Thủ tướng: 5 trọng tâm hành động, 3 trụ cột phát triển 'kinh tế bạc'

Tại hội nghị, các đại biểu trao đổi về kinh nghiệm quốc tế trong thích ứng với già hóa dân số, đánh giá thực trạng triển khai chiến lược quốc gia về người cao tuổi tại Việt Nam và đề xuất các mô hình phát triển "kinh tế bạc" phù hợp với điều kiện trong nước.

Phát triển "kinh tế bạc" thích ứng già hóa dân số

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, hội nghị thống nhất nhận thức chung rằng người cao tuổi không phải là gánh nặng mà là nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước, góp phần thúc đẩy tiến bộ và công bằng xã hội, đồng thời thể hiện giá trị nhân văn trong chính sách phát triển. 

Phân tích xu hướng phát triển "kinh tế bạc" trên thế giới, Thủ tướng cho biết, kinh nghiệm quốc tế cho thấy 3 nhóm giải pháp chính để ứng phó với già hóa dân số. Thứ nhất là cải thiện chất lượng sống của người cao tuổi thông qua hệ thống chăm sóc dài hạn, chuyên ngành lão khoa và chăm sóc tại cộng đồng. Thứ hai là điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo hướng linh hoạt, như Liên minh châu Âu áp dụng phổ biến từ 65-67 tuổi, Đức 67 tuổi, Nhật Bản khuyến khích làm việc đến 70 tuổi và Hàn Quốc có lộ trình nâng lên 68 tuổi. Thứ ba là khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào thị trường kinh tế bạc với các sản phẩm và dịch vụ như công nghệ hỗ trợ, nhà ở thích ứng, dịch vụ nghỉ dưỡng và chăm sóc phù hợp với người cao tuổi.

Thủ tướng khẳng định Đảng và Nhà nước luôn quan tâm chăm lo và tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục đóng góp cho xã hội, qua đó hình thành nền tảng chính trị và pháp lý cho phát triển "kinh tế bạc" tại Việt Nam.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu chỉ số phát triển con người đạt khoảng 0,8, tuổi thọ trung bình khoảng 75,5 tuổi và thời gian sống khỏe mạnh tối thiểu 68 năm. Việt Nam cũng phấn đấu thuộc nhóm 40 quốc gia có chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới. Trong chương trình hành động thực hiện nghị quyết, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương được giao chủ trì xây dựng đề án phát triển "kinh tế bạc" nhằm nâng cao phúc lợi và phát huy nguồn lực người cao tuổi trong phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng đó, Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân đặt trọng tâm vào chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số. Chính phủ cũng ban hành Chiến lược quốc gia về người cao tuổi tại Quyết định 383 ngày 21/2/2025, Chỉ thị 35 ngày 23/12/2025 của Thủ tướng về tăng cường công tác người cao tuổi và Nghị quyết 36 ngày 6/3/2026 nhằm thúc đẩy dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.

Dư địa tăng trưởng mới cho nền kinh tế

Theo Thủ tướng, Việt Nam đã hình thành 2 yếu tố nền tảng trong tư duy phát triển kinh tế bạc. Thứ nhất, già hóa dân số mở ra một động lực và nguồn lực phát triển mới. Thứ hai, người cao tuổi là nguồn lực quý của dân tộc, là chỗ dựa của gia đình và xã hội.

Đánh giá thực trạng trong nước, Thủ tướng cho rằng, nhận thức về "kinh tế bạc" ngày càng được nâng cao. Việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ là vấn đề y tế hay an sinh mà còn là một ngành kinh tế có tiềm năng tăng trưởng. Việt Nam cũng từng bước hình thành khung chính sách thích ứng với già hóa dân số. Tuổi nghỉ hưu đã được điều chỉnh theo Bộ luật Lao động và Nghị định 135 năm 2020 với lộ trình nâng lên 62 tuổi đối với nam vào năm 2028 và 60 tuổi đối với nữ vào năm 2035. Một số mô hình cộng đồng như câu lạc bộ liên thế hệ đã được triển khai nhằm chăm sóc, hỗ trợ sinh hoạt xã hội và sinh kế cho người cao tuổi. 

Tuy vậy, Thủ tướng đánh giá việc phát triển "kinh tế bạc" tại Việt Nam còn nhiều hạn chế như: Chưa có khung chính sách đồng bộ, cơ chế phát triển chưa được khai mở mạnh, nguồn lực xã hội hóa chưa huy động đầy đủ, hợp tác công tư còn hạn chế. Hệ thống chăm sóc dài hạn còn yếu, chất lượng dịch vụ chưa cao, trong khi vai trò kinh tế của người cao tuổi chưa được phát huy đầy đủ.

Nguyên nhân là quá trình già hóa diễn ra nhanh khi hệ sinh thái dịch vụ tuổi già chưa kịp phát triển, thị trường chăm sóc dài hạn và công nghệ hỗ trợ còn hạn chế, tư duy chính sách vẫn thiên về bảo trợ và năng lực triển khai tại địa phương chưa đồng đều.

Định hướng thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh phát triển "kinh tế bạc" phải được thực hiện toàn diện và đồng bộ, gắn với các mục tiêu của Đại hội XIV và Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035.

Chính phủ xác định 5 trọng tâm hành động gồm: Nâng cao nhận thức xã hội về "kinh tế bạc", phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, khuyến khích doanh nghiệp phát triển dịch vụ phù hợp, phát huy vai trò người cao tuổi trong cộng đồng và tăng cường vai trò của Hội Người cao tuổi Việt Nam.

3 trụ cột phát triển gồm: Người cao tuổi là trung tâm và chủ thể của hệ sinh thái "kinh tế bạc", doanh nghiệp là lực lượng sáng tạo và thực thi, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế và hành lang pháp lý. 

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ xây dựng thể chế, phát triển hạ tầng chăm sóc người cao tuổi, huy động nguồn lực xã hội và đào tạo nguồn nhân lực. Theo đó, Bộ Y tế hoàn thiện chiến lược quốc gia thích ứng già hóa dân số, xây dựng Luật Người cao tuổi sửa đổi, dự kiến trình Quốc hội năm 2027. Bộ Tài chính xây dựng Chiến lược "kinh tế bạc" đến năm 2045, Bộ Ngoại giao chuẩn bị đề án tăng cường hợp tác quốc tế về người cao tuổi.

Bộ Công Thương chủ trì, nghiên cứu, xây dựng các mô hình phát triển hệ sinh thái "kinh tế bạc", đảm bảo tích hợp các yếu tố công nghệ, dịch vụ, sản xuất phù hợp với nhu cầu người cao tuổi.

Thủ tướng nhấn mạnh già hóa dân số là xu thế tất yếu của phát triển, điều quan trọng là chủ động thích ứng bằng chính sách phù hợp và hành động hiệu quả để hình thành hệ sinh thái kinh tế bạc bền vững, tạo động lực mới cho tăng trưởng và đổi mới sáng tạo.

Thủ tướng mong muốn và tin tưởng rằng, các thế hệ người cao tuổi Việt Nam sẽ tiếp tục nêu gương, tích cực tham gia đóng góp cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới trên tất cả các lĩnh vực với phương châm 24 chữ: "Tuổi cao gương sáng - Già hóa khỏe mạnh - Điểm tựa con cháu - Phát triển non sông - Trí tuệ thâm sâu - Đi đầu kiến quốc".