Chuyển dịch năng lượng: Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Bảo đảm năng lượng cho tăng trưởng

Hội thảo nằm trong khuôn khổ chuỗi sự kiện “Ngày chuyển đổi xanh 2026” do báo Lao Động tổ chức thường niên nhằm tháo gỡ những rào cản, tìm ra giải pháp thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh tại Việt Nam.

Từ mục tiêu tăng trưởng hai con số đến khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải đẩy mạnh phát triển những động lực tăng trưởng mới. Tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nhấn mạnh xác lập mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam dựa trên các trụ cột kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng.

Định hướng này cũng được khẳng định trong Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam hiện vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Đức Thành, Phó Tổng biên tập Thường trực báo Lao Động cho biết, những ngày gần đây, nhu cầu điện trên cả nước liên tục tăng cao, nhiều thời điềm phụ tải điện quốc gia lập những mốc kỷ lục mới. Điều đó phản ánh một thực tế rất rõ, khi nền kinh tế tăng tốc, khi sản xuất được mở rộng, khi đời sống người dân ngày càng được nâng cao thì nhu cầu năng lượng cũng gia tăng tương ứng.

“Chúng ta đã chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, các mô hình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, cũng như những bước tiến trong việc hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh. Đặc biệt, việc triển khai sử dụng xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6 là một dấu mốc quan trọng trong lộ trình phát triển nhiên liệu sạch, góp phần giảm phát thải, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải”, ông Nguyễn Đức Thành nhấn mạnh.

Tại Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã nhấn mạnh xác lập mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam dựa trên các trụ cột kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng.

Theo lãnh đạo báo Lao Động, một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh cần nguồn năng lượng dồi dào. Nhưng một nền kinh tế muốn phát triển bền vững lại cần một hệ thống năng lượng xanh và có khả năng vận hành ổn định. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới, năng lượng được xác định là một trong những yếu tố nền tảng, đóng vai trò “mạch máu” của nền kinh tế.

“Trong bối cảnh nhu cầu điện năng, nhiên liệu và các dạng năng lượng mới được dự báo tiếp tục gia tăng mạnh mẽ cùng quá trình công nghiệp hóa, phát triển hạ tầng, chuyển đổi số và mở rộng sản xuất, việc bảo đảm nguồn cung năng lượng an toàn, liên tục với chi phí hợp lý đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Cùng với đó là nhiệm vụ từng bước chuyển đổi sang các nguồn năng lượng phát thải thấp, thân thiện với môi trường”, ông Nguyễn Đức Thành bày tỏ.

Hoàn thiện thể chế cho ngành điện

Cũng tại hội thảo, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) đã trình bày tham luận với chủ đề: “Đảm bảo điện cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của Việt Nam giai đoạn tới”.

Theo đại diện Cục Điện lực, trong những năm qua, tốc độ tăng trưởng kinh tế ở nước ta luôn được giữ ở mức cao so với các nước trong khu vực và trên thế giới, cùng với đó nhu cầu về năng lượng nói chung và nhu cầu điện nói riêng cũng tăng lên nhanh chóng. Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đặt ra mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên. Việc cung cấp đủ điện cho phát triển kinh tế xã hội đóng vai trò hết sức quan trọng.

“Dưới sự nỗ lực chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và các ban, bộ, ngành, địa phương, chúng ta đã cơ bản đảm bảo cung cấp đủ điện và năng lượng cho phát triển kinh tế đất nước trong giai đoạn vừa qua, tuy nhiên, ngành năng lượng nước ta vẫn còn nhiều hạn chế, mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia còn nhiều thách thức, các nguồn cung trong nước không đủ đáp ứng yêu cầu, tỉ trọng năng lượng sơ cấp phải nhập khẩu ngày càng lớn”, ông Trịnh Quốc Vũ nhấn mạnh.

Nghị quyết số 70-NQ/TW đã xác định tầm quan trọng của ngành năng lượng đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, an sinh xã hội, đặt ra mục tiêu bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, phát triển đồng bộ các loại hình năng lượng, ưu tiên năng lượng tái tạo, năng lượng mới và từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng cho phát triển kinh tế - xã hội với chất lượng ngày càng được cải thiện. Việc triển khai hiệu quả các giải pháp phát triển năng lượng, điện lực trong giai đoạn tới đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo đảm cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Đại diện Cục Điện lực thông tin, trong thời gian qua, Bộ Công Thương đã tham mưu nội dung, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật Điện lực sửa đổi (tháng 11/2024), Chính phủ và Bộ Công Thương ban hành các văn bản dưới luật để hoàn thiện các chính sách quan trọng cho lĩnh vực điện năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi để có thể triển khai thuận lợi các dự án năng lượng tái tạo trong thời gian tới.

Ngoài ra, Bộ Công Thương đã rất tích cực phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương để triển khai thực hiện lập đề án Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII với mục tiêu chú trọng, ưu tiên thúc đẩy mạnh mẽ sử dụng các nguồn năng lượng xanh - sạch, hạn chế tối đa tác động tới môi trường, từng bước giảm thiểu sự tác động bất lợi tới biến đổi khí hậu với quan điểm khai thác tối đa mọi tiềm năng.

Để đảm bảo an ninh cung cấp điện cho Việt Nam, đáp ứng cam kết giảm phát thải khí nhà kính, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt điện gió, điện mặt trời là hướng đi tất yếu, phù hợp với tiềm năng thế mạnh của Việt Nam và xu hướng phát triển của thế giới, Nghị quyết số 70-NQ/TW, trong đó đã nhấn mạnh: “Khẩn trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án năng lượng trọng điểm, đặc biệt là các dự án nguồn điện và lưới điện truyền tải. Phát triển hệ thống lưới điện truyền tải đồng bộ với phát triển nguồn điện, có khả năng tích hợp quy mô lớn nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới”.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã tham mưu để Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết số 253/2025/QH15 về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030 nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế trong giai đoạn vừa qua, xây dựng các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển các dự án điện, bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn 2026-2030.

Trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát sửa đổi một số điều của Luật Điện lực và ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết để thể chế hóa các chủ trương mới, quan trọng của Đảng tại Nghị quyết số 70-NQ/TW dự kiến trình Quốc hội ban hành trong năm 2026.

“Cùng với đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các bộ ngành khác để tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật có liên quan như Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Luật Đất đai, Luật Quy hoạch... bảo đảm tính đồng bộ để phát triển các dự án điện lực nói chung và các dự án lưới điện nói riêng”, ông Trịnh Quốc Vũ cho biết.

Để triển khai hiệu quả các mục tiêu đã đề ra, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, theo đại diện Cục Điện lực cần thực hiện một số giải pháp quan trọng, gồm: Một là tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách để tạo hành lang thông thoáng trong việc triển khai và thực hiện các dự án điện.

Hai là thường xuyên đôn đốc các địa phương hỗ trợ, tạo điều kiện cho các chủ đầu tư triển khai dự án trên địa bàn, bảo đảm tiến độ đề ra.

Ba là đa dạng hóa các nguồn vốn, các hình thức huy động vốn (vốn tín dụng ngân hàng, vốn viện trợ, thị trường chứng khoán...), thu hút có hiệu quả các nguồn vốn trong và ngoài nước; khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào ngành điện.

Với những giải pháp đồng bộ từ khung pháp lý trong phát triển điện lực và triển khai đầu tư dự án, ông Trịnh Quốc Vũ tin tưởng, các nhà đầu tư sẽ có đủ khung pháp lý để triển khai các dự án điện nói chung, các dự án năng lượng tái tạo nói riêng để hiện thực định hướng chiến lược phát triển năng lượng của Việt Nam bền vững.