Thương hiệu quốc gia: Đòn bẩy chuẩn hóa nội lực để doanh nghiệp Việt bứt phá

Từ định hướng chiến lược đến áp lực hành động

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì tốc độ, mà phải nâng cao chất lượng và sức chống chịu. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tư nhân phải đóng vai trò “mũi nhọn” trong việc hiện thực hóa các mục tiêu lớn. Không chỉ là chủ thể sản xuất, doanh nghiệp còn là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi kết nối giữa công nghệ, thị trường và nguồn lực.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, những năm gần đây, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã có sự chuyển mình rõ rệt. Nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), ứng dụng công nghệ số, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đặc biệt, các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, thương mại điện tử và xuất khẩu đã ghi nhận sự gia tăng về giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh.

Những con số gần đây cho thấy bức tranh hai chiều của thương hiệu và năng lực doanh nghiệp Việt. Theo Brand Finance, tổng giá trị Top 100 thương hiệu Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 38,4 tỷ USD, giảm 14% so với năm trước. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam vẫn đạt gần 520 tỷ USD, xếp thứ 32/193 quốc gia, tăng trưởng tới 63% trong giai đoạn 2020–2025. Đây không chỉ là sự ghi nhận về mặt hình ảnh mà còn phản ánh sự cải thiện thực chất về năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Điều này phản ánh một thực tế: nền tảng nội lực không hề yếu, nhưng sự phân bổ chưa đồng đều, thiếu những “cực tăng trưởng” đủ mạnh để tạo hiệu ứng lan tỏa. Ở góc độ quản lý, bà Tạ Hoàng Lan, Phó Trưởng phòng Phòng Phát triển Năng lực Xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) nhận định, nội lực doanh nghiệp không chỉ là năng lực sản xuất, mà là tổng hòa của chất lượng sản phẩm, đổi mới sáng tạo, công nghệ và trách nhiệm xã hội. Đây chính là “phần gốc” quyết định sức bền thương hiệu cũng như khả năng cạnh tranh dài hạn.

Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở nguồn lực, mà ở tư duy. Khi nhiều doanh nghiệp vẫn coi đầu tư cho thương hiệu là chi phí, thì rất khó hình thành những giá trị tích lũy dài hạn. Như bà Lan nhấn mạnh, nếu nội lực chưa đủ mạnh, mọi nỗ lực truyền thông hay xúc tiến thương mại cũng chỉ là “phần ngọn”.

Quan điểm này cũng được chuyên gia chiến lược thương hiệu Lại Tiến Mạnh phân tích sâu hơn: nội lực chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cấu trúc thành năng lực từ quy mô, tiềm lực tài chính, nhân lực, đến khả năng thực thi chiến lược và quản trị thương hiệu. Đặc biệt, vai trò của người lãnh đạo mang tính quyết định trong việc “kích hoạt” toàn bộ hệ thống này.

Thực tiễn doanh nghiệp cho thấy, nội lực không phải khái niệm trừu tượng, mà được thể hiện qua khả năng thích ứng và chủ động đổi mới. Đơn cử, tại Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền, doanh nghiệp không chỉ dừng ở sản xuất phân bón, mà chuyển sang cung cấp giải pháp canh tác toàn diện. Ba trụ cột được xác lập rõ ràng: chất lượng – đổi mới – trách nhiệm cộng đồng. Chính cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp không chỉ đứng vững trước biến động của thị trường toàn cầu, mà còn xây dựng được niềm tin bền vững với người nông dân.

Trong khi đó, Tập đoàn Hoa Sen lại cho thấy một hướng tiếp cận khác: lấy văn hóa doanh nghiệp làm nền tảng cho nội lực. Với triết lý “trung thực – cộng đồng – phát triển”, doanh nghiệp xây dựng thương hiệu dựa trên minh bạch và trách nhiệm. Chính niềm tin thị trường đã trở thành “tài sản” giúp Hoa Sen mở rộng ra hơn 90 quốc gia và duy trì vị thế dẫn đầu trong nước.

Điểm chung của các doanh nghiệp này là không dừng ở thích ứng, mà chủ động nâng chuẩn. Đầu tư vào công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc để duy trì năng lực cạnh tranh.

Chương trình Thương hiệu quốc gia: “Bệ phóng” cho nội lực doanh nghiệp

Trong hành trình nâng tầm nội lực, vai trò của chính sách, đặc biệt là Chương trình Thương hiệu quốc gia ngày càng rõ nét. Không chỉ là một chương trình ghi nhận, Thương hiệu quốc gia đang dần trở thành một khuôn khổ định hướng phát triển, với ba giá trị cốt lõi: Chất lượng – Đổi mới sáng tạo – Tiên phong. Đây cũng chính là những tiêu chí cốt lõi để doanh nghiệp nâng cấp nội lực và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Thực tế, các doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia hiện đóng góp tới khoảng 89% tổng giá trị của Top 100 thương hiệu mạnh nhất Việt Nam với vai trò nổi bật của một số doanh nghiệp như Vietcombank, Vingroup, Vinamilk, Hoà Phát, TH…

Điều này cho thấy, khi nội lực được chuẩn hóa theo các tiêu chí này, doanh nghiệp không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo ra giá trị vượt trội.

Đáng chú ý, Chính phủ đã đặt kỳ vọng rất rõ ràng: xây dựng lực lượng khoảng 1.000 doanh nghiệp có thương hiệu quốc gia đến năm 2030, đủ sức đóng vai trò “đầu tàu” dẫn dắt nền kinh tế. Đây không chỉ là mục tiêu về số lượng, mà là chiến lược tạo ra một cộng đồng doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh toàn cầu, góp phần nâng tầm hình ảnh Việt Nam trên bản đồ kinh tế thế giới.

Nhìn nhận về vấn đề này, theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, trong một thế giới mà cạnh tranh ngày càng chuyển sang giá trị và niềm tin, thương hiệu doanh nghiệp không còn là câu chuyện riêng lẻ, mà trở thành một phần của sức mạnh quốc gia.

Khi ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam xây dựng được thương hiệu mạnh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và chinh phục thị trường khó tính, đó cũng là lúc hình ảnh Việt Nam được định vị lại, không còn là “công xưởng gia công”, mà là quốc gia của những sản phẩm chất lượng, sáng tạo và đáng tin cậy.

Tăng trưởng hai con số, vì vậy, không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà là phép thử của một nền kinh tế dựa trên nội lực. Và hành trình đó, suy cho cùng, bắt đầu từ chính doanh nghiệp, nơi nội sinh được khai phá và chuyển hóa thành sức mạnh cạnh tranh thực chất.

Tuy nhiên, nội lực không thể phát huy nếu thiếu sự liên kết và cộng hưởng. Khi các doanh nghiệp còn phát triển rời rạc, thiếu kết nối, thì dù có những “điểm sáng”, cũng khó hình thành sức mạnh tổng thể.

Do đó, chuyên gia Nguyễn Minh Phong cho rằng, bài toán không chỉ là nâng cấp từng doanh nghiệp, mà là kiến tạo một hệ sinh thái doanh nghiệp mạnh, nơi các doanh nghiệp cùng chia sẻ tiêu chuẩn, cùng nâng chuẩn và cùng tạo ra giá trị.

Khi đó, mỗi doanh nghiệp không chỉ là một đơn vị kinh doanh, mà trở thành một “tế bào” của nền kinh tế. Và khi đủ nhiều “tế bào khỏe”, nền kinh tế sẽ có đủ sức bật để đạt tốc độ tăng trưởng cao và bền vững.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong, tăng trưởng hai con số không chỉ là mục tiêu kinh tế, mà còn là thước đo của một nền kinh tế biết đổi mới, dám tiên phong và có đủ bản lĩnh để cạnh tranh trên sân chơi toàn cầu.