Tăng kiểm soát rủi ro, bảo đảm an ninh mạng cho cơ chế thử nghiệm trên thị trường chứng khoán

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã thông tin, làm rõ thêm các nội dung được đại biểu nêu về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: VPQH

Tạo hành lang pháp lý cho chuyển đổi số trên thị trường chứng khoán

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất sáng ngày 28/9, đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) tán thành sự cần thiết sửa đổi luật và đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo thiết kế Điều 6A về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán.

Theo đại biểu, quy định này tạo hành lang pháp lý cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên thị trường chứng khoán. Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về công nghệ, an ninh mạng và an ninh dữ liệu đang tiếp tục được đồng bộ hóa, đại biểu đề nghị làm rõ hơn các quy định tại Điều này.

Về phạm vi điều chỉnh đối với các giải pháp công nghệ và tiêu chuẩn tuân thủ pháp luật chuyên ngành, đại biểu cho rằng nên quy định rõ hơn định hướng để làm căn cứ cho Chính phủ hướng dẫn. Các nhóm công nghệ, sản phẩm và mô hình mới cần được làm rõ, trong đó có những công nghệ nền tảng như chuỗi khối, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn; các sản phẩm tài chính phái sinh hoặc trung gian mới như giao dịch chứng khoán phân đoạn, hệ thống tư vấn và đầu tư tự động, các hình thức mã hóa tài chính; cùng các mô hình thị trường chứng khoán phi tập trung hoặc bán tập trung.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức cũng đề nghị bổ sung yêu cầu tuân thủ pháp luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh dữ liệu và tích hợp đồng bộ với hệ thống định danh, xác thực điện tử. Theo đại biểu, các yêu cầu này nhằm hạn chế rủi ro về bảo mật, nguy cơ tấn công mạng, xâm phạm dữ liệu nhà đầu tư hoặc lợi dụng tài khoản ẩn danh để rửa tiền, thao túng thị trường.

Đại biểu cũng đề nghị luật hóa các điều kiện pháp lý bắt buộc đối với tổ chức đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm, gồm năng lực tài chính, hạ tầng kỹ thuật an toàn thông tin, phương án quản trị rủi ro hệ thống và kế hoạch xử lý tình huống khẩn cấp trước khi được xem xét cấp giấy chứng nhận thử nghiệm.

Về giới hạn pháp lý và miễn trừ trách nhiệm, đại biểu đánh giá quy định loại trừ trách nhiệm cho chủ thể tham gia là điểm tiến bộ, góp phần khuyến khích đổi mới sáng tạo. Trong lĩnh vực chứng khoán, cơ chế này cần được đặt trong giới hạn pháp lý chặt chẽ, tránh bị lợi dụng để trốn tránh trách nhiệm.

Đại biểu đề nghị chỉ miễn trừ trách nhiệm đối với những thiệt hại khách quan do rủi ro công nghệ chưa được lường trước trong thời gian được cấp phép; không áp dụng đối với hành vi cố ý vi phạm pháp luật, lừa đảo, trục lợi, thao túng thị trường hoặc cố ý vượt quá giới hạn quy mô, đối tượng được cấp phép.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh) đánh giá cao việc cơ quan soạn thảo thiết kế Điều 6A về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán. Ảnh: VPQH

Đại biểu Hoàng Văn Tuyên (Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) tán thành việc dự thảo Luật không ấn định cứng mô hình công ty mẹ - công ty con, qua đó tạo điều kiện tổ chức lại sở giao dịch chứng khoán theo yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, đại biểu đề nghị bổ sung tiêu chí lựa chọn mô hình khi giao Thủ tướng quyết định.

Theo đại biểu, phương án tổ chức lại cần dựa trên đánh giá, so sánh các mô hình về hiệu quả, chi phí, trách nhiệm của từng chủ thể và khả năng bảo đảm thị trường hoạt động liên tục, an toàn. Những nội dung này cũng cần được thể hiện thành căn cứ trong luật để việc sắp xếp có cơ sở kiểm chứng, giám sát và giải trình.

Cũng quan tâm về dự án luật này, đại biểu Sùng A Lềnh (Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế thử nghiệm có kiểm soát theo hướng quy định trong luật các nguyên tắc, điều kiện và giới hạn cơ bản, nhất là kiểm soát rủi ro, bảo đảm an toàn thị trường, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia và nguyên tắc xử lý khi phát sinh rủi ro, thiệt hại.

Theo đại biểu, cách quy định này vừa bảo đảm tính ổn định của luật, vừa tạo sự linh hoạt cho Chính phủ và Bộ Tài chính trong việc cập nhật các nội dung kỹ thuật, nghiệp vụ khi công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh trên thị trường chứng khoán thay đổi.

Đối với hoạt động dịch vụ của công ty chứng khoán, đại biểu ghi nhận dự thảo Luật đã bổ sung, làm rõ một số dịch vụ như quản lý tài khoản giao dịch chứng khoán, phân phối hoặc làm đại lý phân phối, quản lý tài sản bảo đảm của khách hàng, đồng thời bổ sung một số dịch vụ tư vấn và đại diện người sở hữu trái phiếu.

Đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi từng dịch vụ gắn với nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán đã được cấp phép, điều kiện và giới hạn khi cung cấp dịch vụ, đồng thời tăng trách nhiệm của công ty chứng khoán trong bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Rà soát kỹ cơ chế thử nghiệm, bảo đảm an ninh mạng

Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã thông tin, làm rõ thêm các nội dung được đại biểu Nguyễn Minh Đức và đại biểu Hoàng Văn Tuyên đề cập, gồm cơ chế thử nghiệm và mô hình của sở giao dịch chứng khoán.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo nghiêm túc tiếp thu các ý kiến và sẽ rà soát kỹ để bảo đảm cơ chế thử nghiệm có tiêu chuẩn được ban hành sớm, đưa vào hoạt động, đồng thời bảo đảm quyền lợi của những người có liên quan, đặc biệt là yêu cầu về an ninh mạng.

Đây là nội dung được Bộ trưởng nhấn mạnh trong bối cảnh cơ chế thử nghiệm được thiết kế nhằm tạo không gian cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên thị trường chứng khoán, nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn cho hệ thống và quyền lợi của các chủ thể tham gia.

Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: VPQH

Về mô hình sở giao dịch chứng khoán, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết việc tổ chức lại được thực hiện theo các Nghị quyết, Kết luận của Trung ương với mục tiêu giảm khâu trung gian.

Theo Bộ trưởng, hiện nay hệ thống được tổ chức theo mô hình công ty mẹ và các công ty con. Định hướng được nghiên cứu là tách bỏ khâu trung gian, tổ chức theo hướng có sở chuyên biệt, trong đó một sở chuyên về cổ phiếu tại TP. Hồ Chí Minh; sở tại Hà Nội chuyên về trái phiếu và các sản phẩm phái sinh; đồng thời có một công ty lưu ký. Theo Bộ trưởng, mô hình này phù hợp với điều kiện mới.

Bộ trưởng cho biết thêm, trong quá trình sửa Luật Chứng khoán, dự thảo sẽ sửa đổi, bổ sung các quy định theo hướng rõ ràng, minh bạch hơn, nhằm tránh thao túng thị trường, bảo đảm công khai, minh bạch và quyền lợi của những người tham gia thị trường.

Cùng với đó, việc hoàn thiện pháp luật hướng tới thúc đẩy các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp trong thời gian tới, qua đó góp phần bảo đảm thị trường chứng khoán phát triển và đáp ứng nhu cầu huy động vốn phục vụ quá trình phát triển.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội để tiếp tục hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đảm bảo chất lượng cao nhất.