TS. Nguyễn Quốc Thập: Cần sớm hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường LNG mang tính quốc tế

Diễn đàn “Kết nối doanh nghiệp khí Việt Nam với chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế”

Tại Diễn đàn “Kết nối doanh nghiệp khí Việt Nam với chuỗi cung ứng năng lượng quốc tế” diễn ra ngày 14/1/2026, TS. Nguyễn Quốc Thập – Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho biết, LNG hiện đã được khẳng định là nhiên liệu chuyển tiếp và “bắc cầu” trong lộ trình giảm phát thải và chuyển dịch năng lượng trên phạm vi toàn cầu. Với trữ lượng khí tự nhiên dồi dào cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ hóa lỏng, vận chuyển và tái hóa khí, LNG góp phần bảo đảm cân đối cung – cầu năng lượng ổn định, linh hoạt giữa các khu vực.

Thị trường LNG thế giới đã hình thành các trung tâm giá tham chiếu quốc tế như JKM (châu Á), TTF (châu Âu) và Henry Hub (Hoa Kỳ), phản ánh tính thị trường cao và mức độ hội nhập sâu rộng. Trong đó, khu vực châu Á – Thái Bình Dương được xác định là động lực tăng trưởng nhu cầu LNG lớn nhất thế giới trong nhiều thập kỷ tới. Đối với Việt Nam, nhu cầu LNG được dự báo tăng mạnh trong giai đoạn 2026-2040, gắn với chiến lược phát triển điện khí LNG và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Phân tích các cơ hội, TS. Nguyễn Quốc Thập cho rằng, trước hết là tăng trưởng mạnh nhu cầu LNG trong nước và khu vực, đặc biệt từ các nhà máy điện khí LNG và các ngành công nghiệp sử dụng khí. Với vị trí địa lý thuận lợi và tiềm năng phát triển hạ tầng, Việt Nam hoàn toàn có khả năng trở thành trung tâm nhập khẩu và phân phối LNG của khu vực ASEAN.

Ở tầm cao hơn, doanh nghiệp khí Việt Nam có cơ hội tham gia sâu vào chuỗi giá trị LNG quốc tế, không chỉ dừng ở khâu nhập khẩu, mà mở rộng sang mua bán LNG đa nguồn, quản trị danh mục hợp đồng dài hạn – trung hạn – giao ngay, cũng như thực hiện các hoạt động thương mại, hoán đổi và tối ưu logistics.

Đáng chú ý, LNG còn gắn chặt với xu hướng phát triển bền vững và ESG, mở ra cơ hội kết hợp với các công nghệ mới như thu giữ – lưu trữ carbon (CCUS) hay pha trộn hydrogen. Điều này giúp doanh nghiệp khí tiếp cận các nguồn tài chính xanh, tăng cường hợp tác quốc tế, đồng thời đóng góp trực tiếp vào bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước.

Bên cạnh cơ hội, TS. Nguyễn Quốc Thập thẳng thắn chỉ ra hàng loạt thách thức mà doanh nghiệp khí Việt Nam đang đối mặt. Trước hết là khung pháp lý và cơ chế chính sách: LNG là thị trường mang tính quốc tế, song doanh nghiệp trong nước vẫn phải tuân thủ các quy định nội địa chưa thực sự đồng bộ với thông lệ quốc tế.

TS. Nguyễn Quốc Thập: Đề xuất xây dựng cơ chế giá LNG – điện khí đồng bộ, phù hợp xu hướng quốc tế, cùng với việc triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp

Rủi ro về giá và địa chính trị là thách thức lớn. Giá LNG biến động mạnh theo thị trường toàn cầu, phản ánh cả yếu tố hiện tại và kỳ vọng tương lai, trong khi doanh nghiệp trong nước còn thiếu kinh nghiệm về hedging và quản trị rủi ro tài chính. Bên cạnh đó, hạn chế về nguồn nhân lực và tư duy quản trị – đặc biệt là kinh doanh LNG theo toàn chuỗi giá trị – đang là “nút thắt” cần sớm tháo gỡ.

Từ thực tiễn đó, TS. Nguyễn Quốc Thập đề xuất hoàn thiện khung pháp lý và phát triển thị trường LNG theo hướng thống nhất, bao trùm toàn bộ hoạt động từ nhập khẩu đến mua bán LNG.

“LNG cần được xác lập là hàng hóa năng lượng mang tính quốc tế, cho phép áp dụng các thông lệ thị trường quốc tế, từng bước hình thành thị trường LNG cạnh tranh, minh bạch. Song song với đó là xây dựng cơ chế giá LNG – điện khí đồng bộ, phù hợp xu hướng quốc tế, cùng với việc triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), qua đó chia sẻ rủi ro và lợi ích giữa các chủ thể trong chuỗi”, TS. Thập nhấn mạnh.

Về hạ tầng, cần có chính sách phát triển hạ tầng LNG đồng bộ, quy hoạch kho cảng gắn với trung tâm tiêu thụ, khuyến khích sự tham gia của khu vực nhà nước, tư nhân và mô hình đối tác công – tư (PPP), đồng thời kết nối hạ tầng LNG mới với hệ thống khí hiện hữu.

Một trụ cột quan trọng khác là phát triển nguồn nhân lực LNG và nâng cao năng lực quản trị rủi ro, thông qua đào tạo chuyên sâu về trading (giao dịch mua bán) LNG, hedging (phòng vệ giá/phòng ngừa rủi ro), pháp lý quốc tế và thúc đẩy hợp tác đào tạo với các đối tác, đồng minh chiến lược.

TS. Nguyễn Quốc Thập nhấn mạnh vai trò kiến tạo thị trường của Nhà nước, với kinh nghiệm từ các quốc gia như Singapore, Nhật Bản và Hàn Quốc cho thấy Nhà nước giữ vai trò then chốt trong việc định hình thị trường, ban hành chính sách, quy hoạch, cơ chế thuế – phí và giám sát thực thi. Trong giai đoạn đầu doanh nghiệp tham gia thị trường LNG quốc tế, sự đồng hành của Nhà nước là yếu tố quyết định.

Đồng thời, các chủ thể trong chuỗi khí – điện LNG, từ nhập khẩu, kho cảng, nhà máy điện, truyền tải đến hộ tiêu thụ, cần cùng nhận diện và chia sẻ rủi ro, tham gia xây dựng cơ chế giá hợp lý, phản ánh đúng tín hiệu thị trường.

Theo Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam, đối với các doanh nghiệp khí Việt Nam, đây là cơ hội rất lớn để mở rộng và phát triển hoạt động sản xuất – kinh doanh truyền thống, khẳng định vai trò trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và từng bước tham gia chuỗi LNG khu vực, toàn cầu. Tuy nhiên, thách thức cũng vô cùng lớn, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động tham gia xây dựng cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý cho toàn chuỗi LNG – điện – hộ tiêu thụ.

Từ những phân tích trên, TS. Nguyễn Quốc Thập kiến nghị sớm hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường LNG mang tính quốc tế; thiết kế cơ chế giá LNG – điện – khí linh hoạt, tuân thủ nguyên tắc thị trường và chia sẻ rủi ro; cho phép thí điểm hoạt động trading LNG có kiểm soát với doanh nghiệp khí nhà nước; đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng LNG và phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu.

“Kinh doanh LNG mang tính quốc tế đòi hỏi cách tiếp cận chính sách mới, đột phá, chấp nhận rủi ro có kiểm soát để đổi lấy vị thế và năng lực dài hạn”, TS. Nguyễn Quốc Thập khẳng định. Nếu được hỗ trợ bằng những khung chính sách phù hợp và tiến bộ, doanh nghiệp khí Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành chủ thể quan trọng trong chuỗi giá trị LNG của khu vực và thế giới

	Thị trường khí thiên nhiên: “Nút thắt” lớn nhất nằm ở chính sách và hành lang pháp lý
	Petrovietnam hoàn thiện chuỗi khí - điện LNG khép kín: Nền tảng vững chắc cho an ninh năng lượng và chuyển dịch xanh
	[VIDEO] Khám phá kho cảng LNG đầu tiên của Việt Nam: Bản lĩnh và trí tuệ Việt
	Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 chính thức vận hành thương mại

Phương Thảo