Tháo ‘điểm nghẽn’, đưa Đà Nẵng thành hub logistics khu vực

Sáng 13/8, tại TP. Đà Nẵng, Sở Công Thương thành phố tổ chức Tọa đàm “Kết nối xuyên biên giới và tạo thuận lợi thương mại - Động lực phát triển Hành lang kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”. Đây là hoạt động trong khuôn khổ Diễn đàn Logistics quốc tế Đà Nẵng 2026.

Hành lang kinh tế chỉ hiệu quả khi hàng hóa được lưu chuyển nhanh chóng với chi phí cạnh tranh

Tại tọa đàm, đại diện nhà quản lý, các chuyên gia và đại biểu tham dự đã đánh giá lại vai trò của Đà Nẵng trong kết nối các tuyến hành lang kinh tế Đông – Tây, Hành lang kinh tế Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nhận diện những điểm nghẽn thực tế trong vận tải xuyên biên giới; thảo luận những cơ chế, giải pháp thúc đẩy tạo thuận lợi thực chất cho lưu chuyển hàng hóa. Đồng thời, gợi ý, sáng kiến và đề xuất giúp Đà Nẵng xác định những việc có thể chủ động thực hiện để tăng cường kết nối với các cửa khẩu, trung tâm logistics và các hành lang kinh tế; qua đó giảm thời gian, chi phí và nâng cao khả năng dự báo cho doanh nghiệp.

Bà Lê Thị Kim Phương, Giám đốc Sở Công Thương TP. Đà Nẵng cho biết, Đà Nẵng sở hữu vị trí địa kinh tế chiến lược ở trung tâm miền Trung Việt Nam với hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ gồm cảng biển, cảng hàng không quốc tế, đường bộ và đường sắt. Đà Nẵng không chỉ là điểm đến của hàng hóa mà có tiềm năng trở thành đầu mối kết nối hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan và khu vực Tây Nguyên ra biển và tới các thị trường quốc tế; do đó, thành phố có những điều kiện thuận lợi để trở thành một cửa ngõ logistics quan trọng của khu vực.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương Đà Nẵng, hạ tầng kết nối tạo nền tảng cho các hành lang kinh tế. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả năng lực hạ tầng đó, hàng hóa phải được lưu chuyển nhanh chóng, thông suốt, minh bạch và với chi phí cạnh tranh.

"Trong không gian kinh tế ngày càng kết nối sâu rộng, các hành lang kinh tế không chỉ được hình thành bởi các tuyến vận tải, mà còn bởi khả năng kết nối về thương mại, logistics, dữ liệu và các quy trình xuyên biên giới”, Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng nói và cho biết thêm, thành phố đang hướng tới hình thành hệ sinh thái logistics hiện đại, kết nối đa phương thức, và làm nơi trung chuyển hàng hóa của khu vực. Và để hiện thực hóa định hướng này, vấn đề đặt ra không chỉ là kết nối các tuyến đường, mà còn phải kết nối thông suốt các thủ tục, dữ liệu và các chủ thể tham gia chuỗi vận tải xuyên biên giới.

Ở góc độ doanh nghiệp logistics, ông Ngô Quang Mỹ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics Đà Nẵng đã thẳng thắn chỉ ra những bất cập đang trực tiếp làm gia tăng chi phí và thời gian của doanh nghiệp. Sự khác biệt về quy định pháp lý giữa các quốc gia, thủ tục kiểm tra tại cửa khẩu chồng chéo, dữ liệu hải quan chưa liên thông và hạn chế về lượng phương tiện được cấp phép liên vận đang khiến tình trạng chuyển tải hàng hóa diễn ra phổ biến.

Minh chứng cho điều này, ông Mỹ chia sẻ thực trạng hàng hóa xuất khẩu sang Trung Quốc có thời điểm phải nằm chờ 2–3 ngày tại biên giới; tuyến Việt Nam – Campuchia thường xuyên phải gánh thêm chi phí bốc dỡ, chuyển tải tại Mộc Bài do thiếu giấy phép liên vận. Năng lực xử lý không đồng đều tại các cửa khẩu khiến phương tiện phải mất từ 5 giờ đến cả ngày để hoàn tất thủ tục, bào mòn sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tối ưu thủ tục hải quan, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa

Chia sẻ tại Tọa đàm, ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) cho rằng, cần đặt Đà Nẵng trong một hành lang kinh tế rộng lớn hơn khuôn khổ hành lang kinh tế Đông – Tây, Bắc - Nam.

Theo ông Minh, trục vận tải Bắc – Nam thực chất nằm trong vành đai công nghiệp trải dài từ Thượng Hải qua Hà Nội, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh, Bangkok xuống Malaysia và Singapore. Đà Nẵng chính là điểm giao thoa giữa hai dòng chảy lớn: trục Bắc – Nam kết nối Bắc Á với Đông Nam Á, và trục Đông – Tây kết nối từ Việt Nam sang Lào, Thái Lan, Myanmar và hướng tới Ấn Độ.

"Đà Nẵng đang nằm giữa hai dòng chảy: giữa cái trục Bắc – Nam từ Bắc Á cho tới Đông Nam Á và trục Đông – Tây... Làm thế nào để chúng ta tạo thuận lợi hóa về vấn đề hải quan để dòng chảy này tụ về Đà Nẵng, cùng với những nhà đầu tư sản xuất xuất khẩu trực tiếp mang thêm giá trị đến với thành phố?", Phó Chủ tịch VLA đặt vấn đề.

Để giải quyết bài toán này, ông Minh đưa ra nhận diện về "điểm nghẽn thể chế" mang tính gốc rễ: cơ chế tạo thuận lợi thương mại quá cảnh tại Đông Nam Á và Việt Nam hiện đang bị phân mảnh do doanh nghiệp phải áp dụng cùng lúc nhiều khung khổ từ hiệp định đa phương ASEAN, CBTA (GMS) đến các hiệp định song phương. Từ đó, VLA đề xuất giải pháp thúc đẩy Việt Nam nghiên cứu, tích hợp vào Công ước về vận tải hàng hóa đường bộ quốc tế (Công ước TIR) do Liên đoàn Đường bộ Thế giới (IRU) phát triển. Trong khi Trung Quốc đã áp dụng TIR thành công 10 năm qua, cùng với Lào và Myanmar đã tham gia, việc Việt Nam gia nhập TIR sẽ tạo ra cơ chế quá cảnh liên thông, tối ưu hóa thủ tục hải quan và rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển xuyên biên giới.

Còn ông Ngô Quang Mỹ đề xuất các nước trong khu vực cần đẩy mạnh hài hòa hóa quy định, triển khai mô hình kiểm tra "một cửa, một điểm dừng" (SWI/SSI), liên thông dữ liệu hải quan điện tử và mở rộng hạn ngạch phương tiện liên vận. Đổi mới quy trình kết hợp nâng cấp hạ tầng phần cứng tại các cửa khẩu sẽ là chìa khóa tháo gỡ triệt để tình trạng ùn tắc.

Tại Tọa đàm “Kết nối xuyên biên giới và tạo thuận lợi thương mại - Động lực phát triển Hành lang kinh tế Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương” do Sở Công Thương Đà Nẵng tổ chức ngày 13/8, các chuyên gia, doanh nghiệp logistics đã chỉ ra nhiều điểm nghẽn thể chế và hạ tầng đang làm gia tăng chi phí, thời gian vận tải xuyên biên giới, đồng thời đề xuất các biện pháo nhằm tạo thuận lợi thương mại, thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa trên các tuyến hàng lang kinh tế Đông - Tây, Bắc - Nam.