Sửa 4 luật lĩnh vực khoa học và công nghệ: Tạo thuận lợi cho đầu tư kinh doanh

Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng 7/8, Quốc hội nghe trình bày Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, trong thời gian qua, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh, Chính phủ đã ban hành các Nghị quyết số  66.10/2025/NQ-CP, Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP, Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP và Nghị định số 133/2025/NĐ-CP để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi. Các cơ chế này góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. 

Tuy nhiên, các Nghị quyết và Nghị định nêu trên sẽ hết hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Vì vậy, việc sửa đổi các luật liên quan để luật hóa những chính sách nêu trên là cần thiết nhằm đảm bảo tính ổn định, thống nhất và lâu dài của hệ thống pháp luật.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, dự thảo luật tập trung vào 3 nhóm nội dung lớn. Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Đối với Luật Tần số vô tuyến điện: Dự thảo Luật cắt giảm các điều kiện cấp giấy phép không còn cần thiết hoặc đã được điều chỉnh tại các quy định khác của pháp luật. Việc sửa đổi này không nhằm giảm hiệu lực quản lý nhà nước, mà chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" thông qua hoạt động kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm về tần số vô tuyến điện qua khai thác, phân tích các cơ sở dữ liệu về cấp phép, chứng nhận hợp quy và chứng chỉ vô tuyến điện viên.

Dự thảo Luật cũng bãi bỏ các quy định về đào tạo vô tuyến điện viên nghiệp dư, đồng thời phân lại thẩm quyền quản lý về việc đào tạo, cấp chứng chỉ vô tuyến điện viên hàng hải sang bộ phận quản lý chuyên ngành. 

Đối với Luật Viễn thông: Dự thảo Luật bãi bỏ, đơn giản hóa một số điều kiện cấp phép viễn thông nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo cơ chế giám sát, kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời, bãi bỏ điều kiện hoạt động đối với dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền, đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, chuyển sang quản lý hậu kiểm, tạo thuận lợi cho đầu tư kinh doanh.

Đối với Luật Giao dịch điện tử, dự thảo Luật Bãi bỏ thủ tục hành chính, thay đổi nội dung cấp phép để phù hợp với xu thế quản lý sử dụng dữ liệu thay thế cho giấy tờ và thủ tục gia hạn cấp phép kinh doanh dịch vụ tin cậy nhằm giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Thứ hai, tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước. Đối với Luật Chuyển giao công nghệ: Dự thảo Luật sửa đổi theo hướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, phê duyệt và ban hành chương trình, chính sách về nhập khẩu công nghệ, phát triển thị trường khoa học và công nghệ, thúc đẩy hoạt động chuyển giao, ứng dụng và đổi mới công nghệ.

"Việc phân cấp này nhằm nâng cao tính chủ động, rút ngắn thời gian xử lý công việc, đồng thời đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ với pháp luật về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng như các pháp luật có liên quan" - Bộ trưởng nhấn mạnh. 

Thứ ba, hoàn thiện cơ sở pháp lý để sử dụng hiệu quả cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh.

Đối với Luật Tần số vô tuyến điện: Dự thảo Luật sửa đổi quy định về cấp phép sử dụng băng tần trong trường hợp đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, theo hướng điều chỉnh thời hạn cấp phép ban đầu từ 3 năm lên 5 năm và điều chỉnh thời gian đánh giá hiệu quả thực hiện đề án trước khi cho phép gia hạn cấp giấy phép tiếp tục thực hiện đề án.

"Từ thực tiễn triển khai các mạng di động thời gian qua cho thấy, việc kéo dài này là cần thiết để có đủ dữ liệu đánh giá khách quan, toàn diện hiệu quả việc sử dụng băng tần, hiệu quả đầu tư và kết quả thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, tránh nguy cơ đánh giá quá sớm quyết định chấm dứt đề án dẫn đến lãng phí nguồn lực đầu tư" - Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nói. 

Đối với Luật Viễn thông: Dự thảo Luật hoàn thiện cơ sở pháp lý về chia sẻ hạ tầng viễn thông nhằm đảm bảo yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ quy định cụ thể chính sách sử dụng chung miễn phí hạ tầng viễn thông của doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng an ninh và cơ chế đảm bảo quyền lợi của doanh nghiệp.

Việc giao Chính phủ quy định vấn đề này phù hợp với thẩm quyền, đồng thời đảm bảo tính linh hoạt trong thực hiện, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh theo từng thời kỳ. 

Tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho hay, Ủy ban tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật. Hồ sơ đã được chuẩn bị công phu, khoa học, đã có đầy đủ dự thảo các văn bản quy định chi tiết và văn bản hợp nhất, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và khả thi. 

Đối với Luật Tần số vô tuyến điện, bà Nguyễn Thanh Hải cho hay, về cấp băng tần cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, Ủy ban tán thành việc kéo dài thời hạn giấy phép cấp lần đầu từ 3 lên 5 năm, rút ngắn thời hạn tiếp tục thực hiện đề án làm cơ sở gia hạn từ 12 năm xuống 10 năm và chuyển thời điểm đánh giá hiệu quả sử dụng băng tần từ 3 lên 9 tháng trước khi giấy phép hết hạn; nhưng tổng thời hạn tối đa không đổi, không quá 15 năm.

Cơ chế kiểm soát vẫn chặt chẽ vì chỉ cấp phép khi có đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Tuy nhiên, do cấp trực tiếp băng tần - tài nguyên quốc gia hữu hạn, có giá trị kinh tế lớn - mà không qua đấu giá, thi tuyển, đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ xác định “tỷ lệ cơ bản” (hiện nay, trong Nghị định số 63/2023/NĐ-CP quy định tối thiểu 51%) trong văn bản quy định chi tiết.

Đối với Luật Viễn thông, về điều kiện cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ viễn thông và tên miền quốc gia “.vn”, Ủy ban tán thành bãi bỏ điều kiện “không đang trong quá trình giải thể, phá sản”, thay “phương án kỹ thuật, phương án kinh doanh” bằng “kế hoạch kinh doanh và kỹ thuật” và bãi bỏ cụm từ “điều kiện hoạt động” tại khoản 4 Điều 48 để đồng bộ với chủ trương đưa dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền ra khỏi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Tuy nhiên, tên miền quốc gia “.vn” là tài nguyên Internet quốc gia, gắn với an toàn, an ninh mạng và chủ quyền số; đề nghị Chính phủ chỉ đạo xây dựng đầy đủ công cụ hậu kiểm thay thế và chịu trách nhiệm bảo đảm các công cụ này vận hành hiệu quả trên thực tế.

Về chia sẻ, sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông để thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, Ủy ban tán thành chủ trương hoàn thiện cơ sở pháp lý trên cơ sở kế thừa Nghị quyết số 66.10/2025/NQ-CP nhằm huy động, sử dụng hiệu quả hạ tầng đã đầu tư, tránh đầu tư trùng lặp, phát huy tính lưỡng dụng của hạ tầng viễn thông.

Song có ý kiến cho rằng, việc giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế này có liên quan đến quyền tài sản của doanh nghiệp và nghĩa vụ thuế. Do đó, đề nghị Chính phủ báo cáo làm rõ, bảo đảm chặt chẽ về thẩm quyền, tập trung vào: Phạm vi, đối tượng áp dụng; nguyên tắc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp và cạnh tranh bình đẳng của doanh nghiệp; cơ chế bù đắp chi phí, xử lý tài chính; yêu cầu bảo đảm an toàn hạ tầng, an ninh mạng, bí mật nhà nước.

Mục đích ban hành Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; đẩy mạnh phân quyền; tạo môi trường kinh doanh thuận lợi; bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.