"Dồn sức" đưa đầu tư công về đích, tập trung xử lý từng dự án, từng khoản vốn

Chỉ còn 3 tháng để hoàn thành kế hoạch giải ngân đầu tư công năm 2026. Ảnh minh hoạ có sự hỗ trợ của AI

Tập trung điều hành, gắn giải ngân với trách nhiệm, kết quả

Giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đồng thời là một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Công tác chỉ đạo, điều hành được triển khai thường xuyên, liên tục thông qua các phiên họp Chính phủ thường kỳ, hội nghị trực tuyến với địa phương và hệ thống nghị quyết, công điện, chỉ thị, văn bản đôn đốc.

Tại Nghị quyết số 312/NQ-CP ngày 5/10/2026, Chính phủ yêu cầu tăng tốc giải ngân, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch vốn được giao; gắn giải ngân với khối lượng công việc đã hoàn thành, khẩn trương lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng, không để dồn thanh toán vào cuối năm. Chính phủ cũng yêu cầu kiên quyết điều chuyển vốn từ dự án giải ngân chậm sang dự án có tiến độ tốt và có nhu cầu sử dụng vốn; kiểm soát chặt vốn tạm ứng, đẩy nhanh thu hồi tạm ứng quá hạn và cập nhật đầy đủ dữ liệu phục vụ chấm điểm giải ngân.

Trên cơ sở chỉ đạo này, Bộ Tài chính chủ động điều hành, đáp ứng nhu cầu vốn theo kế hoạch năm; ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược, liên vùng, có khả năng giải ngân lớn và tác động lan tỏa. Bộ cũng chú trọng rà soát nhu cầu điều chỉnh kế hoạch vốn, kiểm tra phương án phân bổ chi tiết, đôn đốc các cơ quan trung ương và địa phương hoàn thiện thủ tục đối với dự án đủ điều kiện, xử lý các trường hợp phân bổ vốn chưa phù hợp.

Việc công khai tình hình giải ngân hằng tuần, hằng tháng trên các cổng thông tin cũng được duy trì, tạo cơ sở để các cơ quan theo dõi tiến độ, nhận diện đơn vị chậm và tăng cường trách nhiệm trong tổ chức thực hiện. Cùng với đó, phương án chấm điểm giải ngân được triển khai chính thức từ kỳ tháng 10/2026, góp phần thúc đẩy các đơn vị chủ động lập kế hoạch, theo dõi tiến độ và kịp thời xác định vướng mắc tại từng dự án.

Các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương cũng chủ động xây dựng kế hoạch triển khai các nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ giao, tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công. Nhiều đơn vị duy trì hoạt động các tổ công tác, phân công lãnh đạo theo dõi tiến độ, trực tiếp kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ vướng mắc tại từng dự án.

Các chủ đầu tư được yêu cầu rà soát khối lượng thực hiện, số vốn đã giải ngân và còn phải giải ngân, xác định nguyên nhân chậm tiến độ, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và xây dựng kế hoạch giải ngân cụ thể. Một số địa phương cũng gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời rà soát, điều chuyển vốn từ dự án chậm, không có khả năng sử dụng hết sang dự án có tiến độ tốt và nhu cầu bổ sung vốn theo quy định.

Nhờ đó, giải ngân đầu tư công đã có chuyển biến tích cực. Theo Bộ Tài chính, lũy kế giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 đến hết ngày 31/10 đạt 708.567,4 tỷ đồng, bằng 74,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 182.047,2 tỷ đồng, đạt 59,6%; vốn ngân sách địa phương giải ngân 526.520,2 tỷ đồng, đạt 81%.

So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân cao hơn 19,7% và tăng 217.524,1 tỷ đồng về số tuyệt đối. Nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương dự kiến tiết kiệm để đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt 76,6%.

Quản lý từng dự án, từng công việc, từng khoản vốn còn lại

Dù kết quả khá tích cực, song phần vốn còn lại cần giải ngân trong thời gian từ tháng 11/2026 đến hết ngày 31/1/2027 vẫn rất lớn. Bộ Tài chính đánh giá, để hoàn thành mục tiêu 100% kế hoạch Thủ tướng giao, các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần tập trung quản lý từng dự án, từng công việc và từng khoản vốn còn lại, thay vì chỉ thúc đẩy giải ngân theo tiến độ chung.

Thực tiễn hiện nay cho thấy, tiến độ giải ngân chịu tác động từ nhiều yếu tố. Trong đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư tại một số địa phương còn kéo dài; việc xử lý các loại đất, đối tượng sử dụng đất khác nhau làm tăng thời gian thực hiện. Một số địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, địa hình hiểm trở cũng gặp hạn chế về nguồn lực phục vụ giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, giá và nguồn cung vật liệu, nhiên liệu, nhân công; tình trạng thiếu nhân lực, thiết bị trên công trường; thời tiết, thiên tai và các thủ tục chuẩn bị, phê duyệt dự án tiếp tục ảnh hưởng đến tiến độ. Việc phối hợp giữa các cơ quan, chủ đầu tư và đơn vị thực hiện ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu; trách nhiệm xử lý vướng mắc chưa được xác định đủ rõ.

Một vấn đề khác là việc quản lý vốn tạm ứng và thu hồi tạm ứng. Theo Bộ Tài chính, số dư tạm ứng còn khoảng 240.000 tỷ đồng, tương đương 34% số vốn đã giải ngân. Vì vậy, việc kiểm soát tạm ứng, gắn tạm ứng với tiến độ thực hiện và đẩy nhanh thu hồi các khoản quá hạn có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Bộ Tài chính đề nghị các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương triển khai nghiêm Nghị quyết số 312/NQ-CP, tập trung quản lý từng dự án, từng công việc và từng khoản vốn còn lại; giao rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời điểm xử lý và kết quả phải đạt được.

Các đơn vị cần rà soát tiến độ, khả năng giải ngân của từng dự án; kịp thời điều chuyển kế hoạch vốn từ dự án chậm, không có khả năng sử dụng hết vốn sang dự án có tiến độ tốt và có nhu cầu bổ sung vốn theo quy định. Đồng thời, cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành, không để dồn khối lượng giải ngân vào cuối kỳ; kiểm soát chặt chẽ vốn tạm ứng và đẩy nhanh thu hồi tạm ứng quá hạn.

Việc cập nhật đầy đủ dữ liệu đăng ký giải ngân và thông tin về khó khăn, vướng mắc trên Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính cũng cần được chú trọng. Trên cơ sở kết quả chấm điểm, các đơn vị đạt mức rất tốt, tốt cần tiếp tục phát huy cách làm hiệu quả; các đơn vị có kết quả chưa tốt phải khẩn trương xác định nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục, phấn đấu hoàn thành cao nhất kế hoạch vốn được giao.

Phát biểu tại hội trường Quốc hội mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, đầu tư công có vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng và dẫn dắt đầu tư toàn xã hội. Chính phủ đang tập trung thực hiện mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công trung hạn, qua đó đóng góp khoảng 2,5% vào tăng trưởng quý IV và khoảng 1,7% vào tăng trưởng kinh tế cả năm.

Như vậy, 3 tháng cuối năm là giai đoạn quyết định để hoàn thành mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Khi thời gian còn lại không nhiều, yêu cầu đặt ra không chỉ là đẩy nhanh tiến độ giải ngân, mà còn phải tháo gỡ đúng điểm nghẽn, sử dụng vốn đúng mục đích và bảo đảm hiệu quả của từng dự án. Việc phân công rõ trách nhiệm, xử lý kịp thời vướng mắc và điều chuyển vốn phù hợp sẽ góp phần đưa nguồn lực đầu tư công vào nền kinh tế đúng tiến độ, phát huy vai trò thúc đẩy tăng trưởng.