Thơ ca kết nối khát vọng hòa bình và tình hữu nghị Việt Nam - Palestine ​

"Dưới bóng ô liu" là tập thơ song ngữ gồm những bài thơ do nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam viết trong chuyến đi thực tế tới các vùng đất đau thương vì chiến tranh của người dân Palestine vào tháng 5/2023, cùng các nhà văn Việt Nam. Tập thơ là lời nguyện cầu hòa bình, kêu gọi sự thức tỉnh nhân tính để thắp lên hy vọng, nguyện cầu về tự do và những điều tốt đẹp mà người Palestine xứng đáng được hưởng.

Tập thơ "Hòn đá của Murad" của nhà thơ Murad Sudani, Chủ tịch Hội Nhà văn Palestine được viết vào tháng 11/2023, trong bối cảnh hiện thực Palestine đầy ám ảnh, những tác phẩm thơ của ông từ bên trong mỗi người Palestine, trong mỗi đôi mắt khát khao được sống, được tự do. Tập thơ được viết với tất cả những bi thương, khát vọng bất diệt chất chứa bên trong một người Palestine…

Theo nhà thơ Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, thơ của Nguyễn Quang Thiều và Murad Sudani không bị giới hạn bởi biên giới địa lý hay khác biệt ngôn ngữ, mà trực tiếp chạm tới cảm xúc nhân loại bằng nỗi đau, sự trắc ẩn và tinh thần nhân văn sâu sắc. Điểm gặp gỡ của hai tập thơ nằm ở tinh thần nhân văn và ý thức trách nhiệm của người cầm bút. Thơ không chỉ để thưởng thức, mà để đánh thức lương tri… Nhà thơ Trần Đăng Khoa nhận định, chính chiều sâu cảm xúc và tính phổ quát của nhân loại đã giúp thơ của hai tác giả vượt qua rào cản ngôn ngữ, trở thành tiếng nói chung của những con người biết đau và biết yêu hòa bình.

Nói về tác phẩm "Dưới bóng cây ô liu", nhà thơ Nguyễn Việt Chiến cho rằng, tập thơ là một trong những tiếng nói thơ ca đầy nhân tính và suy tư của văn học Việt Nam đương đại, khi đến với Palestine đã không chỉ quan sát bằng đôi mắt của người làm thơ, mà còn bằng trái tim của một chứng nhân. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều không viết những bài thơ để kể lể hay than khóc. Thơ ông là tiếng nói đầy giận dữ và đau đớn của một nhân chứng, của một người không chấp nhận im lặng trước bất công. Thông điệp xuyên suốt qua các bài thơ như sự khẳng định: Không có dòng nước nào rửa sạch được tội lỗi chiến tranh, chỉ có nước mắt và máu mới làm được điều đó. Cái đẹp vẫn tồn tại, nhưng nó bị vây quanh bởi súng đạn, hàng rào thép gai và sự đe dọa…

Nhà thơ Hữu Việt chia sẻ, "Dưới bóng ô liu" là một lời nguyện cầu cho hòa bình, kể lại câu chuyện về vùng đất Palestine đau thương nhưng nhẫn nhịn, lạc quan và can đảm. Những nhân vật trong thơ, từ những đứa trẻ vô tội đến những con người bình thường giữa chiến tranh, đều là người thật, việc thật, phản ánh trực diện cái giá mà con người phải trả trong những cuộc xung đột kéo dài.

Phát biểu tại buổi lễ ra mắt, Đại sứ Palestine tại Việt Nam Saadi Salama cho biết, trong tác phẩm "Dưới bóng cây ô liu" của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, có thể thấy rõ rất nhiều tình cảm của nhân dân Việt Nam dành cho nhân dân Palestine; có thể thấy một tình cảm rất đặc biệt của người Việt Nam nói chung và của các nhà thơ, nhà văn Việt Nam đối với người dân Palestine; có thể thấy được khát vọng hòa bình, độc lập, tự do ở mọi nơi trên đất nước Việt Nam. Không chỉ nhìn thấy, nghe thấy mà các nhà văn Việt Nam còn có thể cảm thấy nỗi đau của người Palestine trên hành trình tìm độc lập của mình. Những thông điệp và những bài thơ của Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều hôm nay có những ý nghĩa rất đặc biệt, cho người dân Palestine một động lực, một cảm giác không bị bỏ lại phía sau…

Việc ra mắt đồng thời hai tập thơ của hai Chủ tịch Hội Nhà văn - một đến từ Việt Nam, một đến từ Palestine - được xem là một cuộc đối thoại thi ca đặc biệt, giàu ý nghĩa. Trong đối thoại ấy, thơ không chỉ là nghệ thuật của cái đẹp, mà còn là tiếng nói của lương tri, của trách nhiệm xã hội và của tinh thần nhân văn mang tính phổ quát, vượt qua rào cản ngôn ngữ, kết nối con người và nuôi dưỡng khát vọng hòa bình./.

Phương Hà