• :
  • :
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc mở không gian chiều sâu lịch sử và văn hóa

Từ Thăng Long nghìn năm văn hiến, chuyến tàu Hà Nội 5 cửa ô đưa du khách về miền Kinh Bắc, mở ra hành trình khám phá những lớp trầm tích lịch sử và văn hóa dân tộc. Qua đền đình, nghe câu hát quan họ, thăm đình làng và chiêm ngưỡng những cổ vật, mỗi điểm dừng không chỉ lưu giữ ký ức quá khứ, còn gợi mở cho du khách về trách nhiệm bảo tồn, trao truyền và phát huy di sản trong đời sống đương đại.

Hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc mở không gian chiều sâu lịch sử và văn hóa
Du khách lên tàu trải nghiệm hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc.

Chuyến tàu ngược dòng lịch sử

Hành trình từ Thăng Long về miền Kinh Bắc trên chuyến tàu Hà Nội 5 cửa ô không chỉ là chuyến tham quan mà còn là hành trình khám phá chiều sâu lịch sử, văn hóa dân tộc. Ngay trên tàu, du khách được thưởng thức nghe hát xẩm, chèo, chầu văn, hòa mình vào không gian nghệ thuật truyền thống.

Đến miền Kinh Bắc, hành trình tiếp nối qua những dấu tích vương triều Lý, dân ca Quan họ, kiến trúc đình làng và các bộ sưu tập cổ vật giá trị. Việc kết nối các điểm di sản giúp du khách trực tiếp tìm hiểu những câu chuyện lịch sử, cảm nhận sự tiếp nối các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ.

Mô hình này mở ra hướng phát triển du lịch văn hóa có chiều sâu, đồng thời đưa đường sắt trở thành phương tiện kết nối và lan tỏa giá trị di sản. Đây cũng là tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị, hướng tới hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.

Đền Đô với ký ức triều Lý còn hiện hữu

Nghị quyết số 80-NQ/TW đồng thời nhấn mạnh người dân vừa là chủ thể sáng tạo, vừa là trung tâm thụ hưởng văn hóa; doanh nghiệp là động lực quan trọng trong phát triển hệ sinh thái văn hóa. Vì vậy, phát triển du lịch di sản không thể chỉ được đánh giá bằng số lượng khách hay doanh thu, mà còn cần nhìn vào mức độ tham gia của cộng đồng, khả năng duy trì các thực hành văn hóa và lợi ích mà người dân nhận được từ hoạt động khai thác di sản.

Là vùng đất phát tích của vương triều Lý, Đền Đô là điểm dừng chân giàu ý nghĩa trong hành trình khám phá miền Kinh Bắc. Di tích thờ tám vị vua triều Lý, những người có nhiều đóng góp trong tiến trình xây dựng và phát triển quốc gia Đại Việt, đồng thời lưu giữ những dấu mốc quan trọng của lịch sử dân tộc.

Quần thể Đền Đô tạo ấn tượng với hồ bán nguyệt, thủy đình, cổng Ngũ Long Môn và chính điện mang đậm kiến trúc truyền thống Bắc Bộ. Được xây dựng từ thời Lý, trải qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo, di tích được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt năm 2014.

Điểm nhấn là bức cuốn thư Chiếu dời đô, gợi nhắc quyết định lịch sử năm 1010 của vua Lý Công Uẩn khi chuyển kinh đô từ Hoa Lư về Đại La, đổi tên thành Thăng Long. Và sau này quốc hiệu Đại Việt được xác lập dưới triều Lý Thánh Tông, đánh dấu bước phát triển quan trọng của đất nước.

Cùng với Chiếu dời đô thể hiện tầm nhìn của tiền nhân, bài vị tám vị vua trong chính điện nhắc nhớ du khách đạo lý tri ân nguồn cội. Đền Đô ngày nay không chỉ là không gian tín ngưỡng đó còn là địa chỉ giáo dục lịch sử, góp phần bảo tồn và trao truyền giá trị văn hóa, đúng với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.

Thủy đình Đền Đô nghe hát Quan họ hòa cùng dòng chảy lịch sử

Chính điện Đền Đô gợi nhắc lịch sử vương triều Lý, thủy đình mở ra không gian văn hóa đặc sắc của miền Kinh Bắc, nơi những làn điệu Quan họ ngân vang giữa cảnh quan cổ kính. Nằm giữa hồ bán nguyệt, công trình với kiến trúc mái cong truyền thống tạo điểm nhấn hài hòa trong tổng thể di tích, đồng thời trở thành không gian biểu diễn nghệ thuật dân gian giàu bản sắc.

Trong không gian ấy, tiếng hát giao duyên của liền anh, liền chị hòa cùng tiếng đàn, nhịp phách, đưa du khách đến gần hơn với văn hóa Quan họ. Được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 30/9/2009, Quan họ không chỉ đặc sắc bởi kỹ thuật của người hát, đó còn là kết tinh những giá trị văn hóa về tình bạn, cách ứng xử và lối sống trọng nghĩa tình được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Việc đưa Quan họ vào không gian thủy đình giúp di sản vượt khỏi khuôn khổ bảo tồn, trở thành trải nghiệm văn hóa trực tiếp, kết nối quá khứ với đời sống đương đại. Qua đó, du khách không chỉ thưởng thức nghệ thuật mà còn có cơ hội cảm nhận chiều sâu văn hóa của vùng đất Kinh Bắc.

Tuy nhiên, phát huy giá trị di sản không thể chỉ dừng ở những buổi biểu diễn phục vụ du lịch. Điều quan trọng là duy trì môi trường thực hành, đẩy mạnh truyền dạy và khuyến khích thế hệ trẻ tham gia gìn giữ di sản. Đây cũng là tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát huy vai trò của nghệ nhân và cộng đồng trong bảo tồn, trao truyền văn hóa. Chỉ khi có sự tiếp nối giữa các thế hệ, tiếng Quan họ mới thực sự lưu truyền trong đời sống văn hóa dân tộc.

Hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc mở không gian chiều sâu lịch sử và văn hóa
Du khách nghe hát quan họ tại Thủy đình Đền Đô.

Đình làng Đồng Kỵ mang đậm dấu ấn lịch sử trong lòng cộng đồng

Rời Đền Đô, hành trình tiếp tục đến đình làng Đồng Kỵ, di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia, nơi lưu giữ những dấu ấn kiến trúc và tín ngưỡng đặc trưng của vùng Kinh Bắc. Trải qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, đình vẫn bảo tồn các hạng mục như cổng tam môn, tòa đại bái, hậu cung cùng những mảng chạm khắc mang đậm nghệ thuật kiến trúc đình làng Bắc Bộ.

Nếu đền thờ các vị vua gợi nhắc lịch sử về một vương triều, đình làng lại phản ánh đời sống tinh thần, phong tục và sự gắn kết cộng đồng. Vì thế, giá trị di sản không chỉ hiện diện trong công trình kiến trúc nó còn được lưu giữ qua nghi lễ, lễ hội và những tập quán được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Chủ tịch Tập đoàn Đường sắt Việt Nam Đặng Sỹ Mạnh cho biết, gần một thế kỷ rưỡi đi cùng lịch sử dân tộc, tuyến đường sắt Thống Nhất dài 1.726 km nối hai đầu đất nước không chỉ là một công trình giao thông, mà đã trở thành một biểu tượng văn hóa của non sông liền một dải. Năm 2025, tuyến đường sắt Thống Nhất được Lonely Planet xếp đầu danh sách 24 hành trình tàu hỏa tuyệt nhất thế giới; năm 2026, Tàu “Kết nối di sản miền Trung” Huế - Đà Nẵng và Tàu The Vietage by Anantara lần lượt xếp thứ 10 và thứ 14 trong 20 hành trình tàu hỏa đẹp nhất thế giới do độc giả tạp chí Condé Nast Traveler bình chọn.

Hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc mở không gian chiều sâu lịch sử và văn hóa
Du khách được trải nghiệm nghe hát trên tàu hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc.

Ngành Đường sắt Việt Nam những năm gần đây đã định vị lại thương hiệu theo hướng “tuyến đường sắt thành đường hoa, nhà ga thành điểm đến, đi tàu để thư giãn, trải nghiệm”. Từ định vì này nhiều sản phẩm tàu du lịch - trải nghiệm đã ra đời: tàu “5 cửa ô”, tàu “Hoa Phượng Đỏ” Hà Nội - Hải Phòng, tàu “Kết nối di sản miền Trung” Huế - Đà Nẵng, tàu “Về miền ký ức” Đà Lạt - Trại Mát. Đặc biệt, “Hành trình di sản thế giới” Cố đô Huế - Phong Nha dài khoảng 190 km, Tàu “Hà Nội 5 Cửa Ô” đưa hát xẩm, dân ca quan họ, tranh Đông Hồ lên đoàn tàu, trao cho di sản một đời sống mới; tàu Hà Nội - Lào Cai kể câu chuyện văn hóa vùng cao Tây Bắc; tàu cao cấp SJourney xuyên Việt 8 ngày 7 đêm giới thiệu Việt Nam bằng cảnh quan, ẩm thực, kiến trúc.

Các sản phẩm tàu du lịch - trải nghiệm đã góp phần quan trọng giúp vận tải hành khách phục hồi mạnh sau đại dịch: giai đoạn 2021 - 2025, sản lượng hành khách cũng tăng từ 1,45 triệu lượt lên 7,16 triệu lượt.

Theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW, bảo tồn đình Đồng Kỵ không đơn thuần là gìn giữ một di tích cổ, mà còn là phát huy không gian sinh hoạt văn hóa cơ sở, lấy người dân làm chủ thể. Giữa dòng chảy hiện đại, mái đình tiếp tục là nơi lưu giữ ký ức, bồi đắp bản sắc và duy trì sự gắn bó của cộng đồng với quê hương.

Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng – kho báu cổ vật giữa lòng Bắc Ninh

Điểm dừng cuối hành trình là Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, nơi lưu giữ nhiều cổ vật thuộc các thời kỳ lịch sử, từ đồ đồng, gốm, sứ đến đồ gỗ sơn thếp và hiện vật cung đình. Mỗi hiện vật không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn phản ánh trình độ thủ công, đời sống và tư duy văn hóa của người Việt qua các thời đại.

Nổi bật là thạp đồng văn hóa Đông Sơn được công nhận là Bảo vật quốc gia, thể hiện kỹ thuật chế tác và nghệ thuật tạo hình đặc sắc thời đại kim khí. Bảo tàng còn gắn với câu chuyện đưa ấn vàng “Hoàng đế chi bảo” từ Pháp trở về Việt Nam năm 2022, với sự tham gia của ông Nguyễn Thế Hồng trong quá trình đàm phán mua lại.

Bảo tàng không chỉ là nơi trưng bày còn góp phần nghiên cứu, giáo dục lịch sử, giúp công chúng tiếp cận trực tiếp với chứng tích quá khứ. Trong hành trình khám phá của du khách về Kinh Bắc, cùng với Đền Đô, thủy đình và đình Đồng Kỵ đã tạo cho du khách những góc nhìn đa chiều về lịch sử, văn hóa, góp phần lan tỏa ý thức gìn giữ di sản theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Hành trình kết nối di sản Thăng Long - Kinh Bắc, mở hướng phát triển du lịch văn hóa

Từ Chiếu dời đô tại Đền Đô, những làn điệu Quan họ bên thủy đình đến đình làng Đồng Kỵ và cổ vật tại Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng, mỗi điểm đến trên hành trình Thăng Long - Kinh Bắc đều lưu giữ những dấu ấn lịch sử, văn hóa riêng. Khi được kết nối trong một sản phẩm du lịch và tạo được câu chuyện xuyên suốt về một hành trình về miền di sản, các di sản không chỉ giúp du khách khám phá chiều sâu vùng đất Kinh Bắc mà còn mở ra hướng phát triển du lịch văn hóa bền vững.

Mỗi địa danh mang đến một lát cắt về lịch sử và đời sống cộng đồng. Đền Đô gợi nhắc dấu mốc vua Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long và công lao của các vị vua triều Lý. Thủy đình lan tỏa giá trị Quan họ di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đình Đồng Kỵ phản ánh không gian sinh hoạt cộng đồng truyền thống, các cổ vật tại Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng giúp tái hiện dấu ấn của nhiều thời kỳ lịch sử.

Sự kết nối ấy đưa di sản vượt ra khỏi những điểm tham quan riêng lẻ, hình thành một không gian văn hóa liên hoàn, từ dấu ấn vương triều đến đời sống dân gian, từ kiến trúc tín ngưỡng đến hiện vật bảo tàng. Trong chuyến hành trình du khách không chỉ chiêm ngưỡng còn có cơ hội ìm hiểu và trải nghiệm rõ hơn về các di sản, qua đó nâng cao nhận thức về việc gìn giữ và bảo tồn bản sắc cùng chiều sâu di sản văn hóa Kinh Bắc.

Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, xác định văn hóa là nền tảng, nguồn lực nội sinh và động lực phát triển bền vững; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, thúc đẩy các sản phẩm du lịch giàu bản sắc, trải nghiệm.

Hành trình Thăng Long về miền Kinh Bắc mở không gian chiều sâu lịch sử và văn hóa
Du khách thăm quan Đền Đô

Hành trình Hà Nội 5 cửa ô từ Thăng Long về miền Kinh Bắc cho thấy tiềm năng kết nối các không gian di sản bằng sản phẩm du lịch có nội dung và câu chuyện rõ nét. Với Bắc Ninh, việc liên kết Đền Đô, đình Đồng Kỵ, Bảo tàng Hoàng gia Nam Hồng với không gian Quan họ, làng nghề và đời sống cộng đồng sẽ góp phần đa dạng hóa trải nghiệm. Đặc biệt, khi người dân tham gia giới thiệu, bảo tồn và khai thác di sản, du lịch có thêm cơ hội gắn với sinh kế địa phương, tạo động lực gìn giữ bản sắc.

Hành trình từ Thăng Long về Kinh Bắc mở không gian lịch sử và chiều sâu văn hoá, sự kết nối giữa ký ức vương triều và văn hóa dân gian không chỉ làm phong phú hành trình khám phá mà còn mở rộng cách tiếp cận, quảng bá và phát huy giá trị di sản. Khi được tổ chức thành những sản phẩm trải nghiệm có chất lượng, di sản sẽ tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, trở thành nguồn lực thúc đẩy du lịch văn hóa phát triển bền vững.


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết