Phát triển cụm công nghiệp Quảng Trị: Gỡ nút thắt hạ tầng, môi trường

26 cụm công nghiệp đã thành lập, tỷ lệ lấp đầy đạt gần 72%

Theo báo cáo của Sở Công Thương Quảng Trị, theo phương án phát triển cụm công nghiệp (CCN), toàn tỉnh có 71 CCN với tổng diện tích hơn 2.339 ha trong giai đoạn 2026-2030. Đến hết 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã thành lập 26 CCN, tổng diện tích 676,2 ha; trong đó có 5 CCN do doanh nghiệp làm chủ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Đáng chú ý, 27 CCN đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết và đồng thời được phê duyệt dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật, với tổng diện tích 535,4 ha. Tổng vốn đầu tư xây dựng hạ tầng theo các dự án được phê duyệt khoảng 922 tỷ đồng, trong khi số vốn đã đầu tư, thanh toán lũy kế đạt 394 tỷ đồng.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh tại các CCN đang tạo ra những đóng góp đáng kể cho kinh tế địa phương. Hiện có 26 CCN đã hoạt động, gồm 21 CCN đã được thành lập và 4 CCN hoạt động nhưng chưa thành lập theo số liệu báo cáo. Tổng diện tích các CCN đã hoạt động khoảng 615 ha; diện tích đất công nghiệp theo quy hoạch chi tiết được duyệt là 302,3 ha, trong đó đã cho thuê khoảng 200,3 ha, đưa tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt 71,9%.

Các CCN hiện có 372 dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh, trong đó 353 dự án đang hoạt động và 3 dự án có vốn đầu tư nước ngoài. Trong kỳ báo cáo, các dự án trong CCN đạt tổng doanh thu hơn 5.067,6 tỷ đồng, nộp ngân sách Nhà nước 405,36 tỷ đồng và tạo việc làm cho 6.921 lao động.

Những con số này cho thấy, CCN đang trở thành một trong những không gian quan trọng để tập trung các cơ sở sản xuất, tạo việc làm và đóng góp ngân sách. Tuy nhiên, phía sau tỷ lệ lấp đầy tương đối cao vẫn còn những vấn đề về chất lượng hạ tầng và hiệu quả khai thác cần được nhìn nhận một cách thực chất.

Hạ tầng, môi trường và mặt bằng là những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Một trong những vấn đề nổi bật được Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị chỉ ra là hạ tầng tại nhiều CCN chưa được đầu tư đồng bộ. Một số CCN đã đi vào hoạt động nhưng hệ thống giao thông nội bộ, điện, nước vẫn được đầu tư theo hình thức cuốn chiếu do thiếu nguồn lực. Một số tuyến giao thông nội bộ đã hoàn thành nhưng sau thời gian hoạt động bị xuống cấp, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo Phòng quản lý Công nghiệp - Sở Công Thương tỉnh Quảng Trị, vấn đề đáng quan tâm hơn là hạ tầng môi trường. Hiện mới có 6 CCN đã và đang đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, trong đó chỉ có 2 CCN có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn môi trường. Báo cáo cho biết, hầu hết CCN vẫn chưa được đầu tư đầy đủ hệ thống thu gom, thoát nước, xử lý nước thải tập trung và hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục theo quy định.

Đây cũng là nguyên nhân trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng tiếp nhận dự án mới. Theo báo cáo, phần lớn CCN hiện mới hoàn thiện hệ thống thoát nước mưa nhưng chưa có khu xử lý nước thải tập trung. Trong khi đó, quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 không cho phép tiếp nhận thêm hoặc nâng công suất dự án có phát sinh nước thải khi CCN chưa có hệ thống thu gom, thoát nước và xử lý nước thải tập trung. Vì vậy, việc thiếu hạ tầng môi trường đang làm chậm quá trình xem xét, tiếp nhận dự án mới, ảnh hưởng đến tiến độ lấp đầy và hiệu quả vận hành CCN.

Bên cạnh hạ tầng, mặt bằng cũng là một nút thắt lớn. Một số CCN được quy hoạch trên diện tích đất Nhà nước đã giao cho người dân quản lý, sử dụng lâu dài nhưng chưa hoàn tất thu hồi, dẫn đến tình trạng mặt bằng chưa sạch. Do thiếu nguồn lực cho bồi thường, giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp khi vào đầu tư phải tự bỏ kinh phí thực hiện một phần công việc này, làm gia tăng chi phí, kéo dài thời gian triển khai dự án và ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư.

Hiệu quả sử dụng đất tại một số CCN cũng đặt ra yêu cầu cần được rà soát. Tại các phường Đồng Hới, Đồng Sơn, Đồng Thuận, đất sản xuất công nghiệp trong các CCN, tiểu thủ công nghiệp cơ bản đã được lấp đầy nhưng hiệu quả sử dụng đất chưa cao. Nguyên nhân được xác định một phần do các dự án chủ yếu phục vụ di dời cơ sở sản xuất trong khu dân cư, trong khi nhiều doanh nghiệp còn hạn chế về năng lực tài chính, công nghệ và năng lực sản xuất, dẫn đến chậm triển khai dự án.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Phan Hoài Nam - Phó Giám đốc Sở Công Thương Quảng Trị cho hay, Sở Công Thương đã kiến nghị ưu tiên nguồn vốn công trung hạn giai đoạn 2026-2030 để đầu tư hệ thống thu gom, thoát nước, xử lý nước thải tập trung và quan trắc môi trường; đồng thời nâng cấp các công trình xử lý nước thải đã xuống cấp. Đây được xem là điều kiện quan trọng để các CCN có thể tiếp tục thu hút dự án sản xuất mới.

"Cùng với đó, tỉnh cần rà soát các dự án chậm triển khai, dự án ngừng hoạt động kéo dài hoặc sử dụng đất không đúng mục đích để có phương án xử lý, thu hồi đất và tạo quỹ đất cho những nhà đầu tư có năng lực. Việc đẩy nhanh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cấp phép xây dựng cho các dự án đủ điều kiện cũng được đề xuất nhằm rút ngắn thời gian triển khai đầu tư"- ông Nam cho hay.

Theo chia sẻ của nhiều chuyên gia, việc phát triển CCN không chỉ dừng ở việc mở rộng diện tích hay nâng tỷ lệ lấp đầy, mà cần chuyển trọng tâm sang chất lượng hạ tầng, hiệu quả sử dụng đất, năng lực doanh nghiệp và yêu cầu bảo vệ môi trường. Việc ưu tiên đầu tư đồng bộ giao thông nội bộ, điện, nước, chiếu sáng và các tuyến kết nối; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng, đổi mới máy móc, công nghệ, kết nối tiêu thụ sản phẩm sẽ là những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của các CCN trên địa bàn.

Nếu giải quyết được những điểm nghẽn này, hệ thống CCN Quảng Trị sẽ có thêm dư địa để thu hút các dự án sản xuất có năng lực, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và quan trọng hơn là hình thành không gian sản xuất tập trung, phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp bền vững của địa phương.

Về kinh tế, tỉnh Quảng Trị đặt mục tiêu đến năm 2030, tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt 10%/năm trở lên. Giai đoạn 2026-2030, tổng thu ngân sách đạt trên 80 nghìn tỷ đồng; vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn đạt trên 520 nghìn tỷ đồng. Đến năm 2030, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) theo giá hiện hành đạt trên 238 nghìn tỷ đồng; tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP phấn đấu đạt 15 - 20%; GRDP bình quân đầu người đạt trên 145 triệu đồng; sản lượng điện sản xuất đạt trên 30.000 triệu KWh; số lượt khách du lịch đạt từ 13 tới 15 triệu lượt khách.