Đại hội XIV của Đảng định hình mô hình tăng trưởng và năng lực tự cường

Trong bối cảnh thế giới đa cực, bất định và cạnh tranh gay gắt, những quyết sách được đưa ra tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ định hình quỹ đạo phát triển của Việt Nam trong ít nhất một thập niên tới.

Trao đổi với Báo Công Thương, TS. Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), đã chia sẻ những kỳ vọng và kiến nghị về mô hình tăng trưởng, hội nhập và vai trò của các khu vực kinh tế.

Định hình mô hình tăng trưởng cho ít nhất một thập niên tới

- Thưa ông, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh thế giới hiện nay?

TS. Lê Đăng Doanh:Đại hội XIV của Đảng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không đơn thuần là một kỳ sinh hoạt chính trị định kỳ, mà là thời khắc lựa chọn chiến lược, quyết định con đường phát triển của đất nước trong bối cảnh thế giới đầy biến động, cạnh tranh gay gắt và khó lường.

Những chủ trương, quyết sách được thông qua tại Đại hội sẽ định hình mô hình tăng trưởng, năng lực tự cường và vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu trong nhiều năm tới. Chính vì vậy, Đại hội trở thành điểm hội tụ của kỳ vọng xã hội về một nền kinh tế phát triển nhanh, bền vững và độc lập hơn.

- Ông kỳ vọng gì vào các định hướng lớn về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững tại Đại hội lần này?

TS. Lê Đăng Doanh: Tôi cho rằng Đại hội XIV sẽ tạo ra những cải cách toàn diện về thể chế, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Điểm đáng chú ý là Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV có nhiều nội dung mang tính “đột phá”, xác định rõ chủ thể, lộ trình, nguồn lực và đích đến.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu rõ các nhiệm vụ và phương châm hành động, thể hiện quyết tâm cải cách mạnh mẽ. Điều quan trọng nhất lúc này là sớm tổ chức thực hiện, biến nghị quyết thành hành động cụ thể, nhất là trong các lĩnh vực then chốt như khoa học – công nghệ, kinh tế số, kinh tế xanh.

Công Thương đi đầu, hội nhập gắn với nâng cao năng lực nội sinh

Với vai trò là một trong những trụ cột của nền kinh tế, ngành Công Thương cần có những đột phá gì trong giai đoạn tới?

TS. Lê Đăng Doanh:Ngành Công Thương hiện bao quát những lực lượng sản xuất tiên tiến, chủ đạo của nền kinh tế, bao gồm cả khu vực kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân. Tôi kỳ vọng ngành sẽ đi đầu trong triển khai các nhiệm vụ của Đảng, xây dựng những mô hình, điển hình tiên tiến để rút kinh nghiệm và nhân rộng.

Đặc biệt, ngành Công Thương cần tăng cường kết nối với nông nghiệp, hình thành các chuỗi giá trị chế biến sâu, qua đó nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam, thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô.

- Việt Nam đã ký kết 17 hiệp định thương mại tự do (FTA). Theo ông, đâu là vấn đề đặt ra trong giai đoạn hội nhập mới?

TS. Lê Đăng Doanh: Chúng ta đã ký 17 FTA, song thực tế cho thấy khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn đang hưởng lợi lớn nhất, chiếm khoảng 71 – 72% kim ngạch xuất khẩu. Điều đó cho thấy sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn hạn chế.

Thời gian tới, cần tập trung kết nối chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp FDI với các doanh nghiệp tư nhân lớn của Việt Nam và các ngành như nông nghiệp, thủy sản, công nghiệp chế biến… Qua đó vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Kinh tế số, kinh tế xanh và liên kết các khu vực kinh tế

- Đại hội đặt ra mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 – 2030. Theo ông, đâu là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu này?

TS. Lê Đăng Doanh: Mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên cho giai đoạn 2026 - 2030 là rất cao, đòi hỏi những đột phá mạnh mẽ. Trong bối cảnh toàn cầu hóa gặp nhiều khó khăn, các rào cản thương mại gia tăng, chính sách kinh tế của chúng ta phải cực kỳ linh hoạt.

Như trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, bên cạnh việc giữ vững các thị trường truyền thống, Việt Nam cần chủ động khai thác các thị trường mới như Trung Đông với tiêu chuẩn Halal, Nam Mỹ, đồng thời tận dụng hiệu quả nguồn lực từ các đối tác như Nhật Bản. Đa dạng hóa thị trường sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và tạo dư địa tăng trưởng bền vững hơn.

- Ông đánh giá thế nào về vai trò của kinh tế số và kinh tế xanh trong mô hình tăng trưởng mới?

TS. Lê Đăng Doanh: Kinh tế số và kinh tế xanh là xu thế không thể đảo ngược. Kinh tế số dẫn đến Chính phủ số, doanh nghiệp số và công dân số, tạo điều kiện minh bạch hóa mọi hoạt động, từ đó góp phần phòng, chống tham nhũng hiệu quả hơn.

Tôi cho rằng cần khuyến khích người dân sử dụng internet và các nền tảng số để tham gia góp ý, phản biện chính sách một cách thẳng thắn, xây dựng. Điều quan trọng là phải có quy định rõ ràng về công khai thông tin, về quyền giám sát của người dân. Khi minh bạch được tăng cường, niềm tin xã hội sẽ được củng cố.

- Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết mới về kinh tế nhà nước. Theo ông, cần làm gì để khu vực này thực sự phát huy vai trò dẫn dắt?

TS. Lê Đăng Doanh: Kinh tế nhà nước đang nắm giữ những huyết mạch quan trọng của nền kinh tế như năng lượng, viễn thông, tài nguyên khoáng sản và quản lý đất đai. Việc khẳng định đúng vị thế của khu vực này là rất cần thiết.

Tuy nhiên, để kinh tế nhà nước thực sự dẫn dắt, cần có cơ chế gắn kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp nhà nước với các trường đại học, viện nghiên cứu, nhằm nhanh chóng đưa các sáng kiến, phát minh khoa học vào thực tiễn sản xuất – kinh doanh. Khoa học – công nghệ đã được xác định là then chốt, giờ là lúc cần những chính sách cụ thể để hiện thực hóa điều đó.

- Ông kỳ vọng gì vào sự phối hợp giữa kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới?

TS. Lê Đăng Doanh: Tôi rất mong có sự kết nối chặt chẽ, kịp thời và thực chất giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân. Hai khu vực này cần hợp tác, bổ trợ cho nhau, thay vì hoạt động rời rạc. Nếu làm tốt, đây sẽ là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tạo nền tảng vững chắc cho Việt Nam bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Xin cảm ơn ông!