TP. Hồ Chí Minh tái cấu trúc không gian công nghiệp để đón FDI mới

Sáng 25/9, tại TP. Hồ Chí Minh, Báo Công Thương tổ chức Tọa đàm “Bất động sản công nghiệp phía Nam: Đón làn sóng FDI công nghệ cao và kiến tạo hệ sinh thái sản xuất mới”. Phát biểu tại tọa đàm, ông Lê Văn Thinh, Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho biết, thành phố có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp, với tổng diện tích hơn 50.288 ha.

Trong số này, 67 khu chế xuất, khu công nghiệp đã có quyết định thành lập với tổng diện tích 28.020 ha, trong đó có 3 khu chế xuất và 55 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động, tổng diện tích 22.410 ha, chiếm 44,6% quy mô diện tích quy hoạch dự kiến dành cho khu chế xuất, khu công nghiệp với tỷ lệ lấp đầy bình quân khoảng 80%. Bên cạnh đó, 9 khu công nghiệp và 5 khu công nghiệp mở rộng đã thành lập nhưng chưa đi vào hoạt động, tổng diện tích 5.610 ha; 38 khu công nghiệp đã có trong quy hoạch nhưng chưa được thành lập, với tổng diện tích khoảng 22.268 ha.

Những con số này cho thấy không gian công nghiệp của TP. Hồ Chí Minh sau sắp xếp không chỉ mở rộng về quy mô, mà còn đứng trước yêu cầu tổ chức lại để phù hợp với một giai đoạn phát triển mới.

Thu hút đầu tư đạt kết quả tích cực

Theo ông Lê Văn Thinh, trong 9 tháng đầu năm 2026, dù kinh tế, thương mại và đầu tư quốc tế tiếp tục có nhiều biến động, hoạt động thu hút đầu tư tại các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố vẫn đạt kết quả tích cực. Tổng vốn thu hút đầu tư trong và ngoài nước lũy kế đạt 5,57 tỷ USD, bằng 131% chỉ tiêu kế hoạch năm và tăng 29% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, vốn FDI đạt 4,27 tỷ USD, tăng 62% so với cùng kỳ năm 2025. Ban Quản lý đã cấp mới 100 dự án với tổng vốn đăng ký 3,14 tỷ USD; 120 dự án điều chỉnh tăng vốn với tổng vốn điều chỉnh tăng 1,13 tỷ USD.

Ở khu vực đầu tư trong nước, tổng vốn thu hút đạt 33.875 tỷ đồng, tương đương 1,31 tỷ USD. Trong đó, 84 dự án cấp mới có vốn đăng ký 14.732 tỷ đồng, tương đương 566 triệu USD; 51 dự án điều chỉnh tăng vốn với tổng vốn tăng thêm 19.142 tỷ đồng, tương đương 736 triệu USD.

Điểm đáng chú ý, dù số lượng dự án FDI cấp mới giảm so với cùng kỳ, quy mô vốn của các dự án cấp mới lại tăng mạnh. Điều này cho thấy dòng vốn đang có xu hướng tập trung vào những dự án có quy mô lớn, năng lực tài chính và hàm lượng công nghệ cao. Điển hình như dự án Trung tâm dữ liệu AI tại khu công nghiệp Tân Phú Trung, tổng vốn đầu tư 2,1 tỷ USD.

Theo ông Thinh, từ sự dịch chuyển này, bài toán thu hút đầu tư cũng đang thay đổi. Mục tiêu không chỉ là thu hút dự án có vốn lớn, mà còn phải lựa chọn những dự án phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp mới, có hàm lượng công nghệ, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và khả năng tạo liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Nói cách khác, giá trị của dòng vốn FDI không chỉ nằm ở số vốn đăng ký. Điều thành phố hướng tới còn là công nghệ, tri thức, năng lực quản trị và những chuỗi giá trị mới đi cùng với dòng vốn ấy, qua đó từng bước nâng cao chất lượng và hiệu quả thu hút FDI.

Không gian công nghiệp mới cần đi cùng hạ tầng và quỹ đất

Theo ông Lê Văn Thinh, việc phát triển công nghiệp thành phố được đặt trong định hướng tổng thể của TP. Hồ Chí Minh mới, với 3 vùng chức năng gồm: vùng TP. Hồ Chí Minh cũ, vùng Bình Dương cũ và vùng Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Trên cơ sở đó, việc quy hoạch và phát triển các khu công nghiệp thời gian tới được định hướng theo hướng tập trung, đồng bộ và có tính liên kết vùng. Quy hoạch khu công nghiệp không chỉ tính đến mặt bằng sản xuất, mà phải gắn với giao thông, điện, nước, viễn thông, xử lý nước thải và hạ tầng xã hội phục vụ người lao động, chuyên gia.

Các khu công nghiệp cũng được bố trí phù hợp với những tuyến giao thông liên vùng như vành đai 3, vành đai 4 theo hướng Đông - Tây và trục đường sắt chuyên dụng Bàu Bàng - Cái Mép theo hướng Bắc - Nam. Mục tiêu là tối ưu hóa chi phí logistics, từng bước hình thành các trục công nghiệp - đô thị - dịch vụ logistics hiện đại, nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng và sức cạnh tranh của khu công nghiệp cũng như sản phẩm công nghiệp thành phố trên thị trường quốc tế.

Với khu vực TP. Hồ Chí Minh trước hợp nhất, định hướng được đặt vào việc tận dụng hệ sinh thái viện, trường và nguồn nhân lực chất lượng cao để tập trung công nghệ cao, đổi mới sáng tạo. Các khu vực nội thành được định hướng chuyển sang chức năng đô thị, nhà ở xã hội và tiện ích công cộng.

Trong cấu trúc mới, khu vực Bình Dương tiếp tục được định hướng là trung tâm công nghiệp đa ngành, công nghiệp công nghệ cao hoặc sinh thái. Trong khi đó, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu phát triển công nghiệp nặng quy mô lớn gắn với cảng biển nước sâu, logistics, năng lượng, dầu khí và khu thương mại tự do. Cách tổ chức này cho thấy yêu cầu tái cấu trúc không gian công nghiệp không chỉ là di chuyển hay mở rộng địa điểm sản xuất.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là chuẩn bị quỹ đất. Hiện thành phố có 9 khu công nghiệp và 5 khu công nghiệp mở rộng đã được thành lập nhưng chưa đi vào hoạt động, tổng diện tích 5.610 ha; cùng với 38 khu công nghiệp đã được đưa vào quy hoạch nhưng chưa thành lập, tổng diện tích khoảng 22.268 ha. Đây được xem là nguồn quỹ đất quan trọng để thành phố chủ động chuẩn bị mặt bằng phát triển công nghiệp trong thời gian tới.

Theo đó, Ban Quản lý tập trung chuẩn bị và hình thành quỹ đất sạch có hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, sẵn sàng tiếp nhận các dự án đầu tư; phấn đấu bảo đảm khoảng 6.500-6.800 ha đất sạch có hạ tầng hoàn chỉnh trong giai đoạn 2025-2030. Cùng với quỹ đất, mô hình nhà xưởng cao tầng cũng được nghiên cứu nhân rộng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo thêm mặt bằng sản xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghệ cao.

Khi những điều kiện đó được chuẩn bị đồng bộ, các khu chế xuất, khu công nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận dự án, mà còn có thể trở thành nền tảng để thành phố hình thành những hệ sinh thái sản xuất mới, tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước và nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư trong giai đoạn tiếp theo.

Tọa đàm “Bất động sản công nghiệp phía Nam: Đón làn sóng FDI công nghệ cao và kiến tạo hệ sinh thái sản xuất mới” - mong muốn tạo lập không gian đối thoại vùng giữa cơ quan quản lý Nhà nước, đơn vị quản lý khu công nghiệp, ngành điện, cơ sở đào tạo, nhà phát triển hạ tầng khu công nghiệp và nhà đầu tư nước ngoài. Tọa đàm hướng tới việc cùng nhìn nhận tổng thể thị trường bất động sản công nghiệp phía Nam, nhận diện những điểm nghẽn và trao đổi các giải pháp, qua đó góp phần đưa Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị vào thực tiễn.