Đà Nẵng: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thương mại điện tử

AI và Big Data thay đổi chuẩn tuyển dụng nhân sự

Theo Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam (EBI) do Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) công bố, quy mô thương mại điện tử Việt Nam ước đạt 38,5 tỷ USD, tăng 21% so với năm 2024. Từ mức khoảng 4 tỷ USD năm 2015, quy mô thị trường đã tăng gần 10 lần trong một thập kỷ và được dự báo có thể tiếp tục tăng lên khoảng 25 lần vào năm 2030. Sự bùng nổ này cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử xuyên biên giới đặt ra yêu cầu bức thiết về đội ngũ nhân sự có chuyên môn vững, năng lực thực chiến cao và khả năng thích ứng linh hoạt.

Bên cạnh nhu cầu tuyển dụng tăng, sự chuyển mình mạnh mẽ của nền kinh tế số cùng công nghệ mới như AI và dữ liệu lớn (Big Data) khiến các tiêu chuẩn tuyển dụng nhân sự thương mại điện tử từ phía doanh nghiệp thay đổi sâu sắc. Thay vì ưu tiên tiêu chuẩn lý thuyết hay bằng cấp thuần túy, thị trường lao động hiện nay dịch chuyển sang đánh giá năng lực thực tế và khả năng giải quyết các bài toán kinh doanh cụ thể.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Văn Trọng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho biết, hiện nay doanh nghiệp cần tuyển dụng những nhân sự có thể bắt tay vào việc ngay sau khi được tuyển dụng, thay vì phải đào tạo lại như trước đây. Doanh nghiệp không còn coi bằng cấp là yếu tố duy nhất hay quan trọng nhất, mà họ quan tâm hơn đến năng lực đáp ứng công việc, nhất là trong doanh nghiệp thương mại điện tử, lĩnh vực thay đổi từng ngày theo công nghệ và có độ mở rất cao.

“Nhân sự thương mại điện tử cần thành thạo các công cụ AI, dữ liệu lớn (Big Data) và có trải nghiệm thực chiến qua việc giải quyết các vấn đề kinh doanh thực tế”, Phó Chủ tịch VECOM nhận định.

Ở góc độ doanh nghiệp sử dụng lao động trực tiếp tại địa phương, ông Trần Văn Nhật, Giám đốc Văn phòng Đà Nẵng, Công ty TNHH Level Up Agency Việt Nam cho hay, phần lớn nhân sự tại công ty là những người trẻ biết ứng dụng AI hiệu quả trong công việc. Sử dụng công nghệ có thể giải quyết được vấn đề về khoảng cách địa lý. Nhân sự trẻ ở tại Việt Nam nhưng hoàn toàn có thể hỗ trợ tạo ra sản phẩm, nội dung và doanh thu cho các khách hàng quốc tế, có thể ở thị trường Hoa Kỳ, EU, Trung Đông hay Đông Nam Á. Do đó, năng lực sử dụng công nghệ, tư duy phản biện và khả năng kiểm chứng thông tin là những yếu tố then chốt giúp nhân sự trẻ thích ứng với sự thay đổi liên tục của thị trường.

Tăng tính thực chiến, xóa khoảng cách "đào tạo lại" tại doanh nghiệp

Tại TP. Đà Nẵng, trung tâm kinh tế, giáo dục và đào tạo lớn của khu vực miền Trung - Tây Nguyên, việc đổi mới, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thương mại điện tử trở thành bài toán chiến lược nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của nền kinh tế số.

Để thích ứng với tiêu chuẩn tuyển dụng mới, nhất là chấm dứt thực trạng doanh nghiệp phải “đào tạo lại” nhân sự sau khi tuyển dụng, các trường đại học trên địa bàn Đà Nẵng đang chủ động chuyển đổi mô hình đào tạo theo hướng thực chiến và đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp.

Theo TS. Nguyễn Hữu Phú, Phó Giám đốc Đại học Duy Tân, trong thời kỳ chuyển đổi số, kinh doanh số không chỉ là sự lựa chọn mà đã trở thành năng lực cốt lõi. Do đó, việc đào tạo tại trường cũng theo hướng nâng cao năng lực thích ứng của sinh viên với sự bùng nổ của công nghệ. “Với định hướng đào tạo gắn liền với thực tiễn, lấy AI làm nòng cốt, nhà trường luôn khuyến khích sinh viên chủ động làm chủ công nghệ, sở hữu tư duy đổi mới và tinh thần dấn thân qua các cơ hội trải nghiệm, giải bài toán thực tế”, TS. Nguyễn Hữu Phú nói.

Cùng góc nhìn thực tiễn, tại Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt Hàn (VKU), Khoa Kinh tế số đã điều chỉnh chương trình đào tạo kết hợp ba nhóm năng lực: Kiến thức nền tảng kinh doanh, chuyên môn ngành và năng lực làm chủ nền tảng số.

“Khoa chuyển từ đào tạo ‘ứng dụng công nghệ như một công cụ hỗ trợ’ sang ‘quản trị và ra quyết định dựa trên công nghệ và dữ liệu’. Mục tiêu cuối cùng là giúp sinh viên không chỉ ‘biết’ mà phải ‘làm được việc’ ngay sau khi tốt nghiệp”, tiến sĩ Lê Phước Cửu Long, Trưởng khoa Kinh tế số (VKU) thông tin.

Ngoài ra, việc áp dụng chuẩn đầu ra cao như bảo vệ khóa luận tốt nghiệp bằng tiếng Anh tại VKU hay đẩy mạnh hợp tác với các hiệp hội nghề nghiệp đã đem lại tín hiệu tích cực, tiêu biểu là tỷ lệ sinh viên VKU có việc làm đúng chuyên ngành trong 6 tháng sau tốt nghiệp đạt trên 95%.

Dù vậy, theo TS. Lê Phước Cửu Long, thực tiễn đào tạo ngành kinh tế số nói chung, thương mại điện tử nói riêng vẫn đối mặt với các “điểm nghẽn” như công nghệ thay đổi nhanh hơn chu kỳ cập nhật chương trình, thiếu hụt nhân lực liên ngành, khoảng cách về dữ liệu thực tế, chưa có sự tham gia sâu của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo.

Để tháo dần những “điểm nghẽn” trên, Trưởng khoa Kinh tế số VKU cho rằng, bên cạnh những giải pháp chủ động từ cơ sở đào tạo, cần có sự hợp tác đa bên chặt chẽ hơn với doanh nghiệp sử dụng nhân lực số. Trong đó, doanh nghiệp sẽ tham gia vào toàn bộ chuỗi đào tạo: từ góp ý chuẩn đầu ra, đồng thiết kế nội dung, cung cấp bài toán thực tế đến hướng dẫn đề án và tuyển dụng. “Về dài hạn, cần hình thành cơ chế phối hợp bền vững 3 nhà (nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp), đặc biệt trong dự báo nhu cầu nhân lực, chia sẻ dữ liệu, phát triển phòng thực hành, đào tạo giảng viên và hỗ trợ sinh viên tiếp cận các nền tảng công nghệ mới”, TS. Lê Phước Cửu Long nói.

Đồng quan điểm, Phó Chủ tịch VECOM cũng cho rằng, việc gắn đào tạo kết hợp với tăng cường cho sinh viên tiếp cận các hoạt động của doanh nghiệp, có thể thông qua những cuộc thi về thương mại điện tử, sẽ giúp sinh viên tích lũy năng lực giải quyết bài toán thực tế của thị trường. "Chúng tôi mong muốn khi ra trường, sinh viên thương mại điện tử có thể đáp ứng ngay yêu cầu công việc và làm được việc ngay cho doanh nghiệp mà không còn khái niệm phải 'đào tạo lại'”, Phó Chủ tịch VECOM Trần Văn Trọng kỳ vọng.

Quyết định 1568/QĐ-BCT của Bộ Công Thương ngày 3/6/2025 về Phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 đã đặt ra 2 mục tiêu cụ thể về phát triển nguồn nhân lực thương mại điện tử. Gồm:

- 60% cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp triển khai đào tạo chuyên ngành liên quan đến lĩnh vực thương mại điện tử.

- 1.000.000 lượt doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, cán bộ quản lý nhà nước, sinh viên, cá nhân được tham gia các khóa đào tạo về kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử.