Chuyển đổi năng lượng: 'Lối thoát' cho ngành dệt may trong cơn bão chi phí

Dệt may là một trong những ngành sử dụng nhiều năng lượng, từ các công đoạn nhuộm, giặt, sấy cho tới vận hành máy móc và hoàn tất sản phẩm, đều tiêu tốn lượng lớn điện và nhiệt. Trong bối cảnh giá năng lượng biến động mạnh và chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục bị gián đoạn, chuyển đổi năng lượng đang dần trở thành “lá chắn” quan trọng giúp doanh nghiệp duy trì sức cạnh tranh.

Đặc biệt, đối với ngành dệt may, quá trình chuyển đổi năng lượng đang được đẩy nhanh hơn bao giờ hết, như một bước đi chiến lược nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào, ổn định sản xuất và củng cố vị thế trên thị trường quốc tế.

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, ông Thân Đức Việt, Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 khẳng định: “Chuyển đổi năng lượng xanh là một phần chiến lược dài hạn của May 10, đồng thời đây cũng là yêu cầu từ khách hàng quốc tế”.

Thưa ông, trong bối cảnh quý I/2026 nhiều biến động, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, những diễn biến này đang tác động như thế nào đến hoạt động sản xuất – xuất khẩu của May 10?

- Có thể nói, ngành may mặc nói chung và Tổng công ty May 10 nói riêng đang chịu ảnh hưởng rõ rệt từ những biến động địa chính trị, đặc biệt là xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran.

Trước hết, tác động dễ nhận thấy nhất là giá dầu mỏ tăng mạnh. Tính đến thời điểm hiện tại, giá dầu đã tăng khoảng 50% so với trước khi xung đột xảy ra. Điều này kéo theo chi phí logistics và vận chuyển tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Đối với cả vận chuyển nội địa và xuất khẩu, nhiều đơn vị vận tải đã điều chỉnh tăng giá. Riêng chi phí vận chuyển trong nước, có doanh nghiệp đề xuất tăng trên 30%, gây áp lực rất lớn lên chi phí đầu vào.

Không chỉ dừng lại ở đó, việc giá nhiên liệu tăng còn kéo theo hiệu ứng dây chuyền, khiến nhiều loại nguyên vật liệu đầu vào khác cũng tăng giá theo. Từ đầu tháng 4, nhiều nhà cung cấp đã thông báo điều chỉnh tăng giá nguyên phụ liệu, khiến chi phí sản xuất tiếp tục bị đội lên.

Một yếu tố quan trọng khác là đặc thù của ngành may mặc, khoảng 30–40% nguyên liệu sử dụng có nguồn gốc từ dầu mỏ như sợi tổng hợp (polyester), nhựa, bao bì nilon… Khi giá dầu tăng, giá các nguyên liệu này cũng có xu hướng tăng theo. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp sẽ tiếp tục chịu áp lực lớn về chi phí sản xuất trong thời gian tới.

Như vậy, có thể thấy doanh nghiệp đang đối mặt với áp lực kép: Chi phí đầu vào tăng mạnh trong khi đầu ra lại tiềm ẩn nguy cơ suy giảm. Nếu lạm phát gia tăng do giá năng lượng leo thang, sức mua của người tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng, kéo theo đơn hàng giảm.

Trước áp lực đó, May 10 đã có giải pháp thích ứng như thế nào, thưa ông?

- Để giảm thiểu tác động từ “áp lực kép”, chúng tôi đang triển khai hai nhóm giải pháp chính.

Thứ nhất là kiểm soát và tiết giảm chi phí một cách tối đa. Doanh nghiệp đã xây dựng các kịch bản ứng phó cụ thể, trong đó tập trung vào tiết kiệm năng lượng – đặc biệt là điện năng, vốn chiếm tỷ trọng lớn trong sản xuất. Đồng thời, chúng tôi siết chặt quản lý định mức nguyên vật liệu, hạn chế tối đa lãng phí và giảm các khâu không tạo ra giá trị gia tăng.

Thứ hai là nâng cao năng suất lao động. Trong bối cảnh giá bán khó tăng, thậm chí có thể bị khách hàng yêu cầu giảm, việc cải thiện năng suất là giải pháp quan trọng để bù đắp chi phí và duy trì hiệu quả sản xuất.

Vậy tình hình đơn hàng hiện nay và triển vọng thời gian tới ra sao, thưa ông?

- Hiện tại, chúng tôi đã có đơn hàng đến hết quý II/2026. Tuy nhiên, triển vọng cho quý III và quý IV vẫn còn nhiều bất định.

Nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao và các xung đột địa chính trị chưa được giải quyết, thị trường có thể đối mặt với nhiều khó khăn hơn. Trong bối cảnh thế giới biến động nhanh và khó lường, việc dự báo dài hạn gần như không khả thi, thậm chí dự báo theo quý cũng gặp nhiều thách thức.

Do đó, chúng tôi xác định phải nâng cao năng lực thích ứng, theo dõi sát diễn biến thị trường và linh hoạt điều chỉnh kế hoạch sản xuất – kinh doanh.

Thưa ông, trong bối cảnh chi phí năng lượng gia tăng, doanh nghiệp đang triển khai chuyển đổi năng lượng xanh như thế nào để thích ứng?

- Chuyển đổi năng lượng xanh là một phần trong chiến lược dài hạn của chúng tôi, đồng thời cũng là yêu cầu từ các khách hàng quốc tế. Ví dụ, khu vực EU đang theo đuổi các mục tiêu trung hòa carbon, giảm phát thải trong chuỗi cung ứng. EU cũng đang chuẩn bị áp dụng các cơ chế như thuế carbon, tiêu chuẩn sản xuất xanh. Vì vậy, các doanh nghiệp dệt may cần phải thích ứng.

Trong khoảng 3 năm qua, các nhà xưởng của May 10 đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái, hiện đáp ứng khoảng 20–30% nhu cầu điện năng.

Bên cạnh đó, chúng tôi tập trung vào các giải pháp tiết kiệm điện và đặc biệt là nghiên cứu hệ thống lưu trữ năng lượng. Thực tế, điện mặt trời chỉ phát trong khoảng 12 giờ mỗi ngày, trong khi nhu cầu sử dụng tập trung vào 8–9 giờ làm việc. Điều này dẫn đến phần điện dư chưa được khai thác hiệu quả.

Để giải quyết vấn đề này, doanh nghiệp đang hợp tác với các quỹ đầu tư để nghiên cứu triển khai hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS). Tuy nhiên, chi phí đầu tư cho hệ thống này còn khá lớn, nên chúng tôi phải cân nhắc kỹ về tài chính và ưu tiên phương án hợp tác thay vì tự đầu tư hoàn toàn.

Xin cảm ơn ông!