Quảng Ngãi chủ động nguồn vật liệu cho các dự án trọng điểm

112 mỏ cung cấp vật liệu cho nhiều dự án trọng điểm

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Thanh Mân, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Quảng Ngãi cho biết, hiện trên địa bàn tỉnh có 112 mỏ được cấp phép khai thác còn hiệu lực, gồm 45 mỏ đá với trữ lượng 51,60 triệu m3, 41 mỏ cát với 3,83 triệu m3 và 26 mỏ đất san lấp với 19,28 triệu m3.

Trong số này, khu vực phía Đông có 58 mỏ, gồm 27 mỏ đá với 44,5 triệu m3, 10 mỏ cát với 2,8 triệu m3 và 21 mỏ đất san lấp với 11,6 triệu m3. Khu vực phía Tây có 54 mỏ, gồm 18 mỏ đá với 7,10 triệu m3, 31 mỏ cát với 1,03 triệu m3 và 5 mỏ đất san lấp với 7,68 triệu m3.

Khối lượng khoáng sản được khai thác từ các mỏ hiện là nguồn cung cấp chính cho các công trình, dự án đang triển khai trên địa bàn. Trong đó có 7 công trình trọng điểm gồm: Dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn; Dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi; Dự án nâng cấp, mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất; Dự án đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp Tỉnh lộ 676; Dự án đường Dung Quất - Sa Huỳnh; Đường nối từ cầu Thạch Bích đến Tịnh Phong; Dự án Nâng cấp, cải tạo Quốc lộ 24B đoạn Km23 - Km29.

Đáng chú ý, nhu cầu vật liệu cho các dự án trong giai đoạn 2026-2030 được xác định ở mức khá lớn. Tổng nhu cầu đá là 20.120.368 m3, tương ứng khoảng 4,0 triệu m3/năm; cát 15.439.846 m3, tương ứng khoảng 3,1 triệu m3/năm; đất san lấp 37.708.538 m3, tương ứng khoảng 7,5 triệu m3/năm.

Trong khi đó, tổng khối lượng đã được cấp phép còn lại, chuẩn bị cấp phép và đấu giá trong năm 2026 gồm 72,0 triệu m3 đá, 9,0 triệu m3 cát và 60,0 triệu m3 đất san lấp. “Nguồn vật liệu đá, cát xây dựng, đất san lấp đã được cấp phép khai thác trong năm 2026 đến năm 2027 và các năm tiếp theo cơ bản đáp ứng nhu cầu các dự án trong giai đoạn 2026-2030”, ông Mân nói.

Theo ông Nguyễn Thanh Mân, mặc dù nguồn vật liệu được đánh giá cơ bản đáp ứng nhu cầu, thực tế vẫn xuất hiện tình trạng thiếu hụt cục bộ. Một trong những nguyên nhân là việc các chủ đầu tư, nhà đầu tư chưa thực sự chủ động xác định nguồn cung vật liệu xây dựng ngay từ quá trình khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế - kỹ thuật theo tính chất, quy mô từng dự án.

“Bên cạnh đó, nhiều công trình, dự án vẫn phụ thuộc vào các mỏ thương mại. Trong khi pháp luật đã có chính sách đặc thù tại khoản 1a Điều 55 Luật Địa chất và khoáng sản để tháo gỡ khó khăn, một số chủ đầu tư, nhà đầu tư chưa quan tâm đúng mức đến việc khảo sát, xác định các khu vực khoáng sản phù hợp để thực hiện thủ tục khai thác phục vụ trực tiếp cho dự án”, ông Mân nhấn mạnh.

Chủ động nguồn vật liệu ngay từ khâu chuẩn bị dự án

Một vấn đề khác được chỉ ra là một số mỏ thương mại có trữ lượng tương đối lớn nhưng công suất khai thác còn thấp, chưa được điều chỉnh nâng công suất kịp thời để đáp ứng nhu cầu trong giai đoạn hiện nay.

Để tháo gỡ, Sở Công Thương đề nghị các Ban Quản lý dự án đầu tư công, chủ đầu tư, nhà đầu tư tiếp tục thực hiện hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường tại Công văn số 9838/SNNMT-KS ngày 19/8/2026. Theo đó, đối với các mỏ mới, việc cấp giấy phép thăm dò, khai thác và hoạt động khai thác khoáng sản nhóm III làm vật liệu xây dựng được áp dụng cơ chế “6 không”. Đối với các mỏ nhóm III đã được cấp phép khai thác, việc gia hạn, điều chỉnh nâng công suất được áp dụng cơ chế “2 không”; với các mỏ nhóm IV như đất san lấp, đất đồi, áp dụng cơ chế miễn trừ thủ tục “7 không”.

Sở Công Thương cũng yêu cầu các chủ mỏ khẩn trương hoàn thiện hồ sơ theo quy định, bảo đảm sản lượng khai thác đúng tiến độ cam kết, ưu tiên cung ứng đầy đủ vật liệu cho các công trình đầu tư công và dự án trọng điểm theo điều phối của tỉnh; đồng thời nghiêm cấm hành vi đầu cơ, găm hàng hoặc tự ý nâng giá vật liệu.

Đối với các dự án đang triển khai, chủ đầu tư được đề nghị rà soát cụ thể nhu cầu, khối lượng, chủng loại và nguồn cung vật liệu, không bị động phụ thuộc hoàn toàn vào các mỏ thương mại. Các đơn vị cần phối hợp với UBND cấp xã tại địa bàn thi công hoặc khu vực lân cận để khảo sát, xác định những khu vực có tiềm năng, chất lượng vật liệu và cự ly vận chuyển phù hợp, kể cả trong hoặc ngoài quy hoạch tỉnh khi đủ điều kiện để thực hiện thủ tục khai thác theo quy định.

Đặc biệt, đối với các dự án đầu tư công đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, Sở Công Thương đề nghị chủ đầu tư xem việc xác định nguồn cung vật liệu xây dựng là nội dung cần nghiên cứu ngay từ quá trình chuẩn bị dự án. Việc khảo sát phải đánh giá sơ bộ loại khoáng sản, khả năng đáp ứng về khối lượng, chất lượng, điều kiện khai thác và cự ly vận chuyển để lựa chọn nguồn vật liệu phù hợp.

“Cần phải chủ động xác định nguồn vật liệu từ sớm và thực hiện đồng bộ với phương án thiết kế, tổng mức đầu tư, cự ly vận chuyển và tiến độ dự án. Cách làm này nhằm bảo đảm tính khả thi, chủ động nguồn cung, hạn chế biến động giá, giảm chi phí vận chuyển, tiết kiệm ngân sách nhà nước và hạ giá thành xây dựng công trình”, ông Mân kiến nghị.

Trong cuộc họp về tình hình quản lý nhà nước đối với tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh và việc đảm bảo nhu cầu khoáng sản làm vật liệu xây dựng năm 2026, xác định nhu cầu năm 2027 mới đây (24/9), Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền nhấn mạnh, nguồn khoáng sản làm vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh không thiếu. Vấn đề là phải chủ động tổ chức nguồn cung, nhất là phục vụ các công trình đầu tư công, công trình trọng điểm. Các chủ đầu tư phải rà soát sát nhu cầu, chủ động lựa chọn nguồn cung phù hợp, bảo đảm vật liệu phục vụ thi công, góp phần thực hiện thành công Chiến dịch 100 ngày đêm đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền cũng giao Sở Công Thương bảo đảm nguồn vật liệu khi các chủ đầu tư có nhu cầu. Rà soát, làm việc cụ thể với từng chủ mỏ khi nâng công suất trong trường hợp cần thiết. Đối với các mỏ đang khai thác, phải ưu tiên cung ứng vật liệu cho các công trình trong tỉnh, nhất là các công trình trọng điểm.