HĐND TP. Hồ Chí Minh xem xét 24 nghị quyết về phát triển đô thị

Ngày 21/9, HĐND TP. Hồ Chí Minh tổ chức khai mạc Kỳ họp thứ năm HĐND thành phố (kỳ họp chuyên đề) khóa XI, nhiệm kỳ 2026 – 2031. Kỳ họp diễn ra trong 1,5 ngày, từ ngày 21 đến ngày 22/9/2026 tại Hội trường Thành phố. Theo chương trình, HĐND thành phố sẽ xem xét, quyết nghị 38 nội dung, gồm 29 dự thảo nghị quyết quy phạm pháp luật và 9 dự thảo nghị quyết cá biệt. Trong đó, có 24 dự thảo nghị quyết cụ thể hóa, tổ chức thực hiện Luật Phát triển đô thị, có phạm vi điều chỉnh rộng, chứa đựng nhiều vấn đề mới, chưa có tiền lệ và liên quan đến nhiều lĩnh vực quan trọng.

Tham dự kỳ họp HĐND TP. Hồ Chí Minh có ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh; ông Lê Quốc Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư thường trực Thành ủy TP. Hồ Chí Minh; ông Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh, và các đại biểu, lãnh đạo Thành ủy, HĐND, UBND và các sở, ngành TP. Hồ Chí Minh.

Khẩn trương chuẩn bị "hành lang pháp lý" cho Luật Phát triển đô thị

Phát biểu khai mạc, ông Võ Văn Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP. Hồ Chí Minh cho biết, kỳ họp diễn ra khi thành phố đang tập trung triển khai các chủ trương, chính sách mới, tiếp tục hoàn thiện thể chế và tổ chức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong bối cảnh đó, một nhiệm vụ trọng tâm là khẩn trương triển khai Luật Phát triển đô thị, đạo luật chính thức có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.

Theo Chủ tịch HĐND thành phố, đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là cơ hội để TP. Hồ Chí Minh đổi mới tư duy quản lý, phương thức quản trị; huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực; chủ động, sáng tạo giải quyết những vấn đề thực tiễn của một đô thị đặc biệt, có quy mô lớn và giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Vì vậy, trong 24 dự thảo nghị quyết triển khai Luật, nhóm nội dung được đặc biệt quan tâm gồm: quy hoạch tổng thể thành phố; quy hoạch đô thị và nông thôn; quy hoạch kiến trúc; quy hoạch không gian ngầm; quy hoạch khu vực phát triển theo định hướng giao thông công cộng; quản lý, khai thác và phát triển công trình ngầm; tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư. Đây đều là những nội dung mới, có mối liên hệ chặt chẽ với việc tổ chức không gian phát triển, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, hạ tầng, đồng thời định hình phương thức phát triển đô thị của thành phố trong thời gian tới.

Bên cạnh nhóm nghị quyết về quy hoạch, đô thị, kỳ họp lần này xem xét nhiều cơ chế, chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống và hoạt động của người dân, doanh nghiệp. Đó là các chính sách về giáo dục - đào tạo; hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh cho một số nhóm người yếu thế, có hoàn cảnh khó khăn; hỗ trợ nhân viên y tế và bảo hiểm y tế cho người tham gia hiến máu.

Ở lĩnh vực kinh tế, chương trình kỳ họp có các dự thảo nghị quyết về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khởi nghiệp; mở rộng đối tượng, điều kiện tham gia và cơ chế mua bán điện. Ngoài ra, HĐND thành phố cũng xem xét quy định kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc phạm vi quản lý của thành phố.

Ngoài các nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị, HĐND thành phố sẽ cho ý kiến về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2030; chính sách hỗ trợ tiền ăn cho học sinh các trường nội trú. Nhiều dự án hạ tầng cũng được đưa ra xem xét, gồm: chủ trương đầu tư các dự án chỉnh trang đô thị khu vực bờ Nam kênh Đôi; đầu tư hoàn thiện hạ tầng Khu liên hợp xử lý chất thải rắn Tây Bắc thành phố; giao cơ quan chủ quản thực hiện dự án xây dựng cầu Rạch Dơi; chuyển mục đích sử dụng rừng để thực hiện dự án tuyến đường sắt Bến Thành - Cần Giờ; dự án cải tạo, nâng cấp và mở rộng đường Nguyễn Văn Linh tại Đặc khu Côn Đảo. Đồng thời, HĐND thành phố tiến hành công tác nhân sự thuộc thẩm quyền, bầu bổ sung Phó Chủ tịch UBND thành phố để bảo đảm công tác chỉ đạo, điều hành thông suốt.

Với khối lượng công việc lớn như vậy, Chủ tịch HĐND thành phố đề nghị các đại biểu nghiên cứu kỹ từng dự thảo, tập trung thảo luận sự cần thiết ban hành chính sách, phạm vi và đối tượng tác động, nguồn lực, tính khả thi cũng như tác động cụ thể đến người dân, doanh nghiệp. Với các dự án, cần đánh giá tính cấp bách, hiệu quả đầu tư, khả năng cân đối nguồn lực và tiến độ. Với chính sách hỗ trợ, cần bảo đảm đúng đối tượng, đúng mục tiêu, công bằng, minh bạch và khả thi.

"Quyền hạn tự nó không tạo ra kết quả"

Phát biểu chỉ đạo tại kỳ họp, ông Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, Luật Phát triển đô thị đã tạo ra khuôn khổ pháp lý mới, trao cho thành phố nhiều thẩm quyền lớn hơn, chủ động hơn để giải quyết các vấn đề của một đô thị đặc biệt. Song theo Bí thư Thành ủy, các nghị quyết không được ban hành chỉ để hoàn thành yêu cầu pháp lý, mà phải biến quyền hạn Quốc hội đã trao thành cơ chế cụ thể, từ cơ chế khơi thông nguồn lực và từ nguồn lực tạo ra kết quả phát triển thực sự. "Quyền hạn được trao là điều kiện rất quan trọng, nhưng quyền hạn tự nó không tạo ra kết quả", ông Trần Lưu Quang nói.

Từ đó, Bí thư Thành ủy đề nghị các đại biểu tập trung vào bốn vấn đề.

Thứ nhất, đặt chất lượng, tính khả thi và hiệu quả thực tế của từng nghị quyết lên hàng đầu; số lượng nghị quyết được thông qua không phải là thước đo quan trọng nhất. Khi xem xét từng nghị quyết, đại biểu cần làm rõ ba câu hỏi: nghị quyết tháo gỡ được điểm nghẽn nào; khơi thông được nguồn lực hoặc tạo ra động lực phát triển gì; cơ quan nào chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Thứ hai, sử dụng đúng và hiệu quả không gian chính sách được trao. Theo Bí thư Thành ủy, không nên chỉ dừng ở câu hỏi quy định cho phép làm gì, mà phải hỏi trong phạm vi pháp luật cho phép có thể làm gì tốt hơn cho sự phát triển của thành phố. Không tự thu hẹp quyền của mình nhưng cũng không vượt giới hạn pháp luật; chủ động, sáng tạo nhưng phải công khai, minh bạch, bảo đảm trách nhiệm giải trình. Tài chính, ngân sách phải được sử dụng hiệu quả hơn; đất đai phải phát huy giá trị cao hơn; quy hoạch phải thực sự dẫn dắt phát triển; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo phải đi vào sản xuất, kinh doanh và năng suất của nền kinh tế.

Thứ ba, nghị quyết ban hành phải gắn ngay với trách nhiệm tổ chức thực hiện, sản phẩm đầu ra và khả năng đo lường kết quả. Ông Trần Lưu Quang cho rằng việc HĐND thông qua nghị quyết mới chỉ là bắt đầu. Sau kỳ họp, mỗi nghị quyết cần xác định rõ cơ quan chủ trì, trách nhiệm phối hợp, sản phẩm phải đạt, không để tình trạng nghị quyết đã ban hành nhưng không rõ ai chịu trách nhiệm, hay quyền đã được giao mà người được giao quyền không dám sử dụng. Kết quả phải được lượng hóa: chính sách hỗ trợ phải xác định được bao nhiêu đối tượng thực sự được thụ hưởng; thủ tục mới phải giảm được bao nhiêu thời gian, chi phí; nguồn lực mới phải huy động thêm được bao nhiêu nguồn lực xã hội.

Thứ tư, tăng cường giám sát việc thực hiện nghị quyết, đồng thời gắn phân cấp, phân quyền với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Theo Bí thư Thành ủy, cán bộ quyết định đúng thẩm quyền, đúng quy định, công khai, minh bạch, không vụ lợi, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung thì phải được bảo vệ; ngược lại, lợi dụng cơ chế, chính sách để vụ lợi, phục vụ lợi ích nhóm, gây thất thoát, lãng phí thì phải xử lý nghiêm.

Bí thư Thành ủy khẳng định quyền hạn đã có, cơ chế đang được cụ thể hóa, nguồn lực và tiềm năng của thành phố còn rất lớn; việc còn lại là sử dụng quyền hạn ấy ra sao và tạo ra những sản phẩm cụ thể gì cho phát triển và cuộc sống của Nhân dân. Ông Trần Lưu Quang nhấn mạnh, trong bối cảnh Luật Phát triển đô thị sắp có hiệu lực, thời gian không chờ chúng ta.

Dự thảo các Nghị quyết về quy hoạch tổng thể thành phố; quy hoạch đô thị và nông thôn; quy hoạch kiến trúc; quy hoạch không gian ngầm; quy hoạch khu vực phát triển theo định hướng giao thông công cộng; quản lý, khai thác và phát triển công trình ngầm; tiêu chí, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư; là những nội dung mới, có mối liên hệ chặt chẽ với việc tổ chức không gian phát triển, quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn lực đất đai, hạ tầng và định hình phương thức phát triển đô thị trong thời gian tới.