Iran đối mặt mối đe dọa vũ trang nội địa được bên ngoài hậu thuẫn
Trong lúc diễn ra giao tranh với Israel và Mỹ, Iran đang đối mặt nguy cơ an ninh từ các nhóm vũ trang sắc tộc hoạt động trong nước, đặc biệt khi xuất hiện dấu hiệu những lực lượng này có thể nhận hỗ trợ từ bên ngoài.
Truyền thông nhà nước Iran mới đây cho biết Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tại tỉnh Fars bắt 8 người bị cáo buộc liên hệ với các tổ chức "phản cách mạng" và "ủng hộ chế độ quân chủ". Nhóm này bị tình nghi đã sử dụng bom xăng tự chế và đốt lốp xe trong các cuộc biểu tình bạo loạn hồi tháng 1 tại quốc gia này.
Trong các cuộc biểu tình hồi tháng 1, một số người kêu gọi khôi phục chế độ quân chủ, song giới phân tích cho rằng hiện không có lực lượng vũ trang ủng hộ hoàng gia nào hoạt động có tổ chức và đáng kể tại Iran.
Hồi tháng 3, Bộ Tình báo Iran tuyên bố đã triệt phá 111 "nhóm ủng hộ chế độ quân chủ" tại 26 tỉnh. Lực lượng an ninh sau đó bắt giữ nhiều người, trong đó có người biểu tình, sinh viên, nghệ sĩ, doanh nhân, nhà báo và nhân viên y tế với cáo buộc đe dọa an ninh quốc gia.
Các chiến binh người Kurd Iran từ Đảng Tự do Kurdistan (PAK) tham gia một buổi huấn luyện tại một căn cứ ở ngoại ô Erbil, Iraq vào ngày 12 tháng 2 năm 2026. Ảnh: iranintl
Chính quyền Iran gần đây nhiều lần cảnh báo nguy cơ biểu tình tái diễn trong bối cảnh kinh tế suy giảm nghiêm trọng. Tehran cáo buộc các cuộc biểu tình là âm mưu "đảo chính" do Mỹ và Israel hậu thuẫn.
Tại biên giới phía tây Iran, các nhóm vũ trang người Kurd được xem là mối đe dọa phi nhà nước lớn nhất đối với Iran. Những lực lượng như Đảng Cuộc sống Tự do Kurdistan (PJAK), Đảng Dân chủ Kurdistan ở Iran (PDKI) và Đảng Tự do Kurdistan (PAK) bị Tehran coi là tổ chức "khủng bố".
Hãng Reuters hồi đầu tháng 3 đưa tin khoảng 5.000-8.000 chiến binh người Kurd từng chuẩn bị cho một chiến dịch xuyên biên giới sau khi trao đổi với đại diện từ nước ngoài. Tuy nhiên, kế hoạch không được triển khai do thiếu vũ khí và không nhận được tín hiệu rõ ràng từ các lực lượng bên ngoài.
Ở đông nam Iran, các phiến quân người Baloch thuộc nhóm Jaish al-Adl (Quân đoàn công lý) cũng thường xuyên tiến hành các cuộc tấn công nhỏ. Cuối tháng 8, lực lượng an ninh Iran tuyên bố tiêu diệt một phiến quân, bắt 6 người và thu giữ súng trường, súng phóng lựu cùng thuốc nổ trong một chiến dịch nhằm vào nhóm này.
Alex Vatanka, chuyên gia cấp cao tại Viện Trung Đông ở Washington, nhận định sự hỗ trợ từ bên ngoài cho các nhóm nổi dậy người Kurd và Baloch có thể khiến thách thức an ninh với Tehran gia tăng. Hãng Al Jazeera dẫn lời ông cho biết: "Chính quyền Iran có thể coi bất kỳ dấu hiệu nào về việc gia tăng hỗ trợ bên ngoài cho các phiến quân dân tộc thiểu số là mối đe dọa mang tính sống còn vào thời điểm này do tình hình chiến tranh".
Trita Parsi, đồng sáng lập Viện Quincy, cho rằng các nhóm ly khai hiện chưa đe dọa trực tiếp sự tồn vong của chính quyền Iran, nhưng "có thể gây ra rắc rối cực kỳ lớn cho Tehran nếu cuộc chiến với Mỹ leo thang sau bầu cử giữa nhiệm kỳ và Mỹ quyết định, ví dụ như, triển khai bộ binh". Ông nhận định nếu Washington quyết định đưa bộ binh vào Iran, nước này có thể tìm cách sử dụng các lực lượng dân quân vũ trang bên trong lãnh thổ Iran.
