ASEAN cần dẫn dắt xây dựng chuẩn mực AI trong lĩnh vực pháp luật, tư pháp
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho rằng các nguyên tắc, tiêu chuẩn, quy chuẩn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp cần được hình thành trước hết trong ASEAN, do ASEAN dẫn dắt, trên cơ sở đồng thuận và tôn trọng chủ quyền của mỗi quốc gia thành viên.
Sáng 18/8, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dự và phát biểu tại Phiên khai mạc Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026.
Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 được tổ chức trong 2 ngày (18-19/8) tại Hà Nội, với chủ đề “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số”.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại Phiên khai mạc Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 - Ảnh: VGP
Trí tuệ nhân tạo đặt ra 3 câu hỏi lớn
Phát biểu tại Phiên khai mạc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết trí tuệ nhân tạo đặt ra 3 câu hỏi lớn đối với hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia cũng như hệ thống pháp luật quốc tế: Pháp luật điều chỉnh AI như thế nào để vừa bảo vệ quyền con người, vừa không cản trở đổi mới sáng tạo? AI có thể hỗ trợ như thế nào để nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật? AI mang lại lợi ích gì cho người dân, doanh nghiệp và xã hội; có giúp giảm thời gian, chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật hay không?
Những câu hỏi này mang tính chiến lược. Tuy nhiên, khi các giới hạn địa lý ngày càng bị xóa nhòa trong không gian số, các thách thức về bảo mật dữ liệu, đạo đức thuật toán, an ninh mạng đều vượt quá năng lực của bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào.
"Đây là lĩnh vực không quốc gia nào có thể đi một mình, mà phải đi cùng nhau", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Dự Diễn đàn có Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng; Quốc vụ khanh Bộ Tư pháp Vương quốc Campuchia; Thứ trưởng Bộ Tư pháp Philippines, nước Chủ tịch ASEAN năm 2026; cùng lãnh đạo, quan chức cấp cao và chuyên gia pháp luật đến từ các Bộ Tư pháp, Bộ Pháp luật, Văn phòng Tổng Chưởng lý của các nước thành viên ASEAN và Ban Thư ký ASEAN - Ảnh: VGP
Khẳng định Việt Nam nhất quán coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN trong tiến trình hợp tác pháp luật số của khu vực, Phó Thủ tướng cho rằng các nguyên tắc, tiêu chuẩn, quy chuẩn về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp cần được hình thành trước hết trong ASEAN, do ASEAN dẫn dắt, trên cơ sở đồng thuận và tôn trọng chủ quyền của mỗi quốc gia thành viên.
"Bước sang năm thứ hai của hành trình triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN đến năm 2045, tôi cho rằng ASEAN có đủ điều kiện để trở thành khu vực tiên phong của thế giới về ứng dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp, qua đó đóng góp tiếng nói của mình vào các khuôn khổ quản trị trí tuệ nhân tạo của khu vực và toàn cầu", Phó Thủ tướng chia sẻ.
Bên cạnh đó, ASEAN có dân số trẻ, tốc độ chuyển đổi số thuộc nhóm nhanh nhất thế giới và sự đa dạng về hệ thống pháp luật - chính sự đa dạng đó, nếu được kết nối, sẽ trở thành phòng thí nghiệm chính sách phong phú bậc nhất toàn cầu.
Tham dự Diễn đàn còn có đại diện các tổ chức quốc tế như Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á, Liên minh châu Âu, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc - Ảnh: VGP
Chung tay triển khai 4 định hướng hợp tác lớn
Để hiện thực hoá tầm nhìn đó, Phó Thủ tướng kêu gọi các quốc gia thành viên ASEAN, các đối tác phát triển và tổ chức quốc tế cùng chung tay triển khai 4 định hướng hợp tác lớn.
Thứ nhất, hợp tác phát triển bộ nguyên tắc chung về ứng dụng AI trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật trên cơ sở kế thừa Hướng dẫn của ASEAN về quản trị và đạo đức AI.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chụp ảnh lưu niệm với các đại biểu - Ảnh: VGP
Thứ hai, chia sẻ tiêu chuẩn, quy chuẩn dữ liệu pháp luật và kinh nghiệm số hóa, rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiến tới tra cứu, đối chiếu pháp luật giữa các nước ASEAN thuận lợi hơn, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Thứ ba, hợp tác phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực tư pháp và pháp luật, bảo đảm vừa am hiểu pháp luật, vừa nắm vững công nghệ; hỗ trợ nhau về hạ tầng dữ liệu và chuyển giao công nghệ, ưu tiên thành viên còn khó khăn. Qua đó, từng bước thu hẹp khoảng cách năng lực số giữa các quốc gia thành viên, để không quốc gia nào và không ai bị bỏ lại phía sau.
Thứ tư, duy trì các cơ chế đối thoại, tăng cường hợp tác chia sẻ kinh nghiệm, kết nối mạng lưới chuyên gia trong lĩnh vực tư pháp và pháp luật.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trực tiếp trải nghiệm ứng dụng công nghệ tại Triển lãm các sản phẩm công nghệ và ứng dụng AI - Ảnh: VGP
Đặc biệt, Phó Thủ tướng cho rằng cần duy trì các không gian đối thoại, đồng thời phát huy hiệu quả các cơ chế sẵn có như Nhóm làm việc về quản trị AI trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN và Mạng lưới An toàn AI ASEAN để triển khai các sáng kiến, dự án hợp tác cụ thể, chia sẻ kinh nghiệm phát triển, thử nghiệm và ứng dụng hạ tầng AI trong thực tiễn.
"Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục là thành viên có trách nhiệm; tích cực, chủ động ủng hộ các sáng kiến hợp tác khu vực và quốc tế; sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời mong muốn học hỏi cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả của các thành viên và đối tác quốc tế", Phó Thủ tướng cho biết.
