tăng giá trong thời gian qua.

Tuy nhiên, về trung hạn, cán cân cung - cầu lại cho thấy bức tranh khác. IEA dự báo nguồn cung dầu toàn cầu sẽ vượt nhu cầu khoảng 3,73 triệu thùng/ngày trong năm 2026, gần như không thay đổi so với dự báo tháng trước. Mức dư cung này tương đương gần 4% nhu cầu toàn cầu, tỷ lệ được đánh giá là khá lớn nếu so với các chu kỳ trước. Đây cũng là con số cao hơn nhiều so với một số dự báo khác trên thị trường.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng dư cung nằm ở tốc độ tăng sản lượng nhanh hơn so với tăng trưởng nhu cầu. Từ tháng 4/2025, liên minh OPEC+ đã bắt đầu nới lỏng các biện pháp cắt giảm sản lượng được duy trì trong nhiều năm trước đó. Động thái này làm nguồn cung toàn cầu tăng trở lại sau giai đoạn siết chặt kéo dài.

Bên cạnh OPEC+, nhiều nhà sản xuất ngoài khối cũng đẩy mạnh khai thác. Mỹ tiếp tục duy trì vai trò là nhà sản xuất dầu lớn hàng đầu thế giới, trong khi Guyana và Brazil nổi lên như những điểm tăng trưởng mới nhờ các dự án ngoài khơi quy mô lớn. Sự gia tăng đồng thời từ nhiều khu vực đã khiến tổng nguồn cung tăng nhanh hơn so với mức tiêu thụ bổ sung của thị trường.

Dù vậy, liên minh OPEC+ đã tạm dừng kế hoạch nâng sản lượng trong quý I/2026. Tám thành viên chủ chốt dự kiến họp vào ngày 1/3 để xem xét khả năng nối lại việc tăng sản lượng từ tháng 4. Quyết định này được giới phân tích theo dõi sát sao, do có thể ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng giá dầu trong phần còn lại của năm.

Gián đoạn nguồn cung đầu năm

Một điểm đáng chú ý trong báo cáo của IEA là diễn biến nguồn cung trong tháng 1/2026. Theo cơ quan này, tổng sản lượng dầu toàn cầu đã giảm mạnh 1,2 triệu thùng/ngày, xuống còn 106,6 triệu thùng/ngày, do các sự cố tại Kazakhstan và một số khu vực khác. Mức sụt giảm này phản ánh tính dễ tổn thương của chuỗi cung ứng năng lượng trước các yếu tố kỹ thuật và thời tiết.

Trước tình hình nguồn cung bị thu hẹp đầu năm, IEA đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng nguồn cung toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,4 triệu thùng/ngày, thay vì 2,5 triệu thùng/ngày như ước tính trước đó. Dù mức điều chỉnh không lớn, cơ quan này vẫn giữ nguyên đánh giá rằng, thị trường sẽ dư cung đáng kể trong năm tới.

Theo số liệu của IEA, sản lượng dầu thô của OPEC+ trong tháng 1/2026 đạt 43,3 triệu thùng/ngày, giảm 160.000 thùng/ngày so với tháng 12. Tuy nhiên, mức này vẫn cao hơn nhiều so với nhu cầu đối với dầu OPEC+ cộng với lượng rút khỏi tồn kho mà IEA ước tính ở mức 39,7 triệu thùng/ngày trong quý I và 39,6 triệu thùng/ngày trong quý II. Chênh lệch lớn giữa sản lượng thực tế và nhu cầu dự kiến là cơ sở để IEA đưa ra cảnh báo về tình trạng dư thừa nguồn cung.

Trong khi đó, dữ liệu do OPEC công bố lại cho thấy góc nhìn khác. Theo tính toán dựa trên số liệu của tổ chức này, mức dư cung trong quý II có thể nhỏ hơn đáng kể, và thậm chí thị trường có khả năng thiếu hụt nguồn cung trong cả năm 2026 nếu OPEC+ duy trì sản lượng ở mức của tháng 1. Sự khác biệt trong dự báo phản ánh cách tiếp cận khác nhau về tăng trưởng nhu cầu, mức tồn kho và tốc độ gia tăng sản lượng ngoài khối.

Khoảng cách giữa các kịch bản đặt ra thách thức cho thị trường trong việc định hình kỳ vọng giá. Nếu dự báo của IEA thành hiện thực, áp lực giảm giá có thể gia tăng khi tồn kho tích lũy trở lại. Ngược lại, nếu nhu cầu phục hồi mạnh hơn hoặc nguồn cung gặp thêm gián đoạn, cán cân có thể thắt chặt nhanh chóng.

Báo cáo mới nhất của IEA cho thấy, thị trường dầu mỏ toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, nơi yếu tố địa chính trị, chính sách sản lượng của OPEC+ và diễn biến kinh tế vĩ mô sẽ cùng lúc định hình cung - cầu. Trong ngắn hạn, giá dầu vẫn được hỗ trợ bởi các rủi ro nguồn cung. Tuy nhiên, về trung hạn, triển vọng dư cung lớn trong năm 2026 là yếu tố mà các nhà sản xuất, nhà tiêu thụ và nhà đầu tư không thể bỏ qua.