Nghị quyết 253 – “kim chỉ nam” thúc đẩy phát triển năng lượng giai đoạn mới

Diễn đàn tập trung làm rõ vai trò của Nghị quyết số 253/2025/QH15 – văn bản được Quốc hội khóa XV thông qua nhằm cụ thể hóa định hướng của Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Hoàn thiện thể chế để khơi thông đầu tư năng lượng

Phát biểu tại phiên thảo luận, TS. Phan Đức Hiếu – Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, Đại biểu Quốc hội khóa XV – cho rằng Nghị quyết 253 mang tính chất “dẫn đường” cho phát triển năng lượng trong giai đoạn tới. Theo ông, các cơ chế, chính sách được ban hành không chỉ nhằm giải quyết những tồn tại trước mắt mà còn tạo nền tảng dài hạn cho phát triển kinh tế – xã hội. 

TS. Phan Đức Hiếu – Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội

Nghị quyết được xây dựng với bốn nhóm chính sách trọng tâm. Trong đó, nhóm đầu tiên tập trung tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến phát triển nguồn điện, đặc biệt là các dự án phát điện. Nhóm thứ hai hướng tới hoàn thiện hạ tầng điện, bảo đảm sự đồng bộ giữa nguồn và lưới truyền tải. Nhóm thứ ba liên quan đến tổ chức và vận hành thị trường điện, bảo đảm hoạt động mua – bán điện diễn ra thông suốt. Nhóm còn lại là các cơ chế mang tính nền tảng như tài chính, chia sẻ rủi ro và các chính sách hỗ trợ khác.

Theo TS. Phan Đức Hiếu, điểm cốt lõi của Nghị quyết 253 là rút ngắn thời gian triển khai dự án năng lượng thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm bớt các điều kiện không cần thiết và tăng cường phân cấp, phân quyền cho các bộ, ngành và địa phương.

Gỡ điểm nghẽn quy hoạch – tăng tính chủ động trong thực thi

Từ góc độ cơ quan chuyên môn, ông Đoàn Ngọc Dương – Phó Viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) – nhận định cơ chế điều chỉnh quy hoạch là một trong những nội dung mang tính đột phá nhất của Nghị quyết 253.

Theo ông, trước đây, việc thay đổi các thông số quan trọng của dự án điện như công suất, tiến độ hay thời điểm vận hành thường phải chờ các kỳ điều chỉnh quy hoạch định kỳ, gây chậm trễ cho quá trình đầu tư. Ngay cả khi áp dụng thủ tục rút gọn, phạm vi và mức độ điều chỉnh vẫn còn nhiều hạn chế. 

Ông Đoàn Ngọc Dương – Phó Viện trưởng Viện Năng lượng (Bộ Công Thương)

Với Nghị quyết 253, thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch điện quốc gia được giao cho Bộ trưởng Bộ Công Thương, trong khi phương án phát triển điện lực địa phương do Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định. Cách tiếp cận này giúp tăng tính linh hoạt, chủ động trong tổ chức thực hiện, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc kéo dài liên quan đến quy hoạch điện.

Theo lãnh đạo Viện Năng lượng, việc giải quyết các “điểm nghẽn” ở cấp độ chính sách đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn, qua đó thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào lĩnh vực điện lực trong giai đoạn tới.

Cơ hội bứt phá cho điện gió ngoài khơi

Từ góc nhìn quốc tế, ông Bùi Vĩnh Thắng – Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam của Hội đồng Năng lượng Gió toàn cầu (GWEC) – đánh giá cao tinh thần cải cách thể chế được thể hiện trong Nghị quyết 253, đặc biệt đối với lĩnh vực điện gió ngoài khơi.

Ông Bùi Vĩnh Thắng – Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam của Hội đồng Năng lượng Gió toàn cầu (GWEC)

Theo ông, các cơ chế mới, dự kiến được cụ thể hóa bằng các nghị định hướng dẫn của Bộ Công Thương, đã thay đổi căn bản cách tiếp cận đối với phát triển điện gió ngoài khơi. Theo đó, trong giai đoạn 2026 – 2030, các dự án sẽ được giao trực tiếp bởi Thủ tướng Chính phủ thay vì tổ chức đấu thầu; sang giai đoạn 2031 – 2035, thẩm quyền giao dự án sẽ chuyển về cho các địa phương.

Cơ chế này giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị và cấp phép dự án, tạo điều kiện để nhà đầu tư sớm triển khai các hoạt động khảo sát và xây dựng. Đại diện GWEC cho biết, nhiều hoạt động khảo sát ngoài biển dự kiến sẽ được triển khai ngay trong năm nay.

Theo đánh giá của các chuyên gia, với hành lang chính sách mới từ Nghị quyết 253, năm 2026 có thể được xem là thời điểm đánh dấu sự khởi động thực chất của ngành điện gió ngoài khơi tại Việt Nam, mở ra dư địa lớn cho phát triển năng lượng sạch trong dài hạn.