Bắc Ninh hướng đến trung tâm điều phối chuỗi cung ứng toàn cầu
Với 11 trung tâm logistics trọng điểm và 4 ưu tiên đột phá, tỉnh Bắc Ninh đang định hình vị thế mới trong chuỗi cung ứng công nghiệp bán dẫn toàn cầu.
Tỉnh Bắc Ninh đang khẩn trương hoàn thiện hệ sinh thái logistics đa phương thức để đáp ứng nhịp tăng trưởng công nghiệp 2 con số và phục vụ ngành bán dẫn, điện tử công nghệ cao. Quý I/2026, giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh theo giá hiện hành đạt 692.570 tỷ đồng, tăng 15% so cùng kỳ năm trước; chỉ số sản xuất công nghiệp ước tính tăng 19,2%, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 19,4%. Đà tăng trưởng này đặt yêu cầu cấp thiết cho một hạ tầng logistics tương xứng, tỉnh đã quy hoạch mạng lưới 11 trung tâm logistics trọng điểm để đáp ứng.
Tỉnh Bắc Ninh kỳ vọng logistics không chỉ là hạ tầng hỗ trợ mà dần trở thành “mạch máu” của nền kinh tế, tạo dư địa tăng trưởng mới và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Ảnh: KH
Mạng lưới logistics trọng điểm đã định hình
Nhiều trung tâm logistics quy mô lớn trên địa bàn Bắc Ninh đã hoàn thành và đi vào hoạt động ổn định, phục vụ đắc lực cho chuỗi cung ứng công nghệ cao. Tiêu biểu là Trung tâm Logistics quốc tế Bắc Giang rộng 66,69 ha, hệ thống Mapletree Logistics Park tại Khu công nghiệp VSIP khoảng 33 ha, Trung tâm kho vận Bắc Kỳ tại Tiên Sơn 16 ha.
Hạ tầng logistics phục vụ vận tải hàng không đang phát huy vai trò then chốt đối với các mặt hàng công nghệ cao. Điển hình là hạ tầng kho hàng không kéo dài (ALS) tại Khu công nghiệp Yên Phong và VSIP, điểm tập kết chuyên phục vụ vận tải hàng hóa hàng không kết nối trực tiếp với Sân bay quốc tế Nội Bài, đáp ứng nhu cầu giao nhận quốc tế của các tập đoàn điện tử lớn.
Khối lượng hàng hóa vận chuyển và luân chuyển trên địa bàn liên tục tăng trưởng để bám theo nhịp sản xuất công nghiệp. Ước tính giai đoạn 2026-2030, khối lượng hàng hóa vận chuyển đạt 462.337 nghìn tấn, khối lượng luân chuyển đạt 12.108.813 nghìn tấn. Cùng đó, định hướng tăng trưởng chung của tỉnh giai đoạn này là IIP đạt 15-16%/năm, GRDP bình quân 11-12%/năm, tạo dư địa lớn cho dịch vụ logistics. Trên địa bàn đã có nhiều doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chuỗi cung ứng (3PL) quốc tế và nội địa như ALS, Hoàng Gia BN, Phước Thịnh Logistics, SBI, với năng lực đội xe lớn, kết nối linh hoạt từ nội khu đến các cảng biển và sân bay.
Khu thương mại tự do Gia Bình tạo “cú hích” bước ngoặt
Ngành Công Thương và lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh đã xác định 4 ưu tiên đầu tư mang tính bước ngoặt trong giai đoạn tới. Ưu tiên số một là hoàn thiện và triển khai Đề án thành lập Khu thương mại tự do Gia Bình, gắn kết hữu cơ với Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình. Công suất thiết kế của FTZ Gia Bình hướng tới 1,6 triệu tấn hàng hóa/năm vào năm 2030.
Với quy mô này, FTZ Gia Bình sẽ là hạt nhân kiến tạo mô hình “Thành phố sân bay”, áp dụng các cơ chế đột phá về hải quan thông minh như thông quan luồng xanh, kiểm tra sau thông quan, phục vụ trực tiếp công nghiệp vi mạch bán dẫn và thương mại điện tử xuyên biên giới.
Song song, tỉnh ưu tiên hoàn thiện hệ sinh thái logistics đa phương thức theo mô hình “cửa tới cửa” thông suốt, kết nối liên hoàn đường không, đường bộ, đường sắt, đường thủy. Bắc Ninh tận dụng dư địa của tuyến đường sắt quốc gia trên hành lang Trung Quốc, Bắc Ninh, Hải Phòng cùng luồng tuyến đường thủy nội địa sông Đuống kết nối thẳng ra cụm cảng nước sâu Lạch Huyện. Giải pháp này được kỳ vọng tiết giảm từ 20 - 70% chi phí kho vận cho các mặt hàng siêu trường, siêu trọng.
Tiên phong kinh tế tầm thấp và logistics xanh
Điểm nhấn mang tính đột phá là Bắc Ninh sẽ đi đầu trong thử nghiệm vận chuyển hàng hóa, linh kiện giá trị cao bằng thiết bị bay không người lái (drone) giữa các khu công nghiệp. Việc thiết lập các tuyến bay logistics chuyên dụng ở không gian tầm thấp không chỉ giải tỏa áp lực giao thông mặt đất, mà còn đáp ứng tiêu chuẩn giao hàng Just-in-Time với độ chính xác đến từng phút của các dây chuyền sản xuất hiện đại.
Ưu tiên thứ tư là số hóa và xanh hóa toàn diện hệ thống kho vận. Bắc Ninh tập trung ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và dữ liệu lớn vào quản lý phân loại hàng hóa và giám sát hải quan tự động. Đồng thời, tỉnh chuyển dịch sang “Logistics xanh” bằng cách phát triển hệ sinh thái tín chỉ carbon nội khu, khuyến khích các trung tâm logistics ứng dụng năng lượng sạch nhằm đáp ứng các rào cản kỹ thuật như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của các thị trường lớn như EU và Hoa Kỳ.
Theo định hướng của ngành Công Thương Bắc Ninh, hệ thống logistics của Bắc Ninh sẽ vượt ra khỏi vai trò hỗ trợ đơn thuần, thực sự trở thành một động lực tăng trưởng mới, tham gia sâu trong chuỗi cung ứng quốc tế và sẵn sàng thu hút các nhà đầu tư lớn trên toàn cầu. Từ vị thế người tham gia, Bắc Ninh đang chuyển mình thành một “trung tâm điều phối” chuỗi giá trị toàn cầu.
Ngành Công Thương và lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh đã xác định 4 ưu tiên đầu tư mang tính bước ngoặt trong giai đoạn tới. Ưu tiên số một là hoàn thiện và triển khai Đề án thành lập Khu Thương mại tự do Gia Bình, gắn kết hữu cơ với Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình.
