Siết điều kiện nhận con nuôi, không để trẻ em thành đối tượng bị trục lợi

Sáng 19/10, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình Quốc hội dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).

Nhiều trường hợp bị cấm nhận nuôi con nuôi

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, Dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) được xây dựng nhằm thể chế hoá quan điểm chỉ đạo của Đảng về tăng cường công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em; khắc phục những tồn tại, hạn chế phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật Nuôi con nuôi năm 2010.

Dự thảo Luật quy định điều kiện của người được nhận làm con nuôi phải là trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em mồ côi cả cha và mẹ, trẻ em không nơi nương tựa theo quy định của pháp luật về trẻ em, trừ trường hợp nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình.

Quy định này nhằm bảo đảm chỉ những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, không có cơ hội sống trong gia đình gốc mới được giải quyết cho làm con nuôi. Đây là quan điểm thể hiện tôn trọng quyền của trẻ em được sống cùng cha, mẹ đẻ, không tách trẻ em khỏi gia đình gốc một cách không cần thiết.

Dự thảo Luật bổ sung quy định cấm nhận con nuôi đối với người đang trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự, đang chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, đang trong thời gian được tha tù trước thời hạn có điều kiện; bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo.

Sửa đổi quy định cấm nhận con nuôi đối với người chưa được xóa án tích thành người đã từng bị kết án về một trong các tội được quy định tại Chương các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người và một số tội phạm khác.

Việc sửa đổi, bổ sung các quy định này nhằm bảo đảm con nuôi được sống trong môi trường gia đình an toàn, lành mạnh.

Đáng chú ý, Dự thảo Luật đặt ra yêu cầu ghép trẻ. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền lựa chọn người nhận con nuôi phù hợp với một trẻ em cụ thể, dựa trên việc đánh giá toàn diện giữa điều kiện, khả năng nuôi dưỡng của người nhận con nuôi với nhu cầu, hoàn cảnh, giới tính, dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ của trẻ em đối với cả việc giải quyết nuôi con nuôi trong nước và nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.

“Quy định này nhằm tránh tình trạng người nhận con nuôi trong nước tự đi tìm trẻ em để nhận làm con nuôi. Từ đó, phát sinh các tiêu cực do có sự trao đổi, thỏa thuận giữa bên cho và bên nhận con nuôi, thậm chí tạo cơ hội cho những đối tượng trung gian trục lợi từ việc môi giới cho, nhận con nuôi bất hợp pháp” – Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh.

Cân nhắc thêm trường hợp không được nhận con nuôi

Thay mặt Ủy ban Pháp luật Tư pháp của Quốc hội (UBPLTP), Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra. Theo đó, UBTPPL đề nghị bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về việc lưu trữ hồ sơ nuôi con nuôi và điều kiện, trình tự tiếp cận thông tin về nguồn gốc để bảo đảm thực hiện quyền này trên thực tế, đáp ứng yêu cầu bảo quản thông tin về nguồn gốc trẻ em tại Điều 30 của Công ước La Hay năm 1993.

Về quy định cấm nhận con nuôi đối với người; bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo, UBPLTP đề nghị chỉnh lý theo hướng bổ sung cụm từ “đang trong thời gian thử thách” để bảo đảm tính thống nhất với các trường hợp không được nhận con nuôi khác.

Theo UBPLTP, việc bổ sung nội dung này sẽ phù hợp với lý do được nêu tại Tờ trình là phòng ngừa rủi ro người nhận con nuôi là người bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo phải quay lại chấp hành hình phạt tù trong thời gian thử thách.

Ngoài ra, đề nghị nghiên cứu, cân nhắc quy định trường hợp người bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình, người bị xử lý vi phạm hành chính về các hành vi xâm hại trẻ em không được nhận con nuôi.

UBPLTP giải thích đây là yếu tố tác động trực tiếp đến sự an toàn của trẻ em trong môi trường gia đình và bảo đảm điều kiện nhận con nuôi không thấp hơn điều kiện nhận chăm sóc thay thế khác theo quy định của Luật Trẻ em.