Thương vụ kiến tạo kết nối, mở rộng dư địa tăng trưởng cho ngành Công Thương

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức từ địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ và xu hướng xanh hóa chuỗi cung ứng, ngành Công Thương Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực trong 6 tháng đầu năm 2026. Bên cạnh những con số ấn tượng về xuất nhập khẩu, dấu ấn của ngành còn được thể hiện ở việc mở rộng không gian thị trường, khai thác hiệu quả các FTA thế hệ mới và đổi mới mạnh mẽ hoạt động xúc tiến thương mại.

Ở tuyến đầu của quá trình đó là hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài - lực lượng trực tiếp kết nối doanh nghiệp, theo dõi diễn biến thị trường, tham mưu chính sách và đồng hành cùng doanh nghiệp trong hành trình chinh phục các thị trường quốc tế. Xung quanh những kết quả đạt được và định hướng phát triển thị trường Bắc Âu trong thời gian tới, phóng viên Báo Công Thương đã trao đổi với bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Thụy Điển (kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia).

Mở rộng không gian thị trường và đa dạng hóa đối tác

- Thưa bà, nhìn lại 6 tháng đầu năm 2026, bà đánh giá như thế nào về những kết quả nổi bật của ngành Công Thương, đặc biệt trong các lĩnh vực xuất nhập khẩu, phát triển thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế? Theo bà, đâu là những dấu ấn có ý nghĩa nhất đối với hoạt động xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường của ngành Công Thương?

Tham tán Nguyễn Thị Hoàng Thúy: Nhìn lại 6 tháng đầu năm 2026, có thể thấy ngành Công Thương đã duy trì được đà tăng trưởng tích cực trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục chịu tác động của xung đột địa chính trị, xu hướng bảo hộ và những yêu cầu ngày càng cao về môi trường, phát thải, truy xuất nguồn gốc. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt gần 550 tỷ USD, tăng hơn 27% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu đạt trên 266 tỷ USD. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu, cho thấy năng lực sản xuất và vị trí của Việt Nam trong các chuỗi cung ứng quốc tế tiếp tục được củng cố.

Trong hội nhập kinh tế quốc tế, dấu ấn quan trọng không chỉ nằm ở việc khai thác các FTA hiện có mà còn ở sự chủ động mở rộng không gian thị trường và đa dạng hóa đối tác. Việc Việt Nam và khối EFTA kết thúc đàm phán Hiệp định thương mại tự do là một bước tiến có ý nghĩa, mở thêm cơ hội tiếp cận các thị trường có sức mua cao, đồng thời tạo dư địa hợp tác trong các lĩnh vực như công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch và phát triển bền vững.

Đối với xúc tiến thương mại, chuyển biến nổi bật là hoạt động xúc tiến ngày càng đi vào chiều sâu, chuyển từ quảng bá đơn thuần và tham dự hội chợ sang chủ động kết nối cung - cầu, đưa nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối quốc tế đến trực tiếp khảo sát năng lực sản xuất, làm việc với doanh nghiệp Việt Nam và tìm kiếm các cơ hội hợp tác dài hạn. Vietnam International Sourcing - VIS là một ví dụ tiêu biểu cho cách tiếp cận mới này. Thông qua các hoạt động triển lãm, kết nối giao thương, diễn đàn chuyên ngành và khảo sát doanh nghiệp, VIS đang từng bước trở thành nền tảng để các nhà mua hàng quốc tế tiếp cận nguồn cung Việt Nam, đồng thời giúp doanh nghiệp trong nước hiểu rõ hơn yêu cầu của thị trường, nâng cao năng lực đáp ứng và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với sự đổi mới đó, vai trò của hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài ngày càng được quan tâm và đặt ở vị trí quan trọng hơn trong công tác phát triển thị trường. Hệ thống Thương vụ đang có những chuyển biến rõ nét từ vai trò hỗ trợ sang vai trò kiến tạo kết nối và mở đường cho hàng hóa Việt Nam.

- Trong bức tranh tăng trưởng chung của ngành Công Thương 6 tháng đầu năm 2026, Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển (kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia) đã đóng góp như thế nào vào việc giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu, mở rộng thị trường và khai thác hiệu quả dư địa tại khu vực Bắc Âu? Bà có thể chia sẻ những kết quả minh chứng cho những đóng góp đó?

Tham tán Nguyễn Thị Hoàng Thúy: Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam sang các thị trường trọng điểm do Thương vụ phụ trách tiếp tục duy trì mức tăng trưởng cao. Xuất khẩu sang Thụy Điển tăng 19,6%, Đan Mạch tăng 29,9%, Na Uy tăng 47,2% và Latvia tăng 36,9%. Đây là kết quả tích cực trong bối cảnh Bắc Âu là khu vực có yêu cầu rất cao về chất lượng, môi trường, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Trong kết quả chung đó, Thương vụ đã phát huy vai trò đầu mối phát triển thị trường, chủ động nghiên cứu nhu cầu, cung cấp thông tin và cảnh báo chính sách, tìm kiếm, xác minh đối tác, kết nối doanh nghiệp và hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trong quá trình tiếp cận thị trường. Đồng thời, Thương vụ đã tổ chức và đưa nhiều đoàn doanh nghiệp Bắc Âu vào Việt Nam để khảo sát môi trường đầu tư, kinh doanh, năng lực sản xuất, gặp gỡ địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp, qua đó thúc đẩy các cơ hội giao thương và hợp tác cụ thể.

Hiệu quả của các hoạt động này được thể hiện không chỉ qua tăng trưởng xuất khẩu mà còn qua sự mở rộng quan hệ đầu tư. Đến hết 6 tháng đầu năm 2026, Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia có 359 dự án đầu tư tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký khoảng 4,44 tỷ USD. Đáng chú ý, nhiều dự án của doanh nghiệp Bắc Âu thuộc những lĩnh vực đi đầu về công nghệ, năng lượng sạch, sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững, phù hợp với định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam.

Những kết quả này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Thương vụ trong việc kết nối thị trường, thu hút nguồn lực chất lượng cao và chuyển hóa tiềm năng hợp tác thành các kết quả cụ thể, góp phần đưa quan hệ thương mại, đầu tư giữa Việt Nam với khu vực Bắc Âu phát triển ngày càng thực chất và bền vững.

Xây dựng năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt

- Trong bối cảnh các thị trường Bắc Âu ngày càng đặt ra yêu cầu cao về phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và truy xuất nguồn gốc, theo bà, doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị những gì để tận dụng hiệu quả các cơ hội từ EVFTA cũng như nâng cao năng lực cạnh tranh tại khu vực này? Thương vụ sẽ đồng hành với doanh nghiệp ra sao trong quá trình đó?

Tham tán Nguyễn Thị Hoàng Thúy: Tại Bắc Âu, phát triển bền vững không còn chỉ là yếu tố gia tăng giá trị mà đã trở thành điều kiện để hàng hóa tiếp cận và duy trì vị trí trên thị trường. Bên cạnh chất lượng và giá cả, các nhà nhập khẩu ngày càng quan tâm đến nguồn gốc nguyên liệu, mức phát thải, khả năng tái chế của bao bì, điều kiện lao động và trách nhiệm của doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Điều này càng rõ nét khi EU triển khai CBAM từ đầu năm 2026, quy định mới về bao bì từ tháng 8/2026 và EUDR đối với một số nhóm hàng từ cuối năm 2026.

Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần coi chuyển đổi xanh là một phần của chiến lược kinh doanh, thay vì chỉ đáp ứng khi khách hàng yêu cầu. Trước hết, doanh nghiệp phải nắm chắc quy tắc xuất xứ để tận dụng ưu đãi thuế quan của EVFTA; đồng thời xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch, kiểm soát nguyên liệu đầu vào, đo lường phát thải và đầu tư vào công nghệ, năng lượng sạch, bao bì thân thiện với môi trường. Các chứng nhận quốc tế cần được lựa chọn phù hợp với từng ngành hàng và yêu cầu cụ thể của nhà nhập khẩu, tránh đầu tư dàn trải.

Một yêu cầu quan trọng khác là phải nghiên cứu kỹ từng phân khúc và xây dựng quan hệ lâu dài với đối tác. Thị trường Bắc Âu tuy không lớn về dân số nhưng có sức mua cao, đề cao uy tín, tính minh bạch và sự ổn định của nhà cung cấp. Doanh nghiệp đáp ứng tốt các yêu cầu này không chỉ có cơ hội bán hàng tại một quốc gia mà còn có thể tiếp cận hệ thống phân phối và chuỗi cung ứng rộng hơn trong EU.

Thương vụ sẽ tiếp tục đồng hành thông qua việc cập nhật, cảnh báo sớm các quy định mới; tư vấn yêu cầu thị trường và quy tắc xuất xứ; xác minh đối tác; kết nối doanh nghiệp với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và các chuỗi cung ứng Bắc Âu. Mục tiêu không chỉ là hỗ trợ doanh nghiệp có thêm đơn hàng, mà quan trọng hơn là giúp doanh nghiệp từng bước nâng cao năng lực, đáp ứng các chuẩn mực xanh và hình thành chỗ đứng bền vững tại thị trường Bắc Âu.

- Trong 6 tháng cuối năm 2026, Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển sẽ ưu tiên triển khai những nhiệm vụ và giải pháp nào nhằm tiếp tục mở rộng thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp, khai thác hiệu quả các FTA và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cũng như mục tiêu phát triển của ngành Công Thương?

Tham tán Nguyễn Thị Hoàng Thúy: Trong 6 tháng cuối năm, Thương vụ xác định trọng tâm là chuyển mạnh từ xúc tiến theo từng hoạt động sang hỗ trợ có mục tiêu, có đối tác và theo sát đến kết quả. Trước mắt, chúng tôi tập trung tổ chức đoàn doanh nghiệp Bắc Âu tham dự Vietnam International Sourcing - VIS 2026, kết hợp kết nối B2B, khảo sát cơ sở sản xuất, cảng biển và hệ thống logistics, hướng tới tạo ra các cơ hội cụ thể về đơn hàng, đầu tư và hợp tác chuỗi cung ứng.

Bên cạnh VIS, Thương vụ sẽ phối hợp với các cơ quan, hiệp hội và đối tác liên quan tổ chức đoàn doanh nghiệp Bắc Âu tham dự Hội chợ Triển lãm Quốc tế Thủy sản Việt Nam (Vietfish 2026) và Triển lãm Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam (Vietnam Foodexpo 2026). Các đoàn không chỉ đến tìm kiếm nguồn cung thủy sản, nông sản và thực phẩm chế biến của Việt Nam, mà còn giới thiệu những công nghệ, thiết bị và giải pháp tiên tiến của Bắc Âu trong nuôi trồng, chế biến thủy sản, sản xuất thực phẩm, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và quản lý chất lượng. Qua đó, Thương vụ hướng tới thúc đẩy hợp tác hai chiều, kết nối thương mại với chuyển giao công nghệ, đầu tư và nâng cấp chuỗi giá trị.

Thương vụ đồng thời tiếp tục bám sát thị trường, cập nhật và cảnh báo sớm các thay đổi về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, bao bì và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng; hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn sản phẩm, phân khúc và đối tác phù hợp, khai thác hiệu quả EVFTA và chủ động chuẩn bị cho các cơ hội mới từ FTA Việt Nam - EFTA.

Xin trân trọng cảm ơn Tham tán!

Cùng với xúc tiến xuất khẩu, Thương vụ sẽ tăng cường vận động các dự án đầu tư Bắc Âu có chất lượng cao trong các lĩnh vực năng lượng sạch, công nghệ xanh, logistics, kinh tế tuần hoàn và sản xuất bền vững. Mục tiêu là chuyển thông tin thành cơ hội, chuyển kết nối thành đơn hàng, dự án đầu tư và hợp tác công nghệ thực chất, qua đó góp phần mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng tăng trưởng của ngành Công Thương.