50 năm quan hệ Việt Nam - Thái Lan: Mở không gian hợp tác kinh tế mới

Năm 2026 đánh dấu tròn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan (6/8/1976 - 6/8/2026), cột mốc quan trọng trong chặng đường phát triển quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa hai nước. Từ nền tảng tin cậy chính trị ngày càng bền chặt, hợp tác kinh tế, thương mại đã trở thành một trong những điểm sáng nổi bật, mở ra nhiều dư địa phát triển trong giai đoạn mới. 

Nhân dịp này, phóng viên Báo Công Thương đã phỏng vấn ông Lê Hữu Phúc, Tham tán Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan, về những thành tựu nổi bật và triển vọng hợp tác kinh tế giữa hai nước.

Hợp tác kinh tế - thương mại là điểm sáng

- Thưa ông, năm 2026 đánh dấu tròn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan. Nhìn lại chặng đường nửa thế kỷ qua, xin ông cho biết đâu là những điểm nhấn mang tính đột phá trong hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai nước?

Ông Lê Hữu Phúc: Nhìn lại chặng đường 50 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Thái Lan (6/8/1976 - 6/8/2026), có thể khẳng định đây là một trong những hình mẫu thành công tiêu biểu về chuyển đổi quan hệ quốc tế trong khu vực Đông Nam Á. Từ những bước đi ban đầu, hai nước đã không ngừng củng cố lòng tin chính trị, mở rộng hợp tác toàn diện và cùng đóng góp tích cực vào sự phát triển của ASEAN.

Hợp tác kinh tế - thương mại là điểm sáng nổi bật nhất trong quan hệ song phương. Nếu năm 1991, kim ngạch thương mại hai chiều mới đạt khoảng 100 triệu USD, đến năm 2025 đã tăng lên 22,1 tỷ USD. Thái Lan tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN và đứng thứ sáu trên thế giới.

Một trong những dấu ấn nổi bật là chất lượng tăng trưởng thương mại song phương tiếp tục được cải thiện. Sau khi lập kỷ lục 22,1 tỷ USD trong năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam - Thái Lan trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 13,2 tỷ USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, xuất khẩu của Việt Nam sang Thái Lan đạt 5,8 tỷ USD, tăng 35%, góp phần thu hẹp 18% mức nhập siêu. Kết quả này cho thấy, năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam ngày càng được củng cố, đồng thời phản ánh xu hướng phát triển cân bằng và bền vững hơn trong quan hệ thương mại giữa hai nước.

Cơ cấu thương mại cũng chuyển dịch theo hướng tích cực. Bên cạnh các mặt hàng truyền thống, hàng hóa Việt Nam đã tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp và công nghệ cao của khu vực. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện sang Thái Lan đạt 1,6 tỷ USD, tăng 110%; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt 680 triệu USD, tăng 31%, khẳng định vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực.

Đầu tư cũng là một trụ cột quan trọng của quan hệ kinh tế song phương. Với tổng vốn đăng ký hơn 15,4 tỷ USD tại Việt Nam, Thái Lan tiếp tục khẳng định niềm tin lâu dài đối với môi trường đầu tư của Việt Nam thông qua nhiều dự án quy mô lớn của các tập đoàn như SCG với Tổ hợp Hóa dầu Long Sơn, CP, Central Retail, Amata và BJC/MM Mega Market.

Doanh nghiệp Việt Nam cũng từng bước mở rộng đầu tư sang Thái Lan trong các lĩnh vực hàng không, năng lượng tái tạo và thương mại, góp phần tạo nên sự gắn kết ngày càng chặt chẽ giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Bên cạnh hợp tác thương mại và đầu tư, Việt Nam và Thái Lan còn giữ vai trò là hai mắt xích quan trọng trong thúc đẩy kết nối khu vực, đặc biệt là phát triển hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối Myanmar, Thái Lan, Lào với Việt Nam và vươn ra Biển Đông, qua đó mở rộng không gian hợp tác và tăng cường liên kết chuỗi cung ứng trong ASEAN. 

- Thái Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN. Theo ông, đâu là những lĩnh vực cốt lõi sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho hai nước trong thời gian tới?

Ông Lê Hữu Phúc: Với nền tảng quan hệ hợp tác ngày càng vững chắc, dư địa hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Thái Lan vẫn còn rất lớn, đặc biệt là cả hai nước đều đang thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, số hóa và phát triển bền vững. Theo tôi, ba trụ cột sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho quan hệ kinh tế song phương trong thời gian tới.

Trụ cột thứ nhất là triển khai hiệu quả Chiến lược "Ba kết nối". Trọng tâm là thúc đẩy kết nối hạ tầng giao thông thông qua các hành lang kinh tế Việt Nam - Lào - Thái Lan và tuyến vận tải ven biển, đồng thời tăng cường kết nối doanh nghiệp hai nước trong chuỗi giá trị khu vực. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái sản xuất ô tô, điện tử và bán dẫn của Thái Lan, cũng như thúc đẩy liên kết giữa mô hình Kinh tế sinh học - tuần hoàn - xanh (BCG) của Thái Lan với Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh của Việt Nam.

Trụ cột thứ hai là hợp tác trong lĩnh vực năng lượng tái tạo và kinh tế số. Hai nước có nhiều tiềm năng phát triển các dự án năng lượng sạch, hạ tầng công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Trụ cột thứ ba là nông nghiệp công nghệ cao, phát triển chuỗi cung ứng thực phẩm Halal và hợp tác du lịch. Đây là những lĩnh vực có nhiều dư địa để mở rộng hợp tác, phát huy lợi thế của mỗi nước, đồng thời thúc đẩy mô hình "Hai quốc gia - Một điểm đến", gia tăng sức hấp dẫn của khu vực đối với khách du lịch quốc tế.

Mở rộng dư địa hợp tác

- Với vai trò là cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước, Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan đã triển khai những giải pháp trọng tâm nào nào để đồng hành cùng doanh nghiệp và đặc biệt là hỗ trợ các địa phương trong nước mở rộng thị trường, thưa ông?

Ông Lê Hữu Phúc: Với tinh thần "Lấy doanh nghiệp và địa phương làm trung tâm phục vụ", Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan đang tập trung triển khai bốn nhóm giải pháp trọng tâm nhằm góp phần đưa kim ngạch thương mại song phương đạt mục tiêu 25 tỷ USD.

Thứ nhất, nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu, dự báo thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường Thái Lan. Bên cạnh việc tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại chuyên sâu như "Tuần hàng Việt Nam tại Thái Lan", THAIFEX, Grand Halal Bangkok..., Thương vụ tăng cường cung cấp thông tin, cảnh báo sớm về các quy định của Cơ quan Quản lý thực phẩm và dược phẩm Thái Lan (FDA), tiêu chuẩn TISI và các yêu cầu liên quan đến phát triển xanh, giúp doanh nghiệp chủ động đáp ứng điều kiện thị trường.

Thứ hai, phối hợp thúc đẩy triển khai hiệu quả các thỏa thuận và cam kết giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại, đầu tư và hợp tác của cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ ba, đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, kết nối hợp tác công nghệ trong các lĩnh vực ưu tiên như chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Thứ tư, tăng cường kết nối doanh nghiệp trong nước với cộng đồng doanh nghiệp và doanh nhân Việt Nam tại Thái Lan, phát huy vai trò của mạng lưới kiều bào trong hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa và mở rộng thị trường.

Một điểm nhấn trong hoạt động của Thương vụ thời gian qua là tăng cường kết nối với các địa phương. Thương vụ đã hỗ trợ nhiều đoàn công tác xúc tiến thương mại, đầu tư và du lịch của các địa phương như Cần Thơ, Đà Nẵng, Thanh Hóa, Đồng Tháp... làm việc với cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và các tập đoàn bán lẻ lớn của Thái Lan.

Thời gian tới, Thương vụ sẽ tiếp tục hỗ trợ các địa phương mở rộng thị trường. Cụ thể, hỗ trợ Cần Thơ và Đồng Tháp thúc đẩy xuất khẩu nông sản, thủy sản chế biến và phát triển dịch vụ logistics; hỗ trợ Đà Nẵng, An Giang và Cần Thơ quảng bá du lịch, thu hút đầu tư công nghệ cao; kết nối Thanh Hóa với các nhà đầu tư Thái Lan trong phát triển hạ tầng công nghiệp và sản xuất. Đồng thời, tiếp tục phát huy vai trò của mạng lưới doanh nghiệp Việt kiều tại Thái Lan trong kết nối, tiêu thụ hàng hóa Việt Nam.

- Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường Thái Lan, ông có khuyến nghị nào dành cho các doanh nghiệp Việt Nam?

Ông Lê Hữu Phúc: Thái Lan là thị trường có nhiều tiềm năng đối với hàng hóa Việt Nam, đồng thời cũng có mức độ cạnh tranh cao và yêu cầu ngày càng khắt khe. Để thâm nhập hiệu quả và phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung vào bốn định hướng.

Một là, xanh hóa quy trình sản xuất và sản phẩm theo xu hướng phát triển của thị trường Thái Lan, chú trọng bao bì thân thiện với môi trường và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc.

Hai là, chủ động đáp ứng các rào cản kỹ thuật, tuân thủ các tiêu chuẩn của FDA Thái Lan, TISI, đồng thời nắm vững quy tắc xuất xứ để tận dụng hiệu quả ưu đãi thuế quan 0% và cơ chế tự chứng nhận xuất xứ (ASSC) trong Hiệp định ATIGA.

Ba là, chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu, sản phẩm thô sang hợp tác sản xuất có giá trị gia tăng cao; đẩy mạnh các hình thức OEM, ODM, tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn Thái Lan và khai thác hiệu quả thương mại điện tử.

Bốn là, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài với đối tác, nghiên cứu thị hiếu tiêu dùng để cải tiến mẫu mã, bao bì, đồng thời chủ động phối hợp với Thương vụ trong thẩm định đối tác và phòng ngừa rủi ro thương mại.

Xin cảm ơn ông! 

Theo Tham tán Thương mại Lê Hữu Phúc, 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao là dấu mốc khẳng định chặng đường hợp tác bền chặt giữa Việt Nam và Thái Lan. Với nền tảng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, cùng những dư địa hợp tác rộng mở trong thương mại, đầu tư, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và kết nối chuỗi cung ứng, quan hệ kinh tế giữa hai nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển thực chất, hiệu quả, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển của mỗi nước và tăng cường liên kết kinh tế trong ASEAN.