Bị bóp nghẹt hàng không, Iran kiện Mỹ ra tòa quốc tế và phát cảnh báo tới láng giềng

Cơ chế trừng phạt thứ cấp của Washington không trực tiếp cấm máy bay cất cánh, mà siết chặt các mắt xích dịch vụ: đe dọa loại bất kỳ doanh nghiệp quốc tế nào cung ứng dịch vụ mặt đất, tra nạp nhiên liệu, bốc dỡ hàng hóa hay đại lý bán vé cho các hãng hàng không Iran ra khỏi hệ thống thanh toán bằng đồng USD.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát đi thông điệp răn đe cứng rắn: “Nếu họ hạ cánh, các bạn không thể tiếp nhiên liệu, không thể phục vụ dịch vụ mặt đất, cũng không thể bán vé cho họ. Nếu không, chính các bạn sẽ bị gạt khỏi hệ thống đồng USD”.

Song song đó, Washington cũng đình chỉ quy chế cho phép các hãng bay nước ngoài sử dụng máy bay có nguồn gốc hoặc chứa linh kiện thuộc diện kiểm soát của Mỹ bay đến Iran.

Các biện pháp cấm vận này đã làm gián đoạn nghiêm trọng mạng lưới hàng không quốc tế của Iran từ thời điểm có hiệu lực ngày 23/9, khiến tổng số chuyến bay cất và hạ cánh tại sân bay quốc tế Tehran giảm gần một nửa.

Hàng loạt quốc gia như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Oman, Georgia, Azerbaijan và các sân bay tại Iraq đã dừng hoặc hạn chế nghiêm ngặt các đường bay của Iran.

Trong khi đó, Trung Quốc công khai bác bỏ lệnh trừng phạt khi cho rằng đây là biện pháp "phi pháp và đơn phương", đồng thời tiếp tục duy trì đường bay của hãng Mahan Air thuộc Iran.

Các tuyến bay kết nối Iran với Nga, Pakistan, Armenia, Belarus và Malaysia vẫn tiếp tục hoạt động.

Tại Thổ Nhĩ Kỳ, dù hãng Mahan Air dừng bay, nhiều hãng hàng không Iran khác bị trừng phạt vẫn thực hiện hàng chục chuyến bay hạ cánh nhờ các hợp đồng dịch vụ mặt đất còn hiệu lực với công ty địa phương.

Đối phó với áp lực từ Washington, Tehran đã chính thức nộp đơn khiếu nại lên Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) thuộc Liên hợp quốc và Tòa án Công lý Quốc tế, tố cáo Mỹ vi phạm Công ước Chicago năm 1944 về hàng không dân dụng.

Giới lãnh đạo Iran cũng phát đi những lời cảnh báo cứng rắn tới các nước láng giềng hợp tác với Mỹ, trong đó Cố vấn Lãnh tụ tối cao Iran Mohammad Mokhber nhấn mạnh: "Các chuyến bay trong khu vực hoặc là tự do cho tất cả mọi người, hoặc là không dành cho ai cả. Nếu Iran không thể bay và nhận dịch vụ sân bay, không quốc gia nào trong khu vực có được khả năng đó."

Trong bối cảnh các đường bay thẳng bị thu hẹp, hàng nghìn hành khách Iran đành phải trải qua những hành trình đường bộ vất vả, tốn kém sang các nước láng giềng để nối chuyến, đồng thời ngành hàng không nước này phải đối mặt với nguy cơ đe dọa an toàn bay lâu dài do thiếu hụt linh kiện bảo dưỡng.