Chính quyền 2 cấp tạo đột phá quản trị, thúc đẩy phát triển TP. Hồ Chí Minh

Sau một năm triển khai mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, TP. Hồ Chí Minh ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trong công tác quản trị, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Những kết quả bước đầu được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để tiếp tục hoàn thiện bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Xoay quanh những kết quả đạt được cũng như các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả mô hình trong thời gian tới, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Thái Doãn Thanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh (HUIT).

Rút ngắn quy trình, nâng cao hiệu lực quản trị

- Sau một năm triển khai mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, theo Tiến sĩ, đâu là những kết quả nổi bật, mang tính đột phá trong công tác quản trị, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp? Những kết quả này đã tạo sức lan tỏa như thế nào đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của TP. Hồ Chí Minh cũng như cả nước, thưa ông?

Tiến sĩ Thái Doãn Thanh: Sau một năm triển khai mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chúng ta có thể nhìn thấy rõ những chuyển biến mang tính bước ngoặt trong công tác quản trị và điều hành.

Theo tôi, có ba kết quả nổi bật và mang tính đột phá.

Thứ nhất, tốc độ ra quyết định và xử lý công việc được rút ngắn tối đa. Việc giảm bớt một cấp trung gian giúp luồng thông tin và chỉ đạo từ Thành phố xuống cấp cơ sở được thông suốt, nhanh chóng hơn. Quy trình "một cửa" cũng thực chất hơn khi giảm được nhiều thủ tục xác nhận qua lại không cần thiết.

Thứ hai, phương thức phục vụ người dân và doanh nghiệp chuyển từ bị động sang chủ động. Chính quyền hai cấp đã cắt giảm nhiều thủ tục hành chính chồng chéo, đồng thời tối ưu hóa các dịch vụ công trực tuyến. Điều này góp phần giảm chi phí, tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ đầu tư và sản xuất kinh doanh.

Thứ ba, tính chịu trách nhiệm của người đứng đầu được nâng lên rõ rệt. Mô hình tinh gọn buộc người phụ trách phải đưa ra quyết định nhanh hơn, chịu trách nhiệm trực tiếp đối với nhiệm vụ được giao. Qua đó từng bước khắc phục tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các tầng nấc trung gian.

Những chuyển biến này không chỉ tạo hiệu quả trong hoạt động quản lý nhà nước mà còn góp phần giải phóng nguồn lực phát triển của TP. Hồ Chí Minh, tạo môi trường thuận lợi hơn để thu hút đầu tư trong và ngoài nước.

Ở góc độ rộng hơn, kết quả của Thành phố cũng mang ý nghĩa tham khảo quan trọng đối với quá trình cải cách hành chính trên phạm vi cả nước. Thực tiễn cho thấy, tinh gọn bộ máy không làm giảm vai trò quản lý của Nhà nước mà ngược lại còn nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị.

Chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ

- Từ góc độ nghiên cứu và đào tạo, Tiến sĩ đánh giá như thế nào về những chuyển biến trong hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy sau khi thực hiện mô hình mới? Theo ông, yếu tố nào là nền tảng giúp mô hình chính quyền 2 cấp phát huy được tính chủ động, tinh gọn và gần dân hơn so với trước đây?

Tiến sĩ Thái Doãn Thanh: Dưới góc độ của một người làm công tác nghiên cứu và đào tạo nguồn nhân lực cho xã hội, tôi đặc biệt quan tâm đến sự thay đổi về mặt chất lượng hoạt động của bộ máy hành chính công.

Điều dễ nhận thấy là mô hình mới đã thúc đẩy sự chuyển dịch về tư duy quản lý. Nếu trước đây cán bộ chủ yếu làm việc theo quy trình nhiều tầng nấc thì hiện nay, yêu cầu công việc đòi hỏi mỗi cán bộ phải có năng lực đa nhiệm, xử lý tình huống nhanh và trực tiếp hơn.

Hiệu quả hoạt động của bộ máy được cải thiện thông qua việc nâng cao tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn cũng như mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Theo tôi, có ba yếu tố cốt lõi giúp mô hình phát huy tính "chủ động - tinh gọn - gần dân".

Đầu tiên là phân cấp, phân quyền triệt để gắn với nguồn lực tương xứng. Thành phố đã trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm lớn hơn cho cấp cơ sở, giúp địa phương chủ động xử lý các vấn đề phát sinh mà không phải chờ xin ý kiến qua nhiều cấp trung gian.

Thứ hai là ứng dụng công nghệ thông tin như một "bộ lọc" và "cầu nối". Công nghệ giúp số hóa quy trình, tăng tính minh bạch trong hoạt động của chính quyền. Người dân có điều kiện giám sát, phản hồi thuận lợi hơn, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân.

Thứ ba là sự chuyển biến về tư duy từ "quản lý" sang "phục vụ". Khi bộ máy được tinh gọn, cán bộ gần dân hơn, hiểu rõ hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp để đưa ra những quyết sách phù hợp với thực tiễn.

Đào tạo nhân lực, chuyển đổi số và cải cách hành chính là chìa khóa

- Để tiếp tục phát huy những thành quả đạt được sau năm đầu tiên vận hành mô hình mới, theo Tiến sĩ, cần tập trung vào những giải pháp trọng tâm nào nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và tạo động lực cho sự phát triển bền vững trong giai đoạn tới?

Tiến sĩ Thái Doãn Thanh: Để những kết quả đạt được trong năm đầu tiên không bị chững lại và tiếp tục tạo động lực phát triển bền vững, theo tôi cần tập trung vào bốn nhóm giải pháp.

Thứ nhất là nâng cao chất lượng và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cần được đổi mới theo hướng tích hợp giữa kiến thức pháp luật, quản lý nhà nước với kỹ năng số, tư duy dịch vụ công hiện đại và năng lực giải quyết vấn đề thực tế.

Tại Trường Đại học Công Thương TP. Hồ Chí Minh, chúng tôi luôn định hướng đào tạo sinh viên - nguồn nhân lực tương lai theo hướng chủ động, nhạy bén với công nghệ và có đạo đức nghề nghiệp. Đối với cán bộ đương nhiệm, cần có cơ chế sàng lọc tự nhiên, khuyến khích người làm được việc và bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá.

Thứ hai là đẩy mạnh chuyển đổi số đồng bộ và thực chất. Chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc số hóa giấy tờ mà cần hướng tới liên thông dữ liệu giữa các sở, ban, ngành và địa phương để hình thành hệ thống dữ liệu dùng chung. Điều này sẽ hạn chế việc người dân phải nhiều lần xuất trình hoặc đối chiếu các loại giấy tờ đã được số hóa.

Thứ ba là tiếp tục cải cách hành chính theo hướng minh bạch và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Cần tiếp tục rà soát, cắt giảm những thủ tục còn rườm rà. Đồng thời xây dựng cơ chế tiếp nhận phản hồi từ doanh nghiệp và người dân một cách tự động, minh bạch hóa quá trình xử lý hồ sơ để người dân có thể "định vị" được hồ sơ của mình đang ở bước nào, do ai xử lý.

Cuối cùng là tạo động lực và cơ chế đặc thù cho đội ngũ cán bộ. Trong đó cần có chính sách đãi ngộ phù hợp để thu hút nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ thông tin và quản trị công. Song song với kiểm soát quyền lực cần có cơ chế bảo vệ những cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, góp phần tháo gỡ tâm lý e ngại trách nhiệm trong thực thi công vụ.

Xin cảm ơn Tiến sĩ!

Sau một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong quản trị, điều hành, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu mới sẽ là những yếu tố quan trọng để mô hình phát huy hiệu quả, góp phần tạo động lực phát triển bền vững cho TP. Hồ Chí Minh trong thời gian tới.