Chuyển đổi số vùng biên mở ra cơ hội phát triển mới

* Phổ cập công nghệ cho đồng bào

Thôn Chi Ma, xã Mẫu Sơn hiện có 230 hộ với gần 1.000 nhân khẩu. Phần lớn người dân nơi đây là đồng bào dân tộc thiểu số, nhiều người cao tuổi còn hạn chế trong việc sử dụng các thiết bị công nghệ. Vì vậy, để chuyển đổi số thực sự đến được với đồng bào, các cán bộ chiến sĩ Bộ đội Biên phòng cửa khẩu Chi Ma đã trực tiếp xuống từng hộ gia đình để hướng dẫn những thao tác cụ thể trên điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng dịch vụ công, định danh điện tử, tạo tài khoản nền tảng số và sử dụng internet an toàn…

Trưởng thôn Chi Ma, xã Mẫu Sơn, Vi Văn Như cho biết, trước đây nhiều người dân còn có tâm lý e ngại khi tiếp cận công nghệ vì nghĩ rằng rất khó sử dụng và chưa tìm thấy lợi ích gì cho bản thân. Tuy nhiên, khi được cán bộ Biên phòng tận tình tuyên truyền, hướng dẫn, bà con dần thấy sự thuận tiện và chủ động hơn trong việc sử dụng các tiện ích số phục vụ cuộc sống nên nhiều hộ dân trong thôn đã chủ động sử dụng công nghệ để phát triển kinh tế, phục vụ kinh doanh buôn bán rất hiệu quả.

Ông Trương Xuân Lài, người dân thôn Chi Ma, xã Mẫu Sơn, tỉnh Lạng Sơn chia sẻ: “Nhờ được tiếp cận thông tin trên mạng xã hội và các nhóm cộng đồng từ hướng dẫn của Bộ đội Biên phòng, người dân chúng tôi đã cập nhật nhanh hơn các chủ trương, chính sách mới của Nhà nước. Đặc biệt, ở khu vực giáp biên, nhờ những ứng dụng trên điện thoại mà chúng tôi tiếp cận nhanh những cảnh báo liên quan đến an ninh trật tự. Điều này thật sự rất hữu ích”.

Cùng việc hướng dẫn người dân để sử dụng điện thoại thông minh an toàn, lực lượng Bộ đội Biên phòng còn vận dụng chuyển đổi số vào công tác tuyên truyền pháp luật biên giới. Thông qua các nhóm zalo, facebook cộng đồng, các cán bộ chiến sĩ đã truyền tải thông tin về phòng, chống tội phạm, xuất nhập cảnh trái phép, bảo vệ chủ quyền biên giới… bằng nhiều hình thức phù hợp như hình ảnh, video ngắn sinh động dễ tiếp cận với người dân vùng cao.

Từ năm 2025 đến nay, Đồn Biên phòng cửa khẩu Chi Ma đã tổ chức tuyên truyền pháp luật trên 80 buổi tập trung và nhỏ lẻ, thu hút trên 3.500 lượt người tham gia. Tất cả các buổi tuyên truyền đều được đơn vị lồng ghép hiệu quả công tác hướng dẫn chuyển đổi số cho nhân dân.

Thượng tá Trần Trọng Tới, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu Chi Ma, tỉnh Lạng Sơn thông tin, hiện đơn vị đang phối hợp chặt chẽ cùng cấp ủy chính quyền địa phương để duy trì hiệu quả Tổ Thông tin truyền thông nhằm nâng cao chất lượng vận động quần chúng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của chuyển đổi số. Đồng thời, các cán bộ chiến sỹ trong đơn vị cũng tích cực trau dồi kiến thức về công nghệ, đặc biệt là các ứng dụng trên nền tảng số phục vụ công tác chuyên môn.

* "Cầu nối số" ở cơ sở

Tại xã biên giới Ba Sơn, nơi có hơn 10.000 nhân khẩu sinh sống rải rác tại 25 thôn bản, trong đó có 13 thôn biên giới, câu chuyện chuyển đổi số cũng đang diễn ra từng ngày với sự đồng hành tích cực của tuổi trẻ địa phương và lực lượng Bộ đội Biên phòng.

Thôn Khuổi Phiêng cách trung tâm xã gần 20 km. Đồng bào dân tộc Dao nơi đây chủ yếu sinh sống bằng nghề trồng rừng và làm nương rẫy. Trước kia, chiếc điện thoại thông minh với nhiều người chỉ dùng để nghe gọi. Những khái niệm như “dịch vụ công trực tuyến”, “định danh điện tử” hay “tra cứu thông tin trên internet” còn khá xa lạ. Nắm bắt thực tế đó, Chi Đoàn thanh niên Đồn Biên phòng Ba Sơn phối hợp với Đoàn Thanh niên xã thường xuyên cử cán bộ trực tiếp xuống tận các hộ gia đình hướng dẫn người dân tiếp cận công nghệ số.

Chị Dương Mùi Pham, người dân tộc Dao ở thôn Khuổi Phiêng, xã Ba Sơn, tỉnh Lạng Sơn cho hay, nhờ được hướng dẫn cài đặt định danh điện tử VNeID, tích hợp thông tin an sinh xã hội và nhận biết các nguồn tin chính thống, bản thân chị đã biết cách theo dõi thông tin địa phương cũng như các hoạt động văn hóa, xã hội qua internet. Bây giờ, chị không cần phải đi xa mới biết thông tin của xã nữa, nhiều hoạt động văn hóa cũng có thể xem trên điện thoại.

Để tháo gỡ “điểm nghẽn” về kỹ năng công nghệ, Ba Sơn đã thành lập 25 tổ công nghệ số cộng đồng với lực lượng nòng cốt là Đoàn viên thanh niên xã và Bộ đội Biên phòng. Các tổ công nghệ này đã trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện nhiều thủ tục hành chính cơ bản như đăng ký khai sinh, xác nhận cư trú, đăng ký bảo hiểm y tế… trên môi trường mạng. Từ năm 2025 đến nay, các lực lượng đã tổ chức hàng chục buổi tuyên truyền, hướng dẫn chuyển đổi số cho người dân. Do đặc thù địa bàn, nhiều tình nguyện viên là người địa phương đã trực tiếp sử dụng tiếng Tày, Nùng, Dao để hướng dẫn bà con, giúp việc tiếp cận công nghệ trở nên dễ dàng hơn.

Theo Bí thư Đoàn Thanh niên xã Ba Sơn, Lương Bích Loan, lực lượng thanh niên địa phương đã tiếp tục phát huy vai trò xung kích trên mọi mặt trận, trong đó có hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số, góp phần xây dựng chính quyền số, xã hội số tại địa phương. Nhờ đó, thời gian và chi phí đi lại của người dân giảm đáng kể. Nhiều người dần hình thành thói quen sử dụng điện thoại thông minh để giải quyết công việc hằng ngày. Đến nay, hơn 90% hộ dân tại xã Ba Sơn đã sử dụng được các ứng dụng số cơ bản.

Thực tế, chuyển đổi số tại các khu vực biên giới tỉnh Lạng Sơn không chỉ giúp người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ công mà còn góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Dù còn nhiều khó khăn về hạ tầng viễn thông, trình độ dân trí hay điều kiện địa hình song với sự đồng hành của các đơn vị, trong đó điển hình là lực lượng Bộ đội Biên phòng và Đoàn viên thanh niên cơ sở, chuyển đổi số đang từng bước giúp đồng bào vùng biên xứ Lạng "xóa mù" công nghệ, chủ động tiếp cận, ứng dụng công nghệ số vào cuộc sống, mở ra những cơ hội phát triển mới./.

Nguyễn Quang Duy