World Cup 2026: Khi thể thao bị lu mờ bởi chính trị và thương mại

Cầu thủ và trọng tài đến Mỹ dự World Cup 2026, chưa chắc!

Chỉ 4 ngày trước lễ khai mạc World Cup 2026, tức vào ngày 6/6 vừa rồi, một sự kiện hy hữu trong lịch sử ngày hội bóng đá hành tinh nhưng không khiến nhiều người quá ngạc nhiên đã xảy ra. Đó là việc tiền đạo hàng đầu Aymen Hussein của đội tuyển Iraq đã bị giữ lại thẩm vấn gần 7 giờ tại sân bay O’Hare ở Chicago, sau khi cùng đồng đội đến Mỹ tham dự World Cup 2026.

Dù rút cuộc tiền đạo 30 tuổi này đã được phép nhập cảnh, nhưng nhiếp ảnh gia của đội tuyển Iraq lại bị cấm nhập cảnh vào Mỹ. Một quan chức Iraq cho biết: "Nhiếp ảnh gia của đội tuyển Iraq là Talal Salah đã bị giữ lại hơn 10 giờ, trải qua các cuộc kiểm tra điện thoại tương tự như Hussein và cuối cùng bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ".

Mới nhất, vào hôm qua 8/6, trọng tài Omar Abdulkadir Artan, người dự kiến ​​sẽ là trọng tài đầu tiên của Somalia điều khiển các trận đấu tại vòng chung kết World Cup, đã bị từ chối nhập cảnh vào Hoa Kỳ.

"Việc từ chối cho ông ấy nhập cảnh vào Hoa Kỳ và ngăn cản ông ấy điều khiển các trận đấu đã lên lịch không chỉ gây tổn hại đến cá nhân ông ấy mà còn làm suy yếu cam kết của bóng đá về sự công bằng, năng lực và tinh thần fair play", Ciise Aden, cố vấn cấp cao của Bộ Thanh niên và Thể thao Somalia kiêm cựu đội trưởng đội tuyển quốc gia nước này, thể hiện sự bất bình.

Hiện tượng chưa từng có trong lịch sử World Cup

Như đã biết World Cup 2026 không chỉ tổ chức ở Mỹ, mà còn được đồng đăng cai tại bởi 2 quốc gia láng giềng là Mexico và Canada. Dẫu vậy, các vấn đề chính trị liên quan đến Mỹ ở giải đấu này vẫn trở nên quá nổi cộm, thậm chí được xem như hiện tượng chưa từng có trong lịch sử giải bóng đá số một hành tinh.

Chưa bao giờ vấn đề chính trị lại được truyền thông cả trong và ngoài nước Mỹ đề cập nhiều như hiện tại khi đưa tin về World Cup, thậm chí lấn át các tin tức liên quan đến chuyên môn của giải đấu.

Một bài báo ngày 28/5 trên tạp chí Columbia Journalism Review đã tổng hợp rằng các ấn phẩm thể thao hàng đầu như The Guardian và The Athletic đang dành rất nhiều thời lượng cho các câu chuyện chính trị và kinh doanh xoay quanh giải đấu, từ các bài viết về kiểm soát biên giới, các cuộc trấn áp nhập cư và việc đây là kỳ World Cup đắt đỏ nhất từ ​​trước đến nay đối với người hâm mộ.

Thậm chí, đối với nhiều tòa soạn báo, từ Berlin đến São Paulo, câu hỏi không phải là ai sẽ nâng cao chiếc cúp Vàng vào ngày 19/7 tại sân vận động MetLife. Mà là liệu người hâm mộ có được vào sân hay không?

Với một số người, câu trả lời chắc chắn là không. Lý do vì người hâm mộ đến từ Iran và Haiti vẫn bị cấm hoàn toàn nhập cảnh vào Mỹ. Những người ủng hộ từ Bờ Biển Ngà và Senegal cũng phải đối mặt với những hạn chế một phần theo lệnh cấm nhập cảnh mở rộng của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Chưa hết, 5 quốc gia dự World Cup khác là Algeria, Cape Verde, Bờ Biển Ngà, Senegal và Tunisia sẽ phải chịu mức đặt cọc visa 15.000 USD để có thể được nhập cảnh vào Mỹ. Dù chính quyền Mỹ sau đó đã thông báo sẽ miễn khoản tiền đặt cọc cho những người hâm mộ có vé xem trận đấu hợp lệ, nhưng quy định này sẽ hạn chế rất nhiều CĐV nước ngoài đến với kỳ World Cup năm nay.

Không có gì phải nghi ngờ, World Cup 2026 ít nhiều sẽ thiếu vắng không khí lễ hội toàn cầu và sắc màu rực rỡ đến từ các châu lục thường thấy tại các giải đấu trước đây.

Lần đầu tiên chủ nhà World Cup có chiến tranh với đội tuyển tham dự

Tất nhiên, vấn đề chính trị của giải đấu còn liên quan đến Iran, quốc gia đang có chiến sự với Mỹ ở Trung Đông. Đây thậm chí còn là lần đầu tiên trong lịch sử World Cup, nước chủ nhà lại có chiến tranh với đội tuyển tham dự.

Bên cạnh những thông tin chuyên môn về giải đấu, người hâm mộ bóng đá đang hàng ngày được tiếp nhận những thông tin mang đậm màu sắc chính trị và chiến sự tại kỳ World Cup năm nay. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio từng cảnh báo trước thềm World Cup 2026 rằng Iran “không thể đưa một đám khủng bố IRGC (Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo) vào nước ta và giả vờ là nhà báo hay huấn luyện viên thể thao”.

Vào tháng 12, phái đoàn Iran suýt nữa đã tẩy chay lễ bốc thăm World Cup 2026 ở Washington sau khi liên đoàn bóng đá nước này chỉ được cấp 4 trong số 9 thị thực đã xin. Trong đó, Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Iran Mehdi Taj thậm chí bị từ chối giấy phép đi lại hoàn toàn.

Sau đó, Iran còn không thể đến Mỹ như các đội tuyển khác trong việc chuẩn bị cho World Cup 2026. Họ buộc phải chuyển trại huấn luyện sang Mexico, sẽ phải đi lại qua biên giới để đá các trận đấu vòng bảng của mình tại Mỹ. Trong thể thao quốc tế, điều này là chưa từng có tiền lệ.

Những ồn ào về chính trị liên quan đến World Cup 2026 tất nhiên còn liên quan đến chính 3 quốc gia đồng đăng cai. Vào tháng 12 năm ngoái, các nguyên thủ của ba nước đồng chủ nhà đã cùng nhau tham dự lễ bốc thăm vòng bảng để thể hiện sự đoàn kết tại Trung tâm Kennedy ở Washington. Tuy nhiên, đó cũng là thời điểm mà những tranh cãi giữa các nước này trở nên rất nóng bỏng, khi Tổng thống Trump đã công khai bàn về việc biến Canada thành tiểu bang thứ 51 và thảo luận về việc gửi binh lính Mỹ vào Mexico để tấn công các băng đảng ma túy.

Khi mua vé bóng đá giống chơi “cổ phiếu”

Ngoài vấn đề chính trị, việc World Cup 2026 bị thương mại hóa quá mức cũng làm mất đi giá trị hình ảnh và truyền thống đề cao tinh thần thể thao của giải đấu. Như đã biết, giá vé tại World Cup năm nay không cố định, mà được bán như kiểu “chơi cổ phiếu”, tức sẽ tăng giảm tùy sức hút và nhu cầu của mỗi trận đấu.

Để rồi, sẽ chỉ những CĐV giàu có mới có thể xem các “trận cầu đinh”, những người hâm mộ khác sẽ chỉ có thể xem các trận đấu ít được quan tâm hơn. Có nghĩa rằng việc có mặt trong sân đối với một CĐV tại World Cup 2026 tới đây còn phụ thuộc vào mức độ giàu có, chứ không chỉ là sự cuồng nhiệt hay tình yêu “màu cờ sắc áo”.

Với cách phát hành vé lên xuống “kiểu cổ phiếu” nói trên, một vé xem trận chung kết World Cup có thể có giá gần 11.000 USD, so với 1.600 USD cho một chỗ ngồi tương đương tại trận chung kết ở Qatar năm 2022. Thậm chí, tại giải đấu năm nay, các CĐV còn được phép bán lại vé - cũng giống kiểu “chơi cổ phiếu”. FIFA sẽ thu phí hoa hồng 15% từ cả người mua và người bán trong các hoạt động mua đi bán lại vé World Cup này!

Người hâm mộ còn sẽ bị "chặt chém" ở mọi giai đoạn. Phí đậu xe tại các sân vận động ở Mỹ trung bình là 175 đô la mỗi xe, với các chỗ đậu xe tại các trận đấu ở Los Angeles hiện được niêm yết ở mức 300 đô la. Cơ quan Giao thông Công cộng New Jersey đã tăng giá vé khứ hồi từ ga Penn Station ở New York đến sân vận động MetLife từ 12,90 đô la lên 150 đô la vào những ngày diễn ra trận đấu.

Việc tận thu tại World Cup 2026 thậm chí còn gây ra những phản ứng pháp lý tại Mỹ. Các Tổng chưởng lý của New York và New Jersey hiện đã triệu tập FIFA như một phần của cuộc điều tra về các hoạt động bán vé của tổ chức này. Thị trưởng thành phố New York, Zohran Mamdani, đã giành được một sự nhượng bộ nhỏ nhoi và mang tính biểu tượng: 1.000 vé với giá 50 đô la/vé, được phân phối bằng hình thức bốc thăm dành riêng cho cư dân thành phố.

World Cup 2026 chỉ còn 2 ngày nữa sẽ chính thức khởi tranh (11/6), song những tranh cãi về chính trị và thương mại vẫn đang bao phủ giải đấu. Hy vọng rằng khi giải đấu diễn ra, giới mộ điệu sẽ chỉ còn nói những trận cầu đỉnh cao, màn tỏa sáng của các ngôi sao và bầu không khí lễ hội thuần túy của thể thao.

​