Quốc hội chốt dự toán ngân sách năm 2027: Thu hơn 3,334 triệu tỷ đồng, bội chi 4,5% GDP

Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027. Ảnh: VPQH

Theo Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua, dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2027 là 3.334.338 tỷ đồng. Trong đó, thu ngân sách trung ương là 1.775.593 tỷ đồng, thu ngân sách địa phương là 1.558.745 tỷ đồng.

Tổng số chi ngân sách nhà nước được quyết nghị là 4.073.935 tỷ đồng. Cụ thể, chi ngân sách trung ương là 2.364.411 tỷ đồng, trong đó đã bao gồm 408.747 tỷ đồng bổ sung cân đối ngân sách địa phương và 311.363 tỷ đồng bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương. Chi ngân sách địa phương là 1.709.524 tỷ đồng, không bao gồm chi từ nguồn bổ sung có mục tiêu và bổ sung cân đối.

Về cân đối ngân sách, Quốc hội quyết nghị mức bội chi ngân sách nhà nước năm 2027 là 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP. Trong đó, bội chi ngân sách trung ương là 588.818 tỷ đồng, tương đương 3,6% GDP; bội chi ngân sách địa phương là 150.779 tỷ đồng, tương đương 0,9% GDP. Tổng mức vay của ngân sách nhà nước năm 2027 được xác định là 1.279.717 tỷ đồng.

Các chỉ tiêu trên là cơ sở quan trọng để tổ chức điều hành chính sách tài khóa năm 2027, vừa bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, vừa duy trì kỷ luật, kỷ cương tài chính và an toàn ngân sách nhà nước.

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết, trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã làm rõ một số vấn đề được đại biểu Quốc hội quan tâm.

Về nguyên tắc xác định nhóm địa phương và tỷ lệ phân chia nguồn thu của 4 khoản thu, gồm thuế bảo vệ môi trường, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và thuế tiêu thụ đặc biệt, Bộ trưởng cho biết, phương án phân chia đã được rà soát, tính toán kỹ lưỡng, bảo đảm phù hợp với đặc điểm từng khoản thu và khả năng thu của các địa phương.

Phương án được xây dựng trên cơ sở thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị và chủ trương đã được Ban Chấp hành Trung ương đồng ý.

Theo Chính phủ, việc phân chia vừa bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương theo quy định của Hiến pháp, Luật Ngân sách nhà nước và Nghị quyết số 26/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội, vừa tạo điều kiện để ngân sách địa phương chủ động nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ chi được phân cấp.

Theo phương án này, thu ngân sách trung ương năm 2027 đạt 53% tổng thu ngân sách nhà nước và tiếp tục tăng trong những năm tiếp theo, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 đạt khoảng 53-54%. Qua đó, bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia, đồng thời hỗ trợ các địa phương khó khăn, chưa cân đối được ngân sách.

Đáng chú ý, tổng thu ngân sách địa phương từ 4 khoản thu phân chia nêu trên và các khoản thu phân chia theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước tăng 20% so với năm 2026. Trong đó, có 12 địa phương, chủ yếu là các địa phương còn khó khăn, được tăng số thu ngân sách địa phương hưởng so với quy định trước đây.

Đồng thời, dự toán chi ngân sách địa phương năm 2027 của cả 34/34 địa phương đều không thấp hơn dự toán năm 2026, có mức tăng hợp lý, bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ, dự án và chế độ, chính sách đã ban hành. Trường hợp cần điều chỉnh để phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, dự thảo Nghị quyết cũng quy định tỷ lệ % phân chia nêu trên được áp dụng từ năm ngân sách 2027 cho đến khi Quốc hội quyết định điều chỉnh.

Về hiệu quả giải ngân đầu tư công, đây là vấn đề được các đại biểu Quốc hội quan tâm qua nhiều kỳ họp. Chính phủ xác định giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có đóng góp trực tiếp vào kết quả phát triển kinh tế - xã hội và là động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Theo báo cáo, đến hết tháng 10/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt 75,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tương ứng khoảng 720.500 tỷ đồng. Kết quả này đã cải thiện đáng kể trong những tháng gần đây, cao hơn 21% và tăng khoảng 229.400 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Nghị quyết đã thể hiện yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương tập trung triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030; nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án, đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư, nhất là đối với các dự án trọng điểm, dự án có tác động lan tỏa.

Cùng với đó, thực hiện điều chuyển vốn từ các dự án chậm tiến độ sang những dự án có khả năng triển khai và giải ngân, tránh tình trạng vốn đã bố trí nhưng không được sử dụng hiệu quả.

Trong điều hành, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế; cải thiện công tác quy hoạch và chuẩn bị dự án, không để xảy ra tình trạng vốn chờ dự án. Đồng thời, đánh giá đầy đủ hiệu quả đầu tư trong toàn bộ quá trình từ lập, thẩm định, phê duyệt đến tổ chức thực hiện, vận hành và khai thác dự án.

Mục tiêu không chỉ là đẩy nhanh tiến độ giải ngân, mà còn phải sớm hoàn thành công trình, đưa dự án vào khai thác, sử dụng, phát huy hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết. Ảnh: VPQH

Đối với ý kiến về tổng mức vay và mức bội chi ngân sách nhà nước, Chính phủ cho rằng, đây là một trong những cân đối lớn của tài chính quốc gia, cần được tính toán kỹ lưỡng để vừa đáp ứng nhu cầu nguồn lực cho tăng trưởng, vừa bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn và an ninh tài chính quốc gia.

Theo tính toán của Chính phủ, nhu cầu huy động vốn cho ngân sách năm 2027 khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Trong đó, nhu cầu vay để trả nợ gốc khoảng 536.000 tỷ đồng, chiếm 41,8%, nhằm bảo đảm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trả nợ đến hạn.

Phần vốn vay để bù đắp bội chi khoảng 739.000 tỷ đồng, nhằm huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển, trong phạm vi đã được Trung ương và Quốc hội cho phép, với mức bội chi ngân sách nhà nước bình quân giai đoạn 2026-2030 là 5% GDP.

Chính phủ dự kiến đến cuối năm 2027, nợ công khoảng 34-35% GDP; các chỉ tiêu về nợ và nghĩa vụ trả nợ đều nằm trong phạm vi ngưỡng an toàn cho phép.

Cũng theo Chính phủ, Nghị quyết số 26/2026/QH16 của Quốc hội về Kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2026-2030 đã xác định bội chi ngân sách nhà nước hằng năm được quyết định theo nhu cầu và tiến độ giải ngân các nhiệm vụ đầu tư phát triển.

Trên cơ sở đó, trong quá trình điều hành, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát kỹ các nguồn vay, chủ động điều hành linh hoạt thời điểm và kỳ hạn phát hành, bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, phù hợp với khả năng thực hiện và tiến độ giải ngân đầu tư công.

Chính phủ cũng đã phối hợp với các cơ quan của Quốc hội rà soát, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết cả về nội dung và kỹ thuật văn bản; đồng thời rà soát số liệu tại các phụ lục chi tiết kèm theo, bảo đảm đầy đủ, chính xác, phù hợp với chủ trương, kết luận của Đảng, Nhà nước và quy định pháp luật.

Việc Quốc hội thông qua dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 là cơ sở quan trọng để Chính phủ tổ chức triển khai nhiệm vụ tài chính - ngân sách trong năm tới. Trong bối cảnh nhu cầu nguồn lực cho phát triển ngày càng lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm các cân đối thu, chi, mà còn phải nâng cao chất lượng phân bổ, sử dụng ngân sách, tăng hiệu quả đầu tư công, kiểm soát chặt chẽ bội chi và nợ công, tạo dư địa tài khóa phục vụ mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.